Bevalt de stijl van de pagina niet? Kies dan een andere stijl in uw browser. In Firefox: View - Page Style




 


gif/WoudKad379359.gif

Genealogie: Inleiding


Schematisch overzicht van de (deel-) kwartierstaten Dijkxhoorn — UitlegAchtergronden: literatuur op historische thema's — Links genealogie



Bij generatie IV gesplitst
naar deelkwartierstaten voor acht geslachten

Dijkxhoorn - Steeneveld - Van der Hoeven - Van der Lee - Wilbrink - Van den Enk - Griffioen - Van Kampen

Op generatie 6, soms op 7, gesplitste deelkwartierstaaten zijn in (genea)logische resp. alfabetische volgorde:

genealogisch: - Dijkxhoorn - - De Boode/Bode - - van Geest - - Lok of Lock Locq Luc Luijck - - van der Kooij - - van der Spek - - Steeneveld - - Schoemaker Schoenmaker - - van der Lelie - - van der Lee - - Droppert - - van Reeven - Middendorp - - 't Hart - - Van der Hoeven - - Bierhuizen - - Bosman - - Coller - - Wilbrink (tak C/D) - - Wilbrink (tak A) - - van Amersfoort - - Boks - - van den Enk - - Ketel - - Wentink - - Koldenhof - - Griffioen - - Bol - - Spreij - - van Woerden - - Van Kampen (eerder: Frens) - - Van Biljouw - - Horst - - Wissink


alfabetisch: - van Amersfoort - - Bierhuizen - - Van Biljouw - - Boks - - Bol - - De Boode/Bode - - Bosman - - Coller - - Dijkxhoorn - - Droppert - - van den Enk - - - van Geest - - Griffioen - - 't Hart - - Van der Hoeven - - Horst - - Van Kampen (eerder: Frens) - - Ketel - - Koldenhof - - van der Kooij - - van der Lee - - van der Lelie - - Lok of Lock Locq Luc Luijck - - Middendorp - van Reeven - - Schoemaker Schoenmaker - - Steeneveld - - van der Spek - - Spreij - - Wentink - - Wilbrink (tak C/D) - - Wilbrink (tak A) - - Wissink - - van Woerden




tWout.jpg op de kaart van Krukius 1719


terug naar 't Woud

kaarten [klik op de afbeelding voor een groter beeld]:

  1. kadaster 1832 (van www.dewoonomgeving.nl met kadastrale kaarten van heel Nederland) (oriëntatie ongeveer Oost), Krukius 1617 (uit zijn kaart van Delfland) (oriëntatie ongeveer NNW),
  2. detail uit 'Foto-atlas Zuid-Holland,' (oriëntatie Noord) Den Haag: Robas, isbn 9072770129, Schipluiden/131, foto 37213, genomen 29 april 1989 10:55 uur (de hele foto is te bestellen bij de Topografische Dienst, Postbus 115, 7800 AC Emmen).




http://farm4.static.flickr.com/3132/2588987675_3b5e3b8cd3_m.jpg http://farm4.static.flickr.com/3033/2588987789_cde9fa1693_m.jpg


Afbeelding ’t Woudt op een kaart van Maerten Cornelisz, uit 1535. De tweede afbeelding staat op een kaart van Jan Jansz Potter (rond 1570?). De afbeeldingen staan niet op mijn website, maar op de website van de huidige bewoners van de hofwoning. De kaartfragmenten zijn gevonden door Frits van Oosterom.


De basis van de familie is de boerenstand in Schieland, Maasland en Delfland, meer in het bijzonder 't Woud waar tal van lijnen bijeenkomen. Ook via de lijn van Griffioen (Bol, Van Woerden, Van der Kooij, Qualm, Dijkxhoorn) blijken er voorouders in 't Woud te zijn, en in Hollands Midden; het gaat dus om de belangrijke middeleeuwse ontginningsgebieden, uitgaande van de vroegste bewoning langs de duinranden en de Oude Rijn.

Verder zijn er wortels op de Veluwe, de oudst bewoonde strook van Loenen, Beekbergen, via Apeldoorn en Vaassen naar Epe en Heerde. Wie daar al vele generaties autochtoon is heeft waarschijnlijk voorouders in de 17e-eeuwse papierindustrie. Wind of water, molens spelen altijd een rol. En natuurlijk de ontginning van woest land, dat oorspronkelijk te nat of juist te droog is.



Jacques Moerman (2012). ’t Woudt. De rijke geschiedenis van het kleinste dorp van Nederland. Historische Vereniging Oud-Schipluiden. Historische Reeks Midden-Delfland nr 1. (isbn 9789075938616 256blz. quarto rijk geïllustreerd) Zie ook hier


De kwartierstaat Dijkxhoorn is uitgesplitst naar acht deelkwartierstaten, op bovenstaande kwartierdragers.

Een kwartierstaat is een doorlopende opsomming van voorouders, waarbij iedere ouder een uniek nummer krijgt, vaders het nummer dat het dubbele is van dat van het kind, moeders het nummer van de vader + 1. De vaders Dijkxhoorn krijgen zo de nummers 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, enzovoort. De 'moeders Dijkxhoorn' zijn zo ook uit te tellen: 3, 5, 9, 17, 33, 65, 129, enzovoort. Moeders van moeders zijn te vinden door de vaders Dijkxhoorn - 1 te nemen: 3, 7, 15, 31, 63, 127, enzovoort.




gengif/'t Woud269383.gif

De (deel-) kwartierstaten


Generatie I


1. Dijkxhoorn --- gaat in mannelijke lijn terug tot XV 16384 Pieter Cornelisz (op Dijcxhoorn), geboren te Voorschoten ca 1530. De oudste generatie in deelkwartierstaat Dijkxhoorn is generatie 22, waarin ene Aernt Toude die op 6 november 1299 werd beleend in Wateringen met 11 hond land in Pennincxcamp, en ene Coppaert Meynsensoen, geboren rond 1360 en wonend in Monster. In deze kwartierstaat is er zeker een lijn naar het geslacht Bronckhorst, houwdegens in Oost-Nederland, maar omdat de precieze schakels onbekend zijn, is Bronckhorst niet in deze kwartierstaat opgenomen, en heb ik een aparte kwartierstaat Bronckhorst opgesteld. Zoals te verwachten: in de kwartierstaat Bronckhorst ook enkele lijnen naar Karel de Grote.

Van deze kwartierstaat zijn uitvoerige kwartierstaten afgesplitst met bekende Delflandse geslachten Van der Kooij (Harmen Dirkxsz en Maritgen Jacobsdr, 16e eeuw; in de oudste generatie 25 is wel genoemd Aernoud Dircksz van der Wale, 13e eeuw), Lok (Adriaen Lucq *ca 1500), Van Geest (generatie 40 is hier Karel de Grote (rond het jaar 800), de Karel de Grote-lijn dubbelt overigens in de kwartierstaten Bosman en Van der Hoeven, en Van der Spek (Willem van der Specke, ca 1300). Het Delfland is genealogisch intensief onderzocht, er was al heel veel materiaal beschikbaar om dit deel van de kwartierstaat snel te kunnen opbouwen.

In de kwartierstaat de Boode is de oudste generatie (28) Dirk van Alkemade, maar daar komen voorouders van graaf Willem I van Holland en Aleid van Gelre dan nog bij .... . Deze kwartierstaat voert terug op 14e eeuwse Hollandse adel en Leids patriciaat, natuurlijk naast de talloze voorouders uit diezelfde tijd die niet genealogisch zijn te verbinden of die geen sporen in de archieven hebben achtergelaten. fragment Blaeu atlas op www.archiefleiden/nl/


Generatie II


3. Wilbrink --- XIII 6144 Cornelis Wilbrennink te Hengelo (Gld) begin 17e eeuw. Het kaartje met het gebied van Zelhem tot Elspeet is de maximale uitvergroting uit de Blaeu-atlas die op www.leidenarchief.nl is in te zien, de hele pagina is onderaan deze webpagina te zien, bij de links. Fantastisch wat een scherpe scan.

In deze deelkwartierstaat veel 17e-eeuwse papiermakers, en onderlinge huwelijken in deze kring: o.a. Schut en Van Amersfoort in de kwartierstaat Van Amersfoort .

Vijfde generatie Johanna Wilbrink is afkomstig uit een andere familie Wilbrink (In Veluwse Geslachten bekend als 'Tak A'), die is teruggevoerd tot Jan Gerritz, geboren eind 16e eeuw, waarschijnlijk in Vaassen. De deelkwartier staat Wilbrink (tak A) loopt door tot generatie XVIII, waar Johan Sprenckeler, gehuwd met Meertije, in 1566 is beleend met Sprenckeler. Al in 1339 is een erf Sprenkelaar genoemd, gelegen in de buurtschap Ankeler (Anklaar) in het ampt Apeldoorn. Het is waarschijnlijk genoemd naar de sprenkel-sprakel-bloedhout-stindhout en nog veel meer volksnamen van de vuilboom, die veel voorkomt op laag, nat land (Ben van den Enk: Genealogie Sprenkeler). Ook in generatie XVIII: Evert to Buytenhuiss met Mette Everts ten Berghe, eveneens een naam gekoppeld aan een proosdijgoed, Buytenhuys, en voorouders die gemeenschappelijk zijn met de kwartierstaat Van den Enk.

Tenslotte hier de kwartierstaat Boks, dat terugvoert naar 17e eeuws Loenen (geslacht Krijgsman op den Grooten Veenecamp), en Neede, tegenwoordig de gemeente Berkelland (met Ruurlo en Eibergen).


Ben en zijn broer Jan hebben de Koningsschool aan de Loolaan in Apeldoorn bezocht. Deze is opgericht in 1852 door koning Willem III; het eeuwfeest, gevierd met prinses Juliana op het schoolplein (enkele foto's op schoolbank.nl Koningsschool), was in 1952, het uitgebrachte gedenkboek geeft een opsomming van alle leerlingen en onderwijzers. De gemeente Apeldoorn heeft het archief (1851-1974), 3 meter bij elkaar.


Generatie III


Reconstructie schedel 5. Van der Lee --- XV 20480. Maarten Willemszn, geboren ca 1543.

In de oudste generatie (24): Gerrit van Dijck (ook kwartierstaat van Geest), Aernt Toude (ook in kwartierstaat Dijkxhoorn), en Coppaert Meynsens met zijn Lijsbeth (ook in kwartierstaat Dijkxhoorn). Door DNA-onderzoek is de oudst bekende voorvader nog een paar eeuwen verder teruggevonden: in Vlaardingen rond het jaar 1000. De afbeelding toont de reconstructie van zijn gezicht!

Hier afgesplitst een kwartierstaat voor het Westlandse geslacht 't Hart (Cornelis Cornelisz Versijden in Berkel *ca 1506, gehuwd met NN Pietersdr van Dijck, vanwaar de lijn uitkomt bij, alweer, Gerrit van Dijck in generatie XXIII), idem Van Reeven (oudste generatie 29: Dirk van Alkemade), Droppert (in rechte lijn Gerrit Dropper, 16e eeuw in Delft; en de oudste in de kwartierstaat ook hier generatie 29 Dirk van Alkemade Middendorp (Aernt Toude en Coppaert Meynsens met zijn Lijsbeth, in de 23e generatie)


7. Griffioen --- XIV Cornelis Griffioen (Gryphon, Van Eyck?) te Kamerik begin 16e eeuw.

Afgesplitste kwartieren zijn Bol (Cornelis Jacobsz en Jannitge Maes, begin 17e eeuw; oudste generatie Oude Aernt Toude; en Coppaert Meynsensz met zijn Lijsbeth, 14e eeuw), Spreij (Leendert Claesz met Niesje Aerts van der Jagt ca 1700; oudste generatie Willem van Lewen eind 13e eeuw) en Van Woerden (Gerrit, Asperen ~1620; oudste generatie Aernoud Dircksz van der Wale, 13e eeuw).


Generatie IV


9. Steeneveld

De rechte lijn Steeneveld gaat terug op Floren Cornelisz., na 1590 overleden.

Oudste generatie is Hubrecht Jansz, in 1511 genoemd als belender in Schieveen.

Afgesplitst zijn evenwel kwartieren Schoemaker (oudste generatie Willem Mees en Marijtje eind 15e eeuw) en Van der Lelie (oudste generatie XXIV is wederom Hughe van den Woude).


11. van der Hoeven

De naam 'Van der Hoeven' en zijn varianten komt overigens ook in andere deelkwartieren voor, er zal wel sprake zijn van meerdere geslachten, waarvan ongetwijfeld enkele met een onbekende relatie tot oerstamvader Jan in de 14e eeuw in Maasland. De rechte lijn gaat terug tot Cors Jacobs, in 1563 overleden in Woudharnasch. De oudste generatie 28 in de kwartierstaat is Ghisekijn uter Lyere, zeg maar Gijs van De Lier, leenman van Wassenaar, begin 13e eeuw.

Afgesplitste kwartieren Bosman (Arent Allertsz Borsman met Martijntjen Martensdr den Ouden, ca 1600; oudste generatie XXIII Oude Aernt Toude), Bierhuizen (Willem Willemse Bierhuijs, ws *Ragelhausen (Dld) ca 1738) en Coller (waaiert uit naar Groningen en Noord-Frankrijk (St Omaars, waar ca 1785 gevluchte patriotten werden opgevangen).


13. van den Enk --- X Aart Hendriks te Beekbergen rond 1710

Deze deelkwartierstaat is 'volledig,' dankzij onderzoek door Ben van den Enk. De mannelijke lijn loopt evenwel al vroeg vast in veelvoorkomende patroniemen (op de Veluwe zijn achternamen laat in gebruik gekomen).

de kwartierstaat Wentink loopt overigens door tot en met generatie XIX, waar Bernt Twentigh in 1405 het goed te Wentyngh (Wentink) in Zelhem in leen ontvangt; waar in de Beemte (onder Apeldoorn) rond 1450 ene Jacob wordt geboren; waar in 1445 Geryt then Butenhues (Buitenhuis), gehuwd met Gertrud, vermeld is op het goed Butenhuys in Wormingen onder Apeldoorn; en waar rond 1400 ene Evert then Berge wordt geboren, ws in Apeldoorn of omgeving.

Onzeker is aansluiting in de XIXe generatie voor het geslacht Pannekoek, (de astronoom en bekend communist Pannekoek hoort tot een ander geslacht, in Aalsmeer). De onzekerheid voor lief nemende, wordt de hoogste generatie in deze deelkwartierstaat XXII: ene Pannekoeck leefde mogelijk midden 14e eeuw in de Overbetuwe.

De kwartierstaat Ketel, nee, geen relatie tot Kethel bij Rotterdam, voert terug tot dezelfde oudste generaties als in de kwartieren Van Amersfoort en Wentink. De kwartierstaat Koldenhof voert terug tot de 16e eeuw in Apeldoorn en de streek tussen Apeldoorn en de IJssel.


15. van Kampen --- XIII Johannes Fredericks, onderschout en school/custos te Elspeet 1687-1705.

Deze kwartierstaat is tot ca 1750 grotendeels gevuld, de lijn Van Kampen leidt naar Elspeet, de schrale hoge gronden van de Veluwe.

Dien van Biljouw stamt uit een Oisterwijks geslach. De kwartierstaat Van Biljouw

voert naar Niekerke (Groningen) en Borgharen (Limburg): de afstand tussen die twee plaatsen wrd in 1816 overbrugd door Nicolaas Thomas en Maria Helena Maije.

Kwartierstaat Horst voert via Vaassens geslacht Vis terug naar Asperen, waar ook de stamvader van Van Woerden is te vinden.

De oudste generatie is XIV: 16150. Wolter op 't Hoentien, in Almen, in kwartierstaat Wissink. Nee, 't Hoentien is niet de latere Hoofdige Boer.

Onderzoek voor de kwartierstaat Van Kampen staat nog open. Er zijn hier nog vele voorouders te traceren, maar voor de Veluwe (heel Oost Nederland) blijft een belemmering dat er weinig of geen testamenten en dergelijke familiestukken bewaard zijn gebleven. Anders dan in Holland werden deze stukken niet bij een notaris gedeponeerd, maar zelf bewaard (zolang als nodig, maar niet veel langer).





Bronnen


Een kwartierstaat als de onderhavige is alleen mogelijk door op de schouders van anderen te gaan staan: veel werk is eerder door anderen verricht en beschikbaar gesteld. Die bronnen zijn altijd vermeld in de kwartierstaat. Vaak gaat het niet om primaire bronnen (vindplaatsen in klappers in een bepaald archief of doop- en trouwboek), maar om secundaire bronnen zoals publicaties van genealogieën en kwartierstaten, steeds meer ook zijn dat op internet gepubliceerde kwartieren.

Om een overdaad aan bronvermeldingen te voorkomen zijn de vanzelfsprekende weggelaten: gegevens ontleend aan DTB-boeken (klappers, transscripties), fiches bij het CBG. Ik streef ernaar om gebruikte secundaire bronnen bij ieder echtpaar in de kwartierstaat te vermelden, maar dit is nog niet overal gerealiseerd. Overigens is de basistekst voor persoonlijke gegevens op strenge wijze kort gehouden, om een leesbare bladspiegel te behouden.

Genealogie is in hoge mate een gezamenlijke onderneming, een goede aanduiding van bronnen is daar onmisbaar bij. Ook hoort daar bij dat verzameld materiaal voor anderen beschikbaar is, zo mogelijk. In de kwartierstaat op deze website blijkt dat laatste uit soms omvangrijke gegevens over kinderen en kindskinderen, terwijl bij veel andere echtparen alleen het kwartierkind, als ik dat zo mag noemen, is aangegeven. Deze onevenwichtigheid in de presentatie is de prijs voor dit beginsel van openheid.

Iedere lijn naar het verleden moet ergens stoppen. Sommige verbanden (filiaties) zijn minder zeker dan andere. Er blijft daarom altijd onderzoek te doen. Wie aansluitende gegevens wil aanreiken, graag.

Genealogie gaat uit van formele relaties, wat in schrift is vastgelegd. Moeder-kind relaties zijn daarbij heel wat betrouwbaarder dan vader-kind relaties. DNA-onderzoek gaat daar misschien verandering in brengen: mannen erven van hun vaders allemaal hetzelfde Y-chromosoom, zodat ook over een groot aantal generaties heen is vast te stellen of bijvoorbeeld twee families 't Hart een gemeenschappelijke stamvader hebben. Dat onderzoek is gedaan, zie C. 't Hart en M.J. 't Hart (2005): Genealogieën van twee Zuid-Hollandse families 't Hart en dna, Ons Voorgeslacht, 161-163. Het blijken afzonderlijke families. Zie ook A.F. Koppert-van den Berg (1999) in Ons Voorgeslacht (december 1999) over dna-onderzoek onder mogelijke afstammelingen in rechte lijn van Adriaen Cornelisz Coppert in Maasland [nb: stamvader Koppert zie kwartierstaat Droppert generatie XVIII]. Al deze onderzoeken zijn uitgevoerd door van Peter de Knijff, Forensisch Laboratorium voor DNA-onderzoek van het Universitair Medisch Centrum in Leiden. J. F. Stoutjesdijk (2003). Het gebruik van het menselijk y-chromosoom bij het genealogisch onderzoek. Gens Nostra, 226-239, laat en detail persoonlijke dna-profielen op dat y-chromosoom zien (inderdaad, geslacht Stoutjesdijk). Als je toch in die jaargang kijkt, dan ook: Tom van Gestel (2003). Veelvuldig vervlochten. Populatiegenealogie en de populatie-genetische methode. Gens Nostra 250-252. Zie ook Knijff 'Y-chromosoom DNA-onderzoek als genealogisch hulpmiddel' in Genealogie 2005 nummer 4, 138-141. Bovendien doet hij het Vlaardingse onderzoek, aan de hand van een veertigtal schedels uit circa 1000, zie kwartierstaat Droppert en Van der Lee. In kwartierstaat Van der Lee is inderdaad een Willem Joris [Zuiderent] die afstamt van een van deze oude Vlaardingers.

In beginsel zijn onzekere filiaties dus langs de weg van DNA-onderzoek op te lossen! Vreemd? Nee hoor, want de stamlijn van vader op vader naar het verleden is uniek. Iets vergelijkbaars, maar dan niet met het Y-chromosoom, is voor de lijn van moeder op moeder, vermoed ik, ook mogelijk.

M. H. D. Larmuseau, J. Vanoverbeke, A. Van Geystelen, G. Defraene, N. Vanderheyden, K. Matthys, T. Wenseleers, and R. Decorte (2014). Low historical rates of cuckoldry in a Western European human population traced by Y-chromosome and genealogical data. Proc Biol Sci. Dec 7, 2013; 280(1772) 20132400 html free access

Zie ook The global gene project site op nationalgeographic.com. Een van de leuke dingen in dit project is dat je er zelf aan mee kunt doen, dan moet je wat wangslijm inleveren, zie de site. Mannen krijgen de resultaten van een Y-dna onderzoek, vrouwen van mitochondrisch-dna; in de loop van de tijd kunnen meer resultaten beschikbaar komen, die krijg je dan ook gestuurd. De kosten zijn ongeveer honderd euro. De meer serieuze kant van dit genetische project is onderzoek naar de afstamming van de mens (beter: van mensen in geografisch bepaalde locaties), genetische diversiteit, en hoe dat alles samenhangt.

Gary Stix (juli 2008). Traces of a distant past. Scientific American. html


Dorret I Boomsma nd many others (2014). The Genome of the Netherlands: design, and project goals. European Journal of Human Genetics, 22, 221-227. free access


Eind 2007 is het Project Genetische Genealogie in Nederland gestart. Voor dat project worden mannelijke deelnemers gevraagd die een beetje wangslijm willen afstaan, en in ruil daarvoor mogelijk interessante informatie krijgen over hun afstamming in rechte lijn. Het gaat om onderzoek op het Y-chromosoom, vandaar dat alleen mannen mee kunnen doen. Dit is vooral interessant voor wie in de eigen rechte lijn een afstammingsprobleem heeft dat niet op basis van archiefstukken oplosbaar lijkt, maar dat mogelijk met dit DNA-onderzoek wel tot een oplossing leidt. Zie voor details, en de kosten van deelname, de website van Ons Voorgeslacht, of Project Genetische Genealogie in Nederland, of KNGGW. Ook dit onderzoek staat onder leiding van prof. Peter de Knijff, het eerste onderzoek is gerapporteerd in Sarah Barjesteh van Waalwijk van Doorn-Khosrovani, Leo Barjesteh van Waalwijk van Doorn, Toon van Gestel en Frans Plooij (2009). Zonen van Adam in Nederland.. Uitgave: Barjesteh van Waalwijk van Doorn. In het eerste onderzoek van dit project waren er 400 deelnemers, die ook genealogische gegevens over hun voorouders in rechte lijn inleverden. Voor de kwartierstaat Dijkxhoorn is een interessante uitkomst (hoewel er geen Dijkxhoorn of Wilbrink heeft deelgenomen) dat de families Van der Spek (Zuid-Holland) en Koldenhof (Veluwe) een gemeenschappelijke voorouder hebben, in de in Nederland relatief zeldzame haplogroep I. Ondertussen is een tweede onderzoek gestart, en staat verdere deelname weer open: zie de websites waarnaar ik hier heb verwezen. "Het project is een initiatief van het Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde in het kader van de viering van haar 125-jarig bestaan volgend jaar 2008."

Toon van Gestel (2008). Het project Genetische Genealogie in Nederland. Genealogie Tijdschrift voor Familiegeschiedenis, 14, nummer 2, 64-65.  


Waarom


Onbescheiden doel van deze genealogische oefening is om een deel van dat verdere verleden, eind van de middeleeuwen, zeg rond 1500, te reconstrueren. Dit is een psychologische reconstructie: het schetsen van een mentale kaart van het leven in die tijd, waarbij gebeurtenissen en plekken die aan concrete voorouders zijn gebonden een hoofdrol spelen. Zo'n schets is persoonlijk, maar dat geldt voor alle literatuur: anderen kunnen dat een eind meebeleven, hopelijk, meestal. Het doel is tegelijk ook bescheiden: de verrassing dat een vier eeuwen geleden door een voorouder gekochte papiermolen onlangs is gerestaureerd, en een lekker hobbeldebonk ritme heeft. Detailstudies zoals van Hardonk over papiermolenaars in Apeldoorn en wetenschappelijke studies zoals van Noordam over het leven in het achttiende-eeuwse Maasland kunnen daar het materiaal voor leveren. (molens.htm voor50jaar.htm)  


Vormgeving


Omdat de belangstelling uiteindelijk minder uitgaat naar de familie dan naar de historie, is gekozen voor de vorm van de kwartierstaat: niet alleen de voorouders in de mannelijke lijn (waarom zou dat nou bijzonder interessant zijn? Mogelijk vanwege dat Y-chromosoom (zie hierboven)?), maar alle voorouders.

Voor de 17e eeuw en vroeger gaat de kwartierstaat een steeds eenzijdiger beeld geven, omdat bezitloze voorouders weinig of geen administratieve sporen hebben nagelaten. Maar omdat zij met zo velen waren, kan het beeld op basis van algemene historische studies wel degelijk evenwichtig worden aangevuld. Stoor u dus niet geweldig aan de eenzijdige aanwezigheid van oude adel in de 16e eeuwse en oudere delen van de kwartierstaat. Die oude adel vormde destijds bovendien een groter deel van de bevolking in zijn geheel, en mengde zich noodgedwongen (bij talrijk nageslacht) maar ook anderszins makkelijker dan we nu geneigd zijn te denken, met andere groeperingen in de bevolking. Zie ook de pagina over de feodale samenleving op info/feodaal.htm. In de Hollandse kwartieren is dat goed te zien. De Veluwse kwartieren lijden in dit opzicht onder de armoede aan nagelaten documenten, vergeleken met Holland, waardoor genealogische lijnen veel minder lang zijn te volgen. Wie bezit heeft, loopt de kans dat erfgenamen erover gaan bakkeleien. Wie op basis van afkomst—zoals de welgeboren mannen—vrijdom geniet van belastingen, zal soms die afkomst moeten bewijzen. Er is dus heel wat geprocedeerd, wat geleid heeft tot nog weer meer genealogische gegevens juist voor de rijkere bovenlaag in de samenleving. Zo kan het dus gebeuren dat een kwartierstaat zomaar doorgroeit naar een wel heel ver verleden, de eerste graven van Holland, of van Gelderland—dat maakt verder weinig uit: ze waren overal soms weinig beter dan struikrovers. Van bisschoppen of pausen kun je normaal gesproken niet afstammen. Hoe dicht bij kun je komen: paus Leo IX is de broer van een voorouder (hij schonk heel wat bezit aan zijn familie, zodat die familiebanden goed gestaafd zijn ....) in de kwartierstaat Dijkxhoorn (als alle schakels kloppen, er zijn meer dan dertig generaties tussen).


Een kwartierstaat waarvan de dragers rond 2000 zijn geboren, neemt enorme afmetingen aan. De kwartierstaat lijkt dan meer op een enorme kaartenbak, dan op een leesbare tekst. Voor een presentatie op internet moet hij in stukjes worden gehakt. Gebruikelijk is om iedere generatie afzonderlijk te presenteren, maar dat heeft het nadeel dat op het scherm voorouders naast elkaar komen te staan die nauwelijks relaties met elkaar hebben. Een alternatief is om kwartierbladen te geven over telkens 4 of 5 generaties, maar door hun grote aantal wordt ook dat onoverzichtelijk. De meest natuurlijke keuze is de grote kwartierstaat op te delen in kleinere kwartieren, in afzonderlijke families dus. Zo is gedaan, de deelkwartieren hebben hun dragers in de zesde generatie, soms in de zevende of ook wel de achtste generatie, zie het overzicht hieronder.

Tenslotte. Er is voor de opbouw van de bestanden geen genealogie-programma gebruikt, alles is handwerk in html-code. Dat heeft de charme van persoonlijkheid en ook die van fouten en foutjes. Als een kennelijke fout in de presentatie of de nummering de interpretatie bemoeilijkt, laat dat dan even weten. Vooral fouten in de codering als webpagina kunnen hinderlijk zijn. Ik breng steeds meer pagina's onder het regime van een test van het wereldwijde webconsortium W3C, zoals te herkennen aan een aanklikbare banner onderaan de pagina. Iedereen kan zo meteen nagaan of een gesignaleerde onregelmatigheid inderdaad zo'n coderingsfout is: door aanklikken wordt de test meteen gedaan. Het W3C heeft ook een test op dode links, zie de url onderaan deze pagina.






Legenda


   



Literatuur


Voorouders hebben zo hun eigen leven, in hun eigen samenleving, met hun eigen cultuur en techniek, onder hun eigen bestuursvormen, en met meer of minder onderdanige sociale posities. Naarmate we verder teruggaan in de tijd, en dat geldt zeker voor de middeleeuwen, zijn dat werelden waarin wij ons moeilijk of niet meer kunnen herkennen, en die juist daarom zo ongelooflijk interessant zijn. Op een aantal thema's geef ik standaardwerken of ingangen tot de uitgebreider literatuur; niet altijd zijn daar Nederlandse boeken voor beschikbaar, en evenmin altijd gaat het om specifiek Nederlandse omstandigheden.


Frank Ankersmit (2007). De sublieme historische ervaring. Historische Uitgeverij.

Historische Steekproef Nederland (HSN) http://www.iisg.nl/~hsn/indexnl.html

 




dagelijks leven


Pieter Stokvis (Red.) (2007). Geschiedenis van het privéleven. Bronnen en benaderingen. SUN/OUNL info

Evert Werkman, Madelon de Keizer en Gert Jan van Setten (1980). 'dat kan ons niet gebeuren...' Het dagelijks leven in de Tweede Wereldoorlog.

J. S. van Hessen (1965). Samen jong zijn. Een jeugdsociologische verkenning in gesprek met vorigen.. Assen: Van Gorcum.

W. J. Veldhuizen (2002). Zoetermeer zoals het was. oudsoetermeer.nl online.

Auke van der Woud (2010). Koninkrijk van sloppen. Achterbuurten en vuil in de negentiende eeuw. Uitgeverij Bert Bakker.

Louis M. Hermans (1901/1975). Krotten en sloppen. Geïllustreerd door Alb. P. Hahn. Amsterdam: Van Gennep.

Th. van der Waerden (1911). Geschooldheid en techniek. Onderzoek naar den invloed van arbeidssplitsing en machinerie op de mate van vereischte oefening en bekwaamheid der arbeiders. Sociaal-Technische Vereeniging van Demokratische Ingenieurs en Architecten. Amsterdam: F. van Rossen.

Hofstee, E. W. Hofstee (1978). De demografische ontwikkeling van Nederland in de eerste helft van de negentiende eeuw. Een hitorisch-demografische en sociologische studie. Van Loghum Slaterus. isbn 9060014294 — 231 blz. paperback, eniige verkleuring, tekstblok strak en schoon

Donald Haks (1985). Huwelijk en gezin in Holland in de 17de en 18de eeuw. html op dbnl.org.

G. A. Kooy (1957). Het veranderend gezin in Nederland.. html op dbnl.org

Ton Zwaan (Red.) (1993). Familie, huwelijk en gezin in West-Europa. Boom/Open Universiteit.

C. G. Schrader's (1984). Memoryboeck van de vrouwens. Het notitieboek van rrn Friese vroedvrouw 1693-1745. Bewerkt en ingeleid door M. J. van Lieburg. Met een verloskundig commentaar van G. J. Kloosterman. Rodopi