de Lotery de Lotery




illustratie: omslag van door Verloren in Hilversum uitgegeven studie over loterijen site. De auteurs laten zien hoe de wortels van de staatsloterij liggen in de oplossing van een verdelingsprobleem op de martk van Brugge: wie mag er een kraam plaatsen? Een numerus-fixus uit de middeleeuwen.


The illustration is the cover of a study on lotteries in the Netherlands site. Lotteries to collect money for the town or the country have their roots in a distribution problem regarding the market in Brugge (Flanders): how to allocate the small number of available places on this market among the merchants? A numerus clausus in the Middle Ages.





Documentatie van de numerus fixus en zijn toelatingsprocedures in het HO, i.h.b. loten — gewogen loten

NB: zie ook de afzonderlijke documentatie over (decentrale) selectie

On the weighted lottery in university admissions in the Netherlands, see my webpage in English here

Ben Wilbrink


doorlopend geactualiseerd




prealabel


Het materiaal bestaat uit parlementaire stukken, rapporten van commissies, publicaties van onderzoekers, adviezen, artikelen in de dag- en weekbladpers, krantenberichten, alles voorzover ook werkelijk in mijn archief aanwezig (tenzij anders aangegeven; van een enkel stuk weet ik van het bestaan, maar beschik ik er niet over). Het archief is wat stukken uit de dag- en weekbladpers betreft redelijk representatief, is mijn indruk. Parlementaire stukken zijn tot en met de opheffing van het COWO in 1986 ook tamelijk volledig, dankzij de zorg van de heer Overre van het Bureau Documentatie van de UvA. Het zou mij verbazen wanneer belangrijke rapporten niet in deze lijst voorkomen. Er zijn wederkerende publicaties zoals jaarverslagen en ook de verlenging van de Machtigingswet van jaar tot jaar, waar ik soms slechts over een enkel exemplaar beschik. Omdat het archief is opgebouwd in de COWO-jaren, ontbreken mogelijk belangrijke stukken en opvattingen uit het veld van het voorbereidend hoger onderwijs. Een kanttekening is ook nodig waar het het hbo betreft: tot voor kort waren hbo-instellingen vrij om de eigen toelating te regelen, waarvan een overzicht is te verkrijgen door de jaarlijkse publicatie over hbo-instellingen op dat punt te raadplegen (met per instelling de toelatingsprocedure, en vaak ook de verhouding tussen aantallen aanmeldingen en toegelatenen). Bovendien zijn er private instellingen en overheidsopleidingen die niet door OCenW worden bekostigd, die (nog steeds) eigen toelatingsregelingen kennen. Een voorbeeld van dat laatste is de zeer scherpe selectie voor de Nederlandse Politieacademie. Over deze sector staan mij weinig bronnen ter beschikking, maar ik ben wel zelf betrokken geweest bij een evaluatie-onderzoek over de selectie voor de NPA (html). Dan is er nog buitenlandse literatuur, waar niet stelselmatig naar is gezocht, maar voorzover aanwezig zijn titels genoemd in het chronologische bestand of in de toegevoegde literatuurlijst.



Veel bronnen zijn moeilijk of in het geheel niet publiek/online beschikbaar. Ik heb mij januari 2021 voorgenomen een goede poging te doen om over de gewogen loting een boek te schrijven, tenslotte ben ik in de unieke positie over heel veel kennis en bronnen te beschikken. Ik zal dat voorbereiden in een serie blogs, over een periode van naar schatting twee jaar. Tegelijk zal ik mijn wat chaotische archief ordenen, en moeilijk toegankelijke bronnen transcriberen en onbeschaamd op deze loten_nf pagina plaatsen. Niet alles is altijd even relevant, dus ik ga wel selectief te werk. Publicaties die ik niet onbeschaamd kan herpubliceren op deze pagina, zal ik samenvatten of er belangrijke citaten uit geven. Een belangrijk archief is Delpher, voor Nederlandse dagbladen tot circa 1990; het is publiek domein, is echt lastig om mee te werken, en dagbladen plegen gescand te zijn vanaf de leggers met als gevolg dat tekst-transcripties deels onbegrijpelijk zijn: van dat materiaal maak ik leesbare teksten aan de hand van mijn eigen knipselarchief of desnoods de scans zelf in Delpher.


Het materiaal is buitengewoon omvangrijk, maar ik moet er meteen de waarschuwing bij geven dat ik niet heb gestreefd naar volledigheid, want dat zou niet menselijk zijn. Alleen al de parlementaire behandeling heeft door de decennia heeft een Mount Everest aan verslagen en wetsteksten opgeleverd, veel daarvan is overigens met enige moeite online te vinden, een belangrijk verschil met het pre-internet tijdperk waarin je maar het geluk moest hebben van een Bureau Documentatie dat bestuurlijke stukken bijhield. Dat 'geluk' is merkbaar in de vele opinies waarvan de auteurs evident geen toegang hebben gehad of maar gezocht tot de relevante stukken.


Nogal wat stukken vallen in de categorie 'het kan toch niet waar zijn dat we niet beter kunnen doen dan gewogen loten, ik zal dat aantonen.' Dat is een ambitie van velen geweest, waaronder politici en bewindspersonen. Grondgedachte lijkt te zijn dat die selectiepsychologen die voor loten pleiten als het gaat om toelating tot numerus-fixusstudies wel heel dom moeten zijn (het 'domme' lot uitgebreid tot de personen die dat bepleiten). So far, so good. Ik zou ook zo beginnen. Maar vervolgens dan toch uitzoeken wat de argumenten zijn waarop die lui tot zo'n tegen-intuitief resultaat komen. In de hitte van het emotionele debat gebeurt evenwel niet dat laatste, maar worden pleitbezorgers voor loten (in deze bijzondere situatie) bestookt met argumenten waarom hun stelling wel dom moet zijn. Dat schiet niet op.

Bovendien is daar de rol van 'deskundigen' aan de orde, omdat in dit ondermaanse sommige deelnemers aan het maatschappelijke debat meer terzake deskundig zijn dan anderen. De minder deskundige deelnemers vinden dat heel vreemd, en accepteren zeker geen verwijten van ondeskundigheid. De aard van de problematiek zelf brengt dan met zich mee dat ook het debat zelf de minder deskundigen niet kan overtuigen van hun minder deskundige positie. Dat zou bij het schaakspel bepaald anders liggen: denken wel mee te kunnen doen op het niveau van de grootmeester, maar dat niet zijn, straft zichzelf onmiddellijk in het spel zelf af. In het debat over toelatingsprocedures is er niet een neutrale scheidsrechter in de vorm van de vooraf afgesproken regels van het spel. Dan kunnen er komische (of beschamende, net hoe men daar naar zit te kijken) situaties ontstaan, waarin een hoogleraar uit Delft een zaal met vooral ook veel selectiepsychologen gaat uitleggen dat hij ontdekt heeft dat de VS een instituut hebben, het ETS, dat perfect in staat is om selectietests voor het hoger onderwijs te maken en te marketen. Het gaat hier natuurlijk om de Duijker-lezing van selectiepsycholoog Pieter Drenth, in de Aula van de UvA, met een hoogleraar-ingenieur en een partijleider-politicus als opposanten (alles gepubliceerd in de NRC, 30-3-1995.). De beleefdheid wint het dan van het harde argument, precies waar een partij schaak geen gelegenheid toe zou geven. Zodoende krijgen bepaalde misvattingen het eeuwige leven, omdat er oppervlakkig gezien respectabele lieden achter staan, die alleen maar een respectabel verschil van mening zouden hebben met een—met alle respect—kleine kaste van zelfbenoemde deskundigen?

Moeten deskundigen het dan voor het zeggen hebben? Nee, natuurlijk niet, zij moeten in het publieke debat wel hun best blijven doen de politici en alle andere betrokkenen uit te leggen wat de belangrijke relaties en feiten zijn in dit dossier. Iedereen is vervolgens nog steeds vrij er een mening op na te houden die afwijkt van wat rationele en empirische analyse oplevert. Het zou voor iedereen heel wat prettiger zijn gewoon te kunnen zeggen dat de uitkomsten van rationele analyse gevoelsmatig niet lekker liggen, en dan het gevoel de doorslag te laten geven. Op zich levert dat ook weer een onderzoekbaar soort situatie op, voor een relevante analogie zie bijvoorbeeld Don A. Moore and Steven L. Blader (2007). Revisiting the Instrumentality of Voice: Having Voice in the Process Makes People Think They Will Get What They Want. paper. pdf. Zoals de titel al suggereert: ik weet rationeel wel dat een sollicitatiegesprek mij geen bijzonder voordeel zal geven boven mijn mededingers, maar het gevoel in beginsel wel invloed te kunnen hebben vind ik wel een erg prettig gevoel. Vandaar liever zo'n gesprek dan loten. Dat is OK, toch? Waar het dan mis gaat, is dat het emotionele argument niet als in zichzelf voldoende wordt beschouwd, dan komen er allerlei meer of minder leuk gevonden argumenten op tafel om het kracht bij te zetten op het rationele vlak. Maar daarmee wint niemand het van de selectiepsycholoog die resultaten van een eeuw van wetenschappelijk onderzoek van valkuilen en drogredenen in de bagage heeft.

Tot zover deze onbescheiden poging voor een kader voor het plaatsen van de literatuur en de knipsels. De problematiek zal altijd wel actueel blijven: deze pagina is, op die met genealogie na, een van de meest bezochte op mijn website.




BC The distribution of property by lot is traceable to ancient times


Encyclopaedia Britannica:

Stewart, R. (1998). Public office in early Rome. Ritual procedure & political practice. Ann Arbor: University of Michigan Press.




1627 'A fair method of division'


Thomas Gataker (1627) (2008 ed. Conall Boyle). The nature and use of lotteries.. Imprint Academic site.




1629 Vernoeming bij lot


C. D. Andriesse (1993/2007). Titan kan niet slapen. Een biografie van Christiaan Huygens. Olympus.




18e eeuw Beroeping bij lot


Sassen, F. (1970). Studenten van de Illustre School te 's-Hertogenbosch 1636-1810. Ter reconstructie van het Album Studiosorum. Amsterdam: Noord-Hollandsche.

Dowlen, Oliver Dowlen (2008). The political potential of sortition. A study of the random selection of citizens for public office. Imprint Academic. isbn 9781845401795 — 264 pp paperback. Table of contentsIntroductionPlates [look this up!]




1854 Ex aequo de beste gymnasiasten? Dan loten


Het Gymnasium te Amsterdam. Verslag cursus 1853-1854. (Bezit van bibliotheek POW).




1862 Geschiedenis van de stads- en staatsloterij


Fokker, G.A. (1862). Geschiedenis der loterijen in de Nederlanden. Amsterdam.




1888 De toevalsfactor in examenuitslagen door de wetenschap uitgelegd

Francis Y. Edgeworth (1888). The statistics of examinations. Journal of the Royal Statistical Society, 51, 599-635. JSTOR read online free

Edgeworth, F. V. (1890) The element of chance in competitive examinations. Journal of the Royal Statistical Society, vol. LëI (1890), pp. 460-75 JSTOR read online free, 644-63 JSTOR read online free




1936 De toekomst der academisch gegradueerden

de Commissie Limburg (1936). De toekomst der academisch gegradueerden. Rapport van de commissie ter bestudeering van de toenemende bevolking van universiteiten en hoogescholen en de werkgelegenheid voor academisch gevormden Wolters. Rapport van de commissie ter bestudering van de toenemende bevolking van universiteiten en hogescholen en de werkgelegenheid voor academisch gevormden. — 630 blz. Oa bijdrage van Kohnstamm over testen op geschiktheid voor vhmo en universiteit. #NF




1951 De ethiek van verdeling bij schaarste

 


John Rawls (1951). Outline of a decision procedure for ethics. Philosophical Review, 60, 177-197. Reprinted in Samuel Freeman (Ed.) (1999). John Rawls. Collected papers (pp. 1-19). Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. pdf




1955 Loterijversjes bij een dorpsloterij


J. J. Woldendorp (1955). Een bloemlezing uit loterijversjes te Zegwaart. In Leids Jaarboekje 1955 Jaarboekje voor geschiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken zeven en veertigste deel. (p. 134-136)




1958 wat/wie is 'geschikt'?


A.D. de Groot (mei 1958). Een inleiding over de geschiktheid voor de universitaire studie gehouden door prof. dr. A.D.de Groot, hoogleraar aan de universiteit van Amsterdam. Universitair Contactorgaan. [mijn exemplaar is een fotokopie van Bureau Documentatie van de UvA, bw] transcriptie en annotatie


Statistiek van het hoger onderwijs. Studierendement van de kandidaatsstudie van enige na-oorlogse generaties (1948-1950). Centraal Bureau voor de Statistiek. Uitgeversmaatschappij De Haan, Zeist, 1958. https://historisch.cbs.nl/detail.php?id=394884162


Interessante grafieken midden in het rapport.




1960 Loten voor geneeskunde in Hamburg


Voor toelating tot geneeskunde in Hamburg wordt een lotingsprocedure gebruikt. Zie Thelen (1975).

Tandartsstudenten moeten loten voor universiteit De Waarheid, 7-4-1960. delpher.nl




1961 We weten al dat selectie-aan-de-poort niet zinvol mogelijk is in Nederland


Wanneer zijn selectiepsychologen eigenlijk begonnen met proberen politici duidelijk te maken dat selectie-aan-de-poort niet zo'n goed idee is? Mogelijk 1961: Prof. Jhr Dr. D. J. van Lennep: 'De selektie van de student'. Universiteit & Hogeschool, 8, 82-96.

Dat U&H staat niet online (Google weet echt niet alles). Ik had een paar oude nummers opgeduikeld op een rommelmarkt, of zoiets. Maar dat artikel van Van Lennep had ik nog niet gelezen, en dus niet kunnen gebruiken in al mijn schrijverij sinds 1972 over de numerus-fixus. Jammer.

Van Lennep was hoogleraar clinische en industriële psychologie in Utrecht (het ICIP). (Kent u zijn vier-platen-test?) Personeelsselectie dus. Samen met o.a. De Groot en Snijders had hij in de 50er jaren uitgebreid de studieuitval in Delft onderzocht [Bakker (Red.) (1959) Mislukking en vertraging van de studie. Verslag van een onderzoek verricht aan de Technische Hogeschool te Delft 1953-1957]

Dit artikel is dus vrijwel onvindbaar, ik zal er een paar saillante uitspraken uit citeren. Afgezien van het taalgebruik van die tijd, zouden ze zomaar uit een recent stuk van bijvoorbeeld Pieter Drenth geplukt kunnen zijn https://pieterdrenth.wordpress.com/2013/09/23/loting-in-de-geneeskunde/#more-57.

"Het [eindexamen, bw] onderscheidt volgens wettelijke afspraken alleen tussen toelating of niet, maar zegt niets over de geschiktheid voor de Universiteit. Het is zelfs in hoge mate onwaarschijnlijk, dat het eindexamen ... een bijzonder valide selectiemiddel zou blijken te zijn."

"Ofschoon niemand een eindeloze studievertraging toejuicht, weet iedereen, dat de studieduur door zovele factoren bepaald wordt, dat geen zinnig mens er serieus aan denken zal, om te zeggen dat zij die de studie in een bepaalde tijd volbrengen de meest geschikte studenten zijn."

"Op dit ogenblik echter bestaan er voor de leeftijdsgroep waarom het hier gaat, geen betrouwbare, objectief toetsbrae, psychologische hulpmiddelen om met het oog op deze doelstellingen ['algemeen mentaal niveau', bw.] te selecteren. Het I.Q., een maatstaf die op deze leeftijd van weinig waare isvoor predictie der studieresultaten en dieweinig of niets zegt omtrent de waarschijnlijkheid, dat de candidaat zich in wetenschappelijke zin zal vormen, is op zichzelf genomen een te povere basis voor gerechtvaardigde beslissingen. We moeten niet vergeten, dat naarmate iemands ontwikkeling voortschrijdt, minder waarde gehecht kan worden aan antwoorden op vragen die gebouwd zijn volgens principes van relatief eenvoudige logische relaties, zoals dit het geval is bij onze intelligentietests.

Misschien zulen er stemmen opgaan om bij het zoeken van de criteria ook rekening te houden met de latere beroepsgeschiktheid. Mijns inziens is dit een geheel onbegonnen werk, afgezien nog van het feit, dat de latere beroepsgeschiktheid criteria zou opleveren, die bepaald vreemd zijn en misschien vreemd behoren te blijven aan geschiktheidsnormen voor de universitaire studie zelf. Het is m.i. een dwaling, dat de Universiteit tot taak heeft, latere beroeps-uitoefenaren af te leveren, die voldoen aan het criterium van het maatschappelijk succes. Het slagen of falen in de maatschappij is vooral van factoren afhankelijk, die weinig of niets met het genote onderwijs te maken hebben, of waarop dit onderwijs slechts een zeer geringe invoed kan uitoefenen."

"Er is bepaald geen evidentie aanwezig voor de juistheid van de vooronderstelling, dat er een hoge correlatie bestaat tussen de geslaagdheid in het maatschappelijk leven en het succes in de akademische studie en dit hoeft ons niet te verbazen. Het zou vreemd zijn indien het anders ware, en dit zal ook zo blijven zolang tenminste de voorstanders van het idee om van de universiteiten valscholen te maken niet de overhand krijgen."

"Misschien kan de inspanning [voor het ontwikkelen en uitvoeren van wetenschappelijk verantwoorde selectie, bw] beter worden besteed aan een didaktische ordening en verbeterig van het akademisch onderwijs zelf en aan pogingen en maatregelen om het potentiële maar nog niet benutte intellect, dat in bree lagen van one bevolking nog aanwezig moet zijn, de weg naar de universiteit mogelijk te maken." [NB: voor Van Lennep is ]intellect' bepaald iets anders dan de beperkte intelligentie zoals in intelligentietests geoperationaliseerd]

Hoe Van Lennep denkt over intelligentie is een afzonderlijke blog waard, zeker in contrast met de geharnaste positie van iemand als Luning Prak (IQ tests zijn overal voor geschikt, verschillen in IQ zijn vooral ook erfelijk bepaald, zoiets).




1962 Nederland nog een klassen- en standen-samenleving


B. C. J. Lievegoed (vz) (1962). De selectie en ontwikkeling der meer begaafden. Een goede doorstroming van begaafdheden naar intellect, technisch vermogen en karakter, een eis van de moderne democratie. Rapport van de 12de studieconferentie, november 1962. Stichting Werkcomité voor Opvoeding tot Democratie. 142 pp. brochure




1963 Tijdelijke beperking toelating?


Nationaal Archief 203-205 Totstandkoming van het wetsontwerp inzake tijdelijke beperking van toelating van eerstejaarsstudenten aan de faculteit geneeskunde. 1963-1966 3 pakken In de datering is geen nadere cesuur aan te geven.  203 1963-1965 1963-1965  204 1965-1966 1965-1966  205 1966 1966 webpagina [Dit zijn stukken die in het NA raadpleegbaar zijn, dus niet online beschikbaar]




1965 Geen nf, maar een extra medische faculteit in Rotterdam


DuBois, P.H. (1965). A test-dominated society: China 1115 B.C. - 1905 A.D. Proceedings of the 1964 Invitational Conference on Testing Problems. Princeton.

Voor een artikel over toelating tot nf-studies is een stukje geschiedenis onmisbaar. Let er dan op dat in 1965 of 1966 een numerus fixus voor geneeskunde in de kamer aan de orde is geweest, en verworpen. Voor het departement betekende dat dat er een nieuwe faculteit bij moest komen om al die studenten op te vangen, dat werd Rotterdam.

Nationaal Archief 476 Behandeling van aangelegenheden met betrekking tot de voorbereiding voor de vestiging van de achtste medische faculteit. 1965-1969 1 pak pagina [opvraagbaar, maar dus niet online]

 495 Behandeling van aangelegenheden met betrekking tot de oprichting van de RU. 1959-1970 1 pakpagina [opvraagbaar, maar dus niet online]


  496 Totstandkoming en wijziging van de wet van 15 juni 1966, Stb. 267, houdende voorzieningen van tijdelijke aard met betrekking tot de vestiging te Rotterdam van een rijksinstelling voor wetenschappelijk onderwijs omvattende de faculteit der geneeskunde alsmede het besluit van 3 januari 1967, Stb. 3, tot uitvoering van deze wet. 1965-1972 1 pakpagina [opvraagbaar, maar dus niet online]


  497 Behandeling van aangelegenheden met betrekking tot de overname van het Dijkzigt ziekenhuis van de gemeente Rotterdam ten behoeve van de medische faculteit. 1966-1971 1 pak pagina [opvraagbaar, maar dus niet online]

J. W. Foppen (1989). Gistend beleid. Veertig jaar universitaire onderwijspolitiek. Proefschrift Erasmus Universiteit Rotterdam. isbn 9052500517




1966 Een eerste wetsontwerp


In Nederland stelt minister Diepenhorst in 1966 de mogelijkheid van een numerus fixus voor, maar de Tweede kamer wees het wetsvoorstel af omdat zij het in strijd vond met de vrijheid van studiekeuze.

A, Postma (1995), Handboek van het Nederlandse onderwijsrecht (p. 367). Tjeenk Willink.


Nationaal Archief, Den Haag, Afdelingen Hoger Onderwijs, Hoger Onderwijs en Wetenschappen en het Directoraat-Generaal voor de Wetenschappen van het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, (1911) 1918 - 1975, nummer toegang 2.14.58 inventarisnummer 203-205. Totstandkoming van het wetsontwerp inzake tijdelijke beperking van toelating van eerstejaarsstudenten aan de faculteit geneeskunde. archiefplaats (geen scans beschikbaar)




1968 Het revolutiejaar: studenten gaan eisen stellen


Rolf Neuhaus (Hrsg.) (1968). Dokumente zur Gründung neuer Hochschulen. Anregungen des Wissenschatsrates, Empfehlungen und Denkschriften, auf Veranlassung von Ländern in der Bundesrepublik Deutschland in den jahren 1960-1966. Wiesbaden: Franz Steiner Verlag.

Numerus fixus in Leiden? Nee, zegt de rechter
“ .... vonnis van de President van de Rechtbank te ’s-Gravenhage, gewezen op 28 november 1968 met betrekking tot de invoering van een numerus fixus door de faculteit der geneeskunde te Leiden, in de vorm van een vergelijkend propaedeutisch examen. Voor de details zie men het vonnis zelf, N.J. 1968, no. 444 [Nederlands Juristenblad?]. In dit vonnis beval de President de vertegenwoordigers van genoemde faculteit de betreffende regeling in te trekken. Zeer summier gesteld heeft de President dit standpunt ingenomen: wie het propaedeutisch examen aflegt, heeft het recht de verdere universitaire opleiding te volgen.” Bron: Z. Szirmai, Nederlands Juristenblad, 4 september 1971, afl. 30.




1969 In Groningen is selectie 'hot'


Kongresboek '69 Aktie Demokratisering Subfaculteit Psychologie R.U. Groningen.

Hofstee, W. K. B. (1969). Selektie. Inaugurele rede. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen.

Tinbergen, J. (1969). Onderwijsplan en numerus fixus. Universiteit en Hogeschool, 16 (3), 189-193. [hardcopy; niet online]

W. K. B. Hofstee (z.d., ws 1969). Individuele verschillen, en averechtse toepassing. (stencil, 8 blz.) Gepubliceerd in Nederlands Tijdschrift v.d. Psychologie. 24 (1969): 482-493. Herdrukt in P. J. van Strien (Red.) (1976). Personeelsselectie in discussie. Meppel: Boom. isbn 9060092201 121-140

Voorzieningen van tijdelijke aard inzake de regeling van de toelating tot het bijwonen van het onderwijs in de faculteiten der geneeskunde van de universiteiten. Gedrukte Stukken, 1969-1970, br. 10327, 1-12. [niet in mijn bezit, nog niet online opgezocht]

Voorzieningen van tijdelijke aard inzake de regeling van de toelating tot het bijwonen van het onderwijs in de faculteiten der geneeskunde van de universiteiten (10 327). Hand. ë 1969-1970, blz. 3108-3125, 3126-3137, 3216-3221, 3261-3262. [niet in mijn bezit, nog niet online opgezocht]

Voorzieningen van tijdelijke aard inzake de regeling van de toelating tot het bijwonen van het onderwijs in de faculteiten der geneeskunde van de universiteiten (10 327). Hand. I 1969-1970, blz. 999-1009. (Aangenomen) [niet in mijn bezit, nog niet online opgezocht]




1970 De Wub, en toelating tot geneeskunde


De links naar resources van de KB zijn dood. In plaats daarvan staan de stukken nu op repository.overheid.nl, dat moet ik og inwerken. 10327 1969-1970 Voorzieningen van tijdelijke aard inzake de regeling van de toelating tot het bijwonen van het onderwijs in de faculteiten der geneeskunde van de universiteiten; pdf

NB: alleen de eerste pagina, helaas.

10327 Nr. 5 4-2-1970 Memorie van antwoord. pdf

10327 Nr. 6. 17-4-1970 Eindverslag pdf

pdf

10327 Nr. 130 (TK) Eerste Kamer Gewijzigd ontwerp van wet. pdf

10327 Nr. 130a 12-6-1970 Eerste Kamer. Eindverslag pdf

10327 Nr. 160. 6-7-1970 Eerste Kamer BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS EN WETENSCHAPPEN Onderwerp: Toezending Projectenlijst i.v.m. wachttijd pdf

Wet van 1 juli 1970, houdende voorzieningen van tijdelijke aard inzake de regeling van de toelating tot het bijwonen van het onderwijs in de faculteiten der geneeskunde van de universiteiten. Stb. 1970, nr. 348.

Nationaal Archief (zie boven) NL-HaNA, OKW / Hoger Onderwijs, 2.14.58, inv.nr. 212. Totstandkoming van de wet van 1 juli 1970, Stb. 348, houdende voorzieningen van tijdelijke aard inzake de regeling van de toelating tot het bijwonen van het onderwijs in de faculteiten der geneeskunde van de universiteiten. archiefplaats

wachtlijsten
“Voor de medische faculteiten is de kwestie van wachtlijsten geregeld (voor een periode die eindigt uiterlijk op 31 augustus 1974) bij de wet van 1 juli 1979. Stb. 348.” Bron: Z. Szirmai, Nederlands Juristenblad, 4 september 1971, afl. 30.


Nota medisch wetenschappelijk onderwijs. Zitting 1969-1970, kamerstuk 10 309 nr 2. pdf


Voorzieningen van tijdelijke aard inzake de regeling van de toelating tot het bijwonen van het onderwijs in de faculteiten der geneeskunde van de universiteiten. Kamerstuk 10 327.


Nota naar aanleiding van het eindverslag van de vaste Commissie voor Onderwijs en Wetenschappen omtrent het ontwerp van wet houdende voorzieningen van tijdelijke aard inzake de regeling van de toelating tot het bijwonen van het onderwijs in de faculteiten der geneeskunde van de universiteiten (Ingezonden 24 juni 1970). Gedrukte stukken, Eerste Kamer, 1969-1970, nr. 130b (nr 10.327 Tweede Kamer). [Niet in mijn bezit, nog niet online gezocht.]



Bergenhenegouwen, G. J. (1970). De Nota Posthumus in discussie. Een analyse van standpunten. SISWO Sector Onderzoek Wetenschappelijk Onderwijs & OTO Overlegcommissie Tertiair Onderwijs.

Maurits de Vroede, (1970). Van schoolmeester tot onderwijzer. De opleiding van de leerkrachten in België en Luxemburg, van het eind van de 18de eeuw tot omstreeks 1842. Leuven: Universiteitsbibliotheek.




1971 Wachtlijsten en loterijen? Nee, universiteiten moeten gewoon onderwijs geven


Wachtlijsten tweedejaarsstudenten in de geneeskunde, Stcrt. 1971, 237.

Nationaal Archief  500 Totstandkoming van de wet van 17 januari 1973, Stb. 8, houdende voorzieningen met betrekking tot de vestiging van een RU te Rotterdam, alsmede de besluiten tot uitvoering van deze wet (Wet Rijksuniversiteit Rotterdam). 1971-1973 1 pak pagina [opvraagbaar, maar dus niet online]


 Voorzieningen van tijdelijke aard met betrekking tot de inschrijving van studenten aan de Nederlandse universiteitene en hogescholen. (Machtigingswet inschrijving studenten). Gedrukte stukken, 1971-1972, nr 11 830, 1-25. [Niet in mijn bezit, nog niet online opgezocht]

Voorzieningen van tijdelijke aard met betrekking tot de inschrijving van studenten aan de Nederlandse universiteitene en hogescholen. (Machtigingswet inschrijving studenten). (11 830). Hand. I, 1971-1972, blz. 1142-1146;1159-1163; 1167-1168. (Zonder hoofdelijke stemming aangenomen) [Niet in mijn bezit, nog niet online opgezocht]

Voorzieningen van tijdelijke aard met betrekking tot de inschrijving van studenten aan de Nederlandse universiteitene en hogescholen. (Machtigingswet inschrijving studenten). (11 830). Hand. ë, 1971-1972, blz. 3840-3863; 3914-3930. (Aangenomen) [Niet in mijn bezit, nog niet online opgezocht]

Verslag van een mondeling overleg tussen de vaste Commissie voor Wetenschapsbeleid en Wetenschappelijk Onderwijs en de Minister zonder Portefeuille, belast met het Wetenschapsbeleid en Wetenschappelijk Onderwijs, over de beperkende maatregelen, die aan verschillende universiteiten zijn genomen ten aanzien van de aantallen eerstejaarsstudenten. Gedrukte stukken, 1971-1972, nr. 11.592, 1. [Heb ik zelf dit stuk?]

Wetenchappelijk onderwijs. Toestroming van studenten indammen. Beperking aantal leerstoelen en specialisaties. (Betreft herwaardering overheidsuitgaven). Niet in het regeerakkoord vastgelegde afspraken. Gedrukte stukken, 1971-1972, nr. 11 745, 1, blz. 2. [niet in mijn bezit, nog niet online opgezocht]. Zitting 1971-1972 - 11 592 nr 1 (1 november 1971) statengeneraaldigitaal.nl pdf

Aad Hazewinkel (28 oktober 1971). Selektie van studenten. rapport Afdeling Onderwijs-Research, Medische Faculteit Rotterdam, mei 1971 (2e versie) [zie ook transcriptie van het voorwoord, hierbeneden] Een uitgebreidere versie in Jos de Mulder Red.) (1974). 'Selektie van studenten' p. 176-191. (met reactie van Begeer, p. 192-197). volledige transcriptie (zonder de reactie van Begeer).

Beperkende maatregelen, die aan verschillende universiteiten zijn genomen ten aanzien van de aantallen eerstejaarsstudenten. Zitting 1971-1972 - 11 592 nr 1 (1 november 1971) [De Brauw stuurt verslagen van plaatsingscommissies. Nedergelegd in de bibliotheek, ter inzage voor de leden van de Kamer] pdf

DeWitt, Laurence B. (1971). A lottery system for higher education. Notes on the Future of Education, volume 2 issue 3, summer 1971, 9-12. A publication of the Educational policy Research Center at Syracuse.

Volkskrant (9 september 1971). Studentenstop is onwettig. Minister waarschuwt alle universiteiten. Delpher en mijn aantekeningen, ook als blog

Groenman, Sj. (28 september 1971). Overmacht rechtvaardigt studierem. Utrechts rector magnificus prof. Groenman antwoordt prof. Szirmai. NRC Handelsblad. Delpher, belangrijke citaten, samen met die uit artikel van Szirmai, zie hier; ook als blog

Rosenblatt, J. R., & Filliben, J. J. (1971). Randomization and the draft lottery. Science, 111, 306-308..

Szirmai, Z. (september 1971). Wachtlijsten. Nederlands Juristenblad, 4-9-1971. Een samenvatting hiervan verscheen op 15 september in NRC Handelsblad Delpher, belangrijke citaten, samen met die uit artikel van Groenman, zie hier; ook als blog

 

Sies Wiegersma (9 november 1971). Studentenstudentenstop per noodgeval verwijst naar achterdeuren. NRC Handelsblad. Delpher en transcriptie en annotatie van de drie artikelen, en blog

Wilbrink, B. (1971). Levert selectie in het hoger onderwijs iets op? COWO UvA november 1971. [geen digitale versie beschikbaar, althans nog niet]

Wijziging van de Wet op het wetenschappelijk onderwijs in verband met de hervorming van het wetenschappelijk onderwijs (Wet herstructurering wetenschappelijk onderwijs). Ontwerp van wet Zitting 1970-1971 - 11 281 Nr. 2. [hier zoeken: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/uitgebreidzoeken/historisch Alle? documenten onder dossier 11 281 zie hier: https://tinyurl.com/ae39shjp

Ben Wilbrink (1971). Levert selectie in het hoger onderwijs iets op? Discussiepaper Helvoirt CRWO-congres. COWO UvA november 1971.




1972 Een wettelijke studentenstop met loting


Wet van 6 juli 1972, houdende voorzieningen van tijdelijke aard met betrekking tot de inschrijving van studenten aan de Nederlandse universiteiten en hogescholen. (Machtigingswet inschrijving studenten). Stb. 1972, 355. [niet in mijn bezit, nog niet online opgezocht]

Wetsontwerp machtigingswet regeling inschrijving studenten. Stcrt. 1972, 100. (Kamerstuk 11 830). [niet in mijn bezit, nog niet online opgezocht]

Totstandkoming en uitvoering van de wet van 6 juli 1972, Stb. 355, houdende voorzieningen van tijdelijke aard met betrekking tot de inschrijving van studenten aan Nederlandse universiteiten en hogescholen (Machtigingswet Inschrijving Studenten). 1971-1974 1 pak


Verslag van de Centrale Commissie Aanmelding en Plaatsing a.s. eerstejaarsstudenten cursusjaar 1972-1973 pdf

Voorzieningen van tijdelijke aard met betrekking tot de inschrijving van studenten aan de Nederlandse universiteiten en hogescholen (Machtigingswet inschrijving studenten). Zitting 1971-1972. Kamerstuk 11 830 Nr. 1, 2 Ontwerp van wet statengeneraaldigitaal.nl pdf

Idem, Nr. 3 Memorie van toelichting statengeneraaldigitaal.nl pdf

Idem, Nr. 5 Voorlopig verslag pdf

Idem, Nr. 6 Memorie van Antwoord pdf

Idem, Nr. 7 Bijlage statengeneraaldigitaal.nl pdf

Idem, Nr. 9 Eindverslag Brief ARstatengeneraaldigitaal.nl pdf

Idem, Nr. 10 Nota n.a.v. het eindverslag statengeneraaldigitaal.nl pdf

Idem, Nr. 11 [brief Onderwijsraad] pdf

Idem, Nr. 12 [brief Onderwijsraad] pdf

VRAGEN van de heren Laban (P.v.d.A.) en Masman (P.v.d.A.) betreffende het toelatingsbe- leid bij het h.b.o. (Ingezonden 29 mei 1972.) Aanhangsel tot het Verslag van de Handelingen der Tweede Kamer 3671 pdf

Handelingen Eerste Kamer 4 juli 1972 over de Machtigingswet 11 830

Machtigingswet inschrijving studenten. Staatsblad, 1972 nr 355.




Bastian, H. P. (1972). Zulassungsbeschränkungen zum Studium an wissenschaftlichen Hochschulen. Eine Verfassungsrechtlichen Untersuchung. Diss Heidelberg. Groningen, Utrecht, Nijmegen, CC Den Haag. Niet opgevraagd.

De Tijd, 11 augustus 1972. Studenten loten bij de notaris. Micro-secties en staartnummers. [Een verslag van de eerste keer dat er een landelijke loting wordt gehouden] Delpher MICRO-SECTIES EN STAARTNUMMERS Studenten loten bij de notaris 25 augustus bericht of men mag studeren. Van onze onderwijs redacteur AMSTERDAM. 11 aug. -


Notariskantoor Santen/Lubbers/Dgk/ v. Erk, gevestigd in een ruim grachtenhuis. In een kamer die uitkijkt op een fraaie tuin, heeft prof. P. L. Dyk plaats genomen in een forse stoel, zijn notarisambt waardig. Kandidaat mr. C. van Rietschoten houdt aan het dik eiken tafelblad het oog op een bakje met klepdeksel, waarin tien papiertjes.


De notaris trekt voor diergeneeskunde achtereenvolgens de nummers 9 - 6 - 4 - 0 - 8 - 0 - 1 - 7 - 3 - 2. Merkwaardig dat de vijfde keus iedere keer een 8 is, merkt prof. dr. H. M. J. Scheffer op - maar vlak daarna komt voor de sociale aardrijkskunde het cijfer 8 als eerste uit de bus. Dit is het dan. Eind juni kwam de Machttigingswet Inschrijving studenten door de Tweede Kamer en begin juli door de Eerste. Nu gaat de studentenstop werken. Hoe? Geslaagden die op hun eindexamenlijst gemiddeld 7½ of hoger hadden, mensen die hun militaire dienst hebben vervuld en studenten met een beurs van Suriname of de Nederlandse Antillen, kunnen zó worden toegelaten. Voor de overige gegadigden valt bij vijf studierichtingen aan loting niet te ontkomen.

Het lijkt simpel, maar het blijkt weer eens ingewikkeld te moeten. Eerst tellen om hoeveel mensen het eigenlijk gaat. Van 674 gegadigden voor de tandheelkunde moeten er 435 gaan loten. Het aantal beschikbare plaatsen bij deze studie Is 330. Maar bij de 674 aanmeldingen dienen nog verlate inschrijvingen te worden opgeteld. Dan zal men op rond 700 komen en daarvan moet worden afgetrokken het aantal van degenen die zich uit eigen beweging terugtrekken en aanmelders met een "inadequate vooropleiding" (geen gymnasium of hbs/ atheneum).

Zo blijft er bij de sociale aardrijkskunde uit een groep van rond 650 een lichting van 410 lotelingen over. Beschikbare aantal plaatsen 520; hiervoor komen eerst de mensen met voorrang aan bod en dan de lotelingen. Biologie: ruim 800 aanmeldingen, van wie er 564 gaan loten: beschikbare aantal plaatsen 640. Medicijnen: ruim 3000 gegadigden; 2260 lotelingen; 1690 plaatsen. Diergeneeskunde: rond 275 aanmeldingen; 201 lotelingen; 170 plaatsen.

Het is donderdagochtend. Notaris Van Dijk laat aan de tweede fase van de trekking een verhandeling over lotingssystemen vooraf gaan. Op het Centraal bureau aanmelding en plaatsing eerstejaarsstudenten, vertegenwoordigd door de heer A. Burggraaf, zijn voor de verschillende studies alfabetische lijsten van de gegadigden samengesteld, waar de computer een indeling in 999 "microsecties" bij heeft gemaakt. Daags tevoren is voor elk van de studies die onder de stop vallen, een letter getrokken. Het begin van het proces-verbaal voor een der vijf studierichtingen is hierbij afgedrukt. [weggelaten, want voegt geen essentiële informatie toe, BW]


Willekeurig


Bedoeling van de lettertrekking: de lijst op een willekeurig punt laten beginnen. Voor de sociale geografie werd het E. diergeneeskunde S, biologie X, medicijnen B, tandheelkunde K. Dat betekende, om het laatste geval als voorbeeld te nemen, dat aspirant-student Van Kanten nu als nr. 1 op de lijst kwam en aspirant-student Jutten die één regel hoger stond, het laatste nummer, 435, kreeg.


De tuin ligt in de zon. Van een bouwwerk in de buurt klinkt een drilboor. De heren aan weerszijden van de tafel kijken met een gezicht waaruit zorg voor een nette begrafenis spreekt. Er is gekozen voor een loting, overeenkomend met het systeem dat hypotheekbanken bij pandbrieven toepassen. Het draait om de staartnummers. Na de eerste rangschikking "zal de definitieve lijst van plaatsing worden samengesteld door loting in dier voege, dat achtereenvolgens tien cijfers (nul tot en met negen) worden getrokken". Is het eerste staartnummer een 7 en het tweede een 3, dan begint de definitieve lijst met de namen bij de nummers 7, 17, 27 enz. en daarna 3, 13, 23 enz.

De gehele opzet heeft ten doel tot een willekeurig samengestelde lijst te komen, die men van bovenaf kan doorwerken. Als iemand die zich voor een studie had opgegeven, het laat afweten, komt automatisch zijn a-select gevonden opvolger aan bod.


Correct


Nadat Scheffer, voorzitter van de plaatsingscommissie, de benaming "faculteit" bij de tandheelkunde veranderd heeft gekregen in "subfaculteit" en Burggraaf erop gewezen heeft dat men verwarring van trekkingsbriefjes met een 6 en een 9 kan vermijden door een streep onder de cijfers te zetten, begint om 11.28 u de loting. "Na de kaartjes behoorlijk te hebben dooreengemengd, wordt door mij, notaris, getrokken :7 - l - 0 - 9 - 8 - 2- 5 - 4 - 3 - 6". "Op grond van deze trekking ... "

Daar gaat kandidaat X, met een examenlijst die misschien wat tegenviel, maar echt niet onaardig was. Tandarts wilde hij worden, want er was toch zo'n tekort aan tandartsen. Maar het draait voor hem op een niet uit, want hij zal net op een punt van de lijst terecht komen waar hij dit jaar geen kans meer heeft op toelating. Zo niet kandidaat Y die boven verwachting zowaar z'n einddiploma te pakken kreeg; hij zit door de greep in het bakje juist wel goed: hij mag gaan studeren. "Larmoyant gemeier, want ieder weet dat eindexamencijfers weinig zeggen over het verdere studieverloop. "Na van mijn ambtsstempel te zijn voorzien ...," zegt de notaris. De loting verloopt zo correct als 't maar kan. En bij andere vormen van onderwijs was het allang zo dat de een wel werd toegelaten en de ander niet. Jawel, jawel. Het is alleen even wennen dat dit nu de vertaling moet zijn van wat in de mooie beleidsplannen "optimale ontwikkeling van ieders talenten," en wat al niet meer, heet, 1 - 0 - 6 - 4 - 8 enz. voor de biologie; 8 - 3 - 1 enz. voor de sociale geografie.


Als de vijf studies-met-een-numerus op deze wijze zijn afgehandeld, raken de heren in een zorgelijke discussie over de vraag wanneer de officiële lijst uitgetypt zal kunnen zijn. Omvangrijke taak, luistert erg precies, meer werk voor secretaressen dan voor typistes en uitzendkrachten zijn ook niet meer wat ze geweest zijn. Jhr. Beelaerts van het departement klaagt over een zwaar onderbezette typekamer. De bedoeling is dat op 25 augustus alle belanghebbenden bericht hebben over hoe of wat. In de afwijzingsbrieven zal meegedeeld worden dat de universiteit van Amsterdam buiten de numerus valt. Men heeft daar alleen voor de medicijnen aan de stop willen meedoen. Wie elders, voor zeg biologie, verkeerd loot, kan zich dus nog in Amsterdam melden. "Dat moet er wel bij verteld worden," wordt droog geconstateerd.

"De teerling is geworpen. Toch wel een sneue zaak", zegt de notaris als men uit elkaar gaat.

Adriaan D. de Groot (1972). Selectie voor en in het hoger onderwijs, een probleemanalyse. 's-Gravenhage: Staatsuitgeverij, 1972. Samenvattingen zijn elders wel verschenen: in A. D. de Groot (1982). Academie en forum. Over hoger onderwijs en wetenschap p. 36-48. Meppel: Boom. In Jos de Mulder (1974). Selektie van studenten, achtergronden/effekten OTO. p. 1-29.

W. K. B. Hofstee (2 oktober 1972). De Groot komt met beperkte maatregelen, niet met een creatief beleid. Selektie en hoger onderwijs: een contra-expertise. De Groene [niet online beschikbaar; voor een volledige transcriptie, mail mij, want dit is wel een sleutelpublicatie, hoewel van Hofstee meerdere stukken en interviews uit deze curciale periode bekend zijn] transcriptie (citaten), ook als blog.

Landelijk Overleg van Mediese Aktiegroepen (1972). Zwartboek Studentenstop Medicijnen. [niet in mijn bezit]

Machtigingswet inschrijving studenten. Wet van 6 juli 1972, Stb. 355, houdende de voorzieningen van tijdelijke aard met betrekking tot de inschrijving van studenten aan de nederlandse universiteiten en hogescholen. Stb. 406 (1975), Stb 59 (1985). Voor opsomming van wijzigingen en van de behandeling in de Staten Generaal, zie bv. Schuurman & Jordens' editie Nederlandse Staatswetten, Wetgeving hoger onderwijs. Zwolle; Tjeenk Willink.

Rawls, John (1972). A theory of justice. Oxford University Press.

Trouw 19-10-1972. Apart brugjaar voor uitgelote studenten. Brief aan 1500 studenten.




1973 Blijven we loten?


Historische kamerstukken zijn tegenwoordig online beschikbaar en te vinden op http://www.statengeneraaldigitaal.nl/.


Rapport ministeriële werkgroep selektie. (1973? of 1974?). Bij de memorie van toelichting op het voorontwerp van wet houdende verlenging en wijziging van de machtigingswet inschrijving studenten. Ook afgedrukt: blz. 209-225 in Jos de Mulder (Red.) 'selektie van studenten achtergron / effekten' hoger onderwijs cahiers nr. 13.

Brief Zitting 1972-1973 12274 nr 1 Selectie-procedure machtigingswet inschrijving studenten cursusjaar 1973-1974 (22 februari 1973) dode link [opnieuw zoeken op https://www.archiefweb.eu/?] pdf

Bijlagen (22-2-1973) Zitting 1972-1973 12274 nr 2 Aanbevelingen van de Centrale Commissie Aanmelding en Plaatsing a.s. eerstejaarsstudenten met betrekking tot het te voeren beleid voor het cursusjaar 1973-1974 en volgende jaren. Bijlagen Brief Zitting 1972-1973 12 274 nr 2 (22 februari 1973) pdf

Werkgroep Selectie in verband met de Machtigingswet Inschrijving Studenten. Bijlagen Brief Zitting 1972-1973 12274 nr 2. Bijlage ë blz. 5 en volgende (22 februari 1973) dezelfde pdf p. 5-8

Academische Raad. 21-2-1973. Bijlagen Brief Zitting 1972-1973 12274 nr 2 (22 februari 1973), Bijlage 3, blz. 9 dezelfde pdf blz. 9

Onderwijsraad. Bijlagen Brief Zitting 1972-1973 12274 nr 2 (22 februari 1973), Bijlage 4, blz. 10 dezelfde pdf blz 10

Nationaal Archief  472 Totstandkoming van het KB van 15 juni 1973, no. 7, betreffende vernietiging van het besluit van de universiteitsraad van 16 april 1973, nr. 104 I, inzake het voor geen enkele studierichting aanvragen van een numerus fixus. 1973 1 omslag webpagina toegang [raadpleegbaar, maar dus niet online]

Nationaal Archief  478 Totstandkoming van het wetsontwerp houdende voorzieningen met betrekking tot de stichting van een RU en een academisch ziekenhuis te Maastricht (Wet Rijksuniversiteit Limburg). 1973-1975 1 pak webpagina toegang [raadpleegbaar, maar dus niet online]

K. L. Poll (23-2-1973). Na eindexamen loten voor universiteit. Selectie door de notaris. delpher.nl [Een omvangrijk artikel, vooral ook over het selectierapport van De Groot, die kennelijk door K.L.Poll is ondervraagd]

Wilbrink, B. (1 februari 1973). Kommentaar op de aanbevelingen van de werkgroep Wiegersma. COWO UvA 1 februari 1973. [Advisering tbv de afvaardiging van de UvA naar de Academische Raad.]

De minister stuurt 22 februari 1973 een brief naar de Tweede Kamer, vergezeld van vier bijlagen (Commissie Aanmelding; Werkgroep Selectie; Academische Raad; Onderwijsraad), online beschikbaar (zie hierbeneden). De discussie gaat over de wijze van toelaten voor het tweede jaar dat er een numerus fixus regeling is. Er zijn een paar bijzondere omstandigheden die in de discussie spelen; degenen die in 1972 zijn uitgeloot zijn zwaar getroffen omdat zij pas op het laatst met de numerus fixus werden geconfronteerd, zij zouden in 1973 voorrang verdienen; die voorrang zou eenmalig gegeven kunnen worden, omdat door de overgang van de 5-jarige HBS naar het 6-jarige atheneum er minder toestroom tot het universitair onderwijs zal zijn. In de Werkgroep selectie zitten o.a. Wiegersma, De Groot en De Moor. De opstelling van de werkgroep ligt in lijn met wat Wiegersma in 1971 in de NRC schreef, dat selectie op cijfers weinig oplevert, en dat zolang er geen verantwoorde selectieprocedure is ontwikkeld een gemengd systeem van toelating van degenen met de hoogste cijfers en loten voor de overigen, de voorkeur verdient. "Daarom pleiten wij er voor om evenals in 1972 'goede leerlingen' tot de studie toe te laten zonder loting. Onder deze categorie verstaan wij degenen die een 'goede eindexamenlijst' hebben. Daarbij sluiten wij aan bij een algemeen gevoelen dat zij die zeer goede prestaties in het v.w.o. hebben geleverd in elke geval de gelegenheid moeten hebben de studie voort te zetten." De werkgroep problematiseert dit meritocratische gevoelen niet, zoals de commissie Drenth dat in 1997 evenmin doet. "9. Een gemiddeld eindexamencijfer dat rechtstreeks toelating tot de studie biedt kan tevoren worden vastgesteld, maar ook achteraf met als uitgangspunt het percentage aanmeldingen, dat men rechtsreeks wil toelaten. Aan de laatste manier zijn enkele praktische bezwaren verbonden, namelijk: a. de ervaring leert dat er over de jaren schommelingen voorkomen; b. een dergelijk systeem mist de noodzakelijke dooraichtigheid voor de betrokkenen. Het tevoren vaststellen van een cijfer verdient dan ook de voorkeur." Zo komt de ene werkgroep via een oppervlakkige redenering tot de ene opstelling, en de andere commissie (Drenth, 1997) tot de andere: 50% van de plaatsen voor directe toelating. De werkgroep doet hier ook het voorstel voor een toelatingstoets, om de 25% met de beste scores (nu wel een procentueel criterium!) direct toe te laten.Academische Raad, wil dezelfde selectiecriteria als in 1972 ook in het vervolg blijven hanteren; "Voor de goede orde zij hierbij vermeld dat het o.a. door de 'Commissie Algemene Vraagstukken Verhouding v.w.o.-w.o.' ingediende voorstel om integrale loting te adviseren voor de abituriënten, die zich in het komend studiejaar voor de eerste keer aanmelden, door de raad is verworpen."De eerste Afdeling van de Onderwijsraad wil continuering van de in 1972 gehanteerde procedure, en heeft geen bezwaar tegen eenmalig rechtstreeks toelaten van eerder uitgelotenen.







Academische Raad (27-10-1973). (66e vergadering, agendapunt 5). Selectie-procedure bij toepassing Machtigingswet inschrijving studenten. Met rapportage 4-10-1973 van de commissie v.w.o.-w.o. over Selectiemethode bij de toepassing van een numerus fixus voor 1974. Met brief van staatssecretaris Klein van 28-9-1973 met verzoek om bij advisering tevens een voorstel van dr. Pompen te betrekken, gedaan in De Tijd van 13 augustus 1973. [ zie ook Bijlage I, Academische Raad 16-11-1973, in kamerstuk 12929 nr 4 [fotokopie] pdf]

Aktiegroep Medicijnen Nijmegen (1973). Gezondheidszorg in Nederland. Nijmegen: SUN.

Asche, H., Lüthje, J., & Schott, E. (1973). Der numerus clausus oder Wer darf studieren? Hamburg: Rowohlt.

Rotter, Hartmut (1973). Numerus clausus nach neuen Recht. Bad Honnef. PICA maar geen plaats. Niet opgevraagd.

Werkgroep Selectie (voorzitter S. Wiegersma). Brief aan de minister 12 juni 1973, bijlage nr. V bij de memorie van toelichting op het wetsontwerp machtigingswet (kamerstuk 12929) pdf" target="_blank">pdf blz. 6-13 .

Wilbrink, B. (1-2-1973). Commentaar op de aanbevelingen van de werkgroep Wiegersma. jpg

Wynand Wijnen (31 januari 1973). Wie mag in 1973 naar de universiteit? Universiteits Krant Groningen transcriptie en eveneens: blog

W. H. F. W. Wijnen (1973). Problemen bij een selectieve propedeuse blz. 192-204 in W. M. van Woerden, T. M. Chang & L. J. M. van Geuns-Wiegman: 'Onderwijs in de maak' Utrecht: Het Spectrum (Aula 508). isbn 9027452547 transcriptie Wijnen. In Van Woerden e.a. ook: H. M. van Strien: Doorstroming, selectie en adaptief onderwijs 303-317

Cie Duparc (maart 1973) "Een nieuwe weg van secundair naar hoger onderwijs". Het enige dat ik erover heb is een soort verslag van een discussiebijeenkomst op 31 maart 1974 in de Uithof.(Uitleg 10-2-'74, via de knipselkrnt van Overre vermoed ik). Ik doe dit knipsel weg. (gaat over voorbereidend academish onderwijs, vao, een alternatieve route, zonder eindexamen; 2 jaar secundair onderwijs, 1 jaar hoger onderwijs. Een soort maatwerkonderwijs voor leerlingen. De commissie ziet allerlei voordelen. Maar ja, wat zijn de nadelen? Zolang ik het commissie-rapport zelf niet heb, is dit van geen belang, want het lijkt geen enkele opvolging te hebben gekregen. Grappig is wel dat dit een voorstel is om het zonder eindexamens te doen. Ook geen ceremonieel eindexamen.




1974 Loting houdt het schandaal (van de numerus fixus) in leven


Historische kamerstukken zijn tegenwoordig online beschikbaar en te vinden op http://www.statengeneraaldigitaal.nl/.


Verlenging en wijziging van de machtigingswet inschrijving studenten. Tweede kamer der Staten-Generaal, zitting 1973-1974, 12929, 15 mei 1974


Annemarie Gelderblom (4 mei 1974). "Biologische nivellering betekent verlaging studieniveau" Prof. dr. J. Vreeken contra numerus fixus. Elsevier transcriptie

Trouw (5 juni 1974). Onzekere toekomst voor universiteit en student. Aan beperkingen valt niet te ontkomen. Delpher

C. W. Rietdijk (7 juni 1974). Selectie of loting. (brieven, NRC Handelsblad Delpher.

Ruud Hollenkamp (7 juni 1974) Selectie of loting (2). (NRC Handelsblad) Op dezelfde pagina waarop ook de brief van Rietdijk. Delpher.

Bijzondere voorziening met betrekking tot tijdelijke verlenging van de Machtigingswet inschrijving studenten. Tweede Kamer der Staten-Generaal, zitting 1973-1974, 12 958


Staatssecretaris Klein (26 juni 1974). Loting met een voor ‘herhalers’ grotere kans om in te loten. Bijlage bij de brief op kamerstuk 12958 nr 6. pdf



K. Bakker: Selectie of loting. Onderzoek naar relatie tussen schoolcijfers en studieresultaten. NRC Handelsblad, Cultureel Supplement, 31-5-74. Delpher Nog aan te maken: digitaal

Bakker, K.: Selectie of loting. NRC Handelsblad, Cultureel Supplement, 28-6-74. Delpher transcriptie en annotatie: digitaal, ook als blog

Academische Raad, Commissie Algemene Vraagstukken VWO-WO (voorz. H. J. A. Duparc) (1974). Selectie-procedure bij de hantering van een numerus fixus. Advies aan de Academische Raad met betrekking tot een wenselijke selectie-procedure bij de toepassing van de machtigingswet inschrijving studenten. november 1974

Bakker, K. (december 1974). Tegen loting. Universiteit en Hogeschool, 21 #3, 104-118.

Jaargang 21, nummer 3 TEGEN LOTING door Prof. dr. K. Bakker, hoogleraar in de dierlijke oecologie aan de Rijksuniversiteit te Leiden „Wat drijft die lui?" vragen de Haagse Post medewerkers Tom de Greef en Martin Schouten zich af, daarbij doelend op de tegenstanders van het voorstel van staatssecretaris Klein om volgend jaar de toelating van stu-denten tot studierichtingen waarvoor - helaas - een numerus fixus geldt, geheel door loting te doen beslissen. Deze vraag heb ik mezelf - als één van die „lui" - gedurende de laatste maanden waarin ik mij intensief met het probleem heb beziggehouden na-tuurlijk ook herhaaldelijk gesteld. In dit artikel wil ik proberen mijn ziens-wijze weer te geven zoals deze zich mede door de vele discussies in dag-en weekbladen, brieven en gesprekken heeft ontwikkeld. Dat ik het voorstel als een bedreiging ervaar - zoals de Haagse Post ver-moedt - is zeker juist; of dit gevoel van bedreiging „irrationeel" is laat ik graag aan de lezer over. De hele problematiek rond de toelatingsprocedure kan eigenlijk niet wor-den losgemaakt van die rond de numerus fixus zelf, en, in nog wijder ver-band, rond die van de toekomst van ons tertiair onderwijs. Wanneer ik mij in dit artikel toch grotendeels beperk tot de vraag „selectie of loting" is dit alleen omdat wij in onze huidige universitaire structuur worden ge-confronteerd met een numerus fixus, en er beslissingen moeten worden genomen ten aanzien van de toelating. Helaas lijkt de discussie over de problematiek rondom de toekomst van ons tertiair onderwijs nu verdrongen te worden door de discussie over de toelatingsprocedure. Het lijkt me echter een omkering van de zaak wanneer men hier de universiteiten een verwijt maakt, zoals in het hoofdartikel van NRC-Handelsblad van 22 oktober wordt gedaan. Het voorstel is niet van de universiteiten afkomstig. Men mag terecht van de universiteiten eisen dat zij een belangrijke bijdrage leveren aan een fundamentele bezin-ning over de functie van de universiteit in de huidige samenleving, maar 104 men kan moeilijk verwachten dat mensen die de slopers op de stoep van hun huis zien staan rustig en ontspannen gaan denken en met een architect gaan praten over een nieuwe woning. 1. Het belangrijkste argument tegen loting is voor mij de fundamentele breuk met een ideaal van onze westerse beschaving waarin getracht werd en wordt ieder mens, ongeacht zijn of haar geslacht, ras, geloof, politieke overtuiging of sociaal-economisch milieu een plaats te doen bereiken in onze maatschappij die overeenkomt met zijn of haar bekwaamheden en motivatie, een plaats waar hij of zij kan functioneren en zich kan ont-plooien, in zijn werk en/of in zijn vrije tijd, maar liefst in beide. We hoeven niet de illusie te koesteren dat we dit ideaal ooit bereiken om toch te proberen hieraan te werken. Wat nu de toelating tot de universiteit betreft: in de afgelopen eeuwen zijn langzamerhand steeds meer niet ter zake doende hinderpalen voor de academische studie weggenomen. In ons land worden bij de intrede in de universiteit aan mensen geen be-lemmeringen in de weg gelegd op grond van sexe, ras, geloof of politieke overtuiging, en wij hebben door een redelijk beurzenstelsel ook al vorde-ringen gemaakt bij het wegruimen van sociaal-economische barrières. Wat dit laatste betreft heb ik altijd begrepen dat de belangrijkste drempel ligt bij de overgang van het Lager Onderwijs naar het VWO. Hieraan zal nog veel moeten worden gedaan. Nochtans kunnen we wel stellen dat voor de toelating tot de universiteit allerlei voor de studie irrelevante verschillen tussen de mensen steeds minder belangrijk worden. Voorstanders van loting verwijzen dikwijls naar het ideaal van de „gelijke kansen" dat door loting zou worden gediend. Wanneer wij iedereen gelijke kansen willen bieden moeten we wel duidelijk afspreken wat we hieronder willen verstaan. Naar mijn mening gaat het hier niet om een gelijke kans op toelating tot de universiteit, maar om de kans die aan mensen moet worden geboden om te laten zien wat ze kunnen - déze kans moet voor een ieder gelijk zijn. Doordat nu niet ter zake doende verschillen tus-sen mensen wat betreft de toelating tot de academische studie steeds meer wegvallen, worden de „kansen" steeds meer „gelijk" om de enige wèl relevante verschillen te laten beslissen: de verschillen in begaafdheid en motivatie voor een bepaalde studierichting. Een „loterij" betekent het terugdraaien van de klok. Waar vroeger een „biologische loterij" (sexe, ras) of een „sociaal-economische loterij" (ge-loof, politieke overtuiging, welstand) bepaalde of iemand kon gaan stu-deren gaat, als de staatssecretaris zijn voornemen realiseert, nu een „staatsloterij" beslissen. 105 Voor de volledigheid nog even dit: waarschijnlijk zijn verschillen in be-gaafdheid en motivatie óók voor een deel bepaald door biologische en so-ciologische „toevalligheden", maar ze zijn tenminste relevant. Wanneer men wil bevorderen dat socio-economische toevalligheden steeds minder een belemmering vormen voor de academische studie moet worden ge-werkt aan de verlaging van de „drempel" tussen LO en VWO, niet door een verlaging van de norme::, maar door aanpassing van de onderwijsme-thoden aan de belevingswereld van kinderen uit de lagere sociale millieus. „Loting" voor de toelating tot de universiteit is in dit verband niets meer dan geknutsel in de marge. In het genoemde artikel in de Haagse Post zegt Hofstee dat een selectie op eindexamencijfers de mensen uit hogere milieus bevoordeelt boven die uit lagere, omdat, naar hij zegt, er een verband is tussen sociale status en onderwijsresultaten. Als dit waar is, volgt hieruit nog niet dat deze vorm van discriminatie kan worden tegen-gegaan door loting. De discriminatie zit veel dieper en loting is dan alleen een vorm van symptoombestrijding die in wezen niets oplost. Overigens geven de beschikbare statistische gegevens geen enkele aan-leiding voor de aanname dat studenten uit lagere sociale milieus slechtere studieresultaten boeken dan die uit hogere. Uit de door het CBS verstrekte cijfers (over een periode toen er nog geen sprake was van een numerus fixus!) blijkt juist de sociale afkomst van de studenten nauwelijks een rol te spelen, noch bij het percentage dat de studie met succes afsluit, noch bij het percentage dat de universiteit of hogeschool verlaat zonder enig examen te hebben afgelegd (CBS, 1971, deel 3, tabellen 4, 5 en 10). Ter illustratie van dit punt zijn de gegevens voor enkele faculteiten weer-gegeven in Tabel 1 ((Helaas is uit deze gegevens niet te zien hoe lang de studenten over hun studie hebben gedaan). Ook de verdeling van de eindexamencijfers was in die periode dezelfde bij leerlingen uit de verschillende sociale milieus. (C.B.S., 1962: Eind-examencijfers en studiekeuze der mannelijke abitiuriënten V.H.M.O. 1954-1955, tabel 7). 106 Tabel 1. Verband tussen sociaal milieu en studieresultaten bij enkele faculteiten voor mannelijke studenten. ------------------------------------------------------------------------------------ sociaal milieu hoog midden laag Letteren aantal studenten 330 587 139 % afsluitend examen 62 66 63 % vertrek zonder enig examen 17 16 20 Wiskunde en Natuurwetensch. aantal studenten 877 1149 297 % afsluitend examen 62 64 63 % vertrek zonder enig examen 13 19 18 Technische Wetenschappen aantal studenten 1404 1799 404 % afsluitend examen 66 71 69 % vertrek zonder enig examen 16 17 16 Economische Wetenschappen (Hogescholen) aantal studenten 419 644 134 % afsluitend examen 49 51 51 % vertrek zonder enig examen 24 23 21 2. Een groot nadeel van loting is dat er, afgezien van het feit dat de lotelingen allen een einddiploma VWO hebben behaald, geen enkele relatie bestaat tussen de capaciteiten van de adspirant-studenten en de toelating tot het Hoger Onderwijs. Door de voorgestelde vorm van „staats-loterij" wordt op volstrekt willekeurige wijze uitgemaakt wie wèl en wie niet de kans krijgt zijn of haar vermoedelijke geschiktheid voor een bepaalde zelf-gekozen studie te bewijzen. Tijdens zijn groei naar geestelijke volwassenheid moet elk mens leren aanvaarden wat zijn mogelijkheden en beperkingen zijn. Alleen dan kan een mens gelukkig worden. Een voorwaarde hiervoor is dat die mogelijk-heden hem dan wel moeten worden geboden - en daar ontbreekt nog erg 107 veel aan. Als nu echter door de overheid een „domme" loting wordt in-gesteld verbetert aan deze ongelukkige toestand niets, integendeel: loting zal alleen verzet en frustratie oproepen. De mensen die worden uitge-loot zijn volkomen weerloos tegen de onverbiddelijkheid en onredelijkheid van „hun" lot. Hun mogelijke capaciteiten voor de toekomstige studie zowel als hun reeds gebleken prestaties in het verleden blijken ineens ge-heel niet meer van belang voor hun toekomst. Natuurlijk is het ook voor leerlingen die hard hebben gewerkt en voor het eindexamen zijn geslaagd bijzonder teleurstellend als zij door een of ander selectiesysteem toch nog niet het vak van hun voorkeur kunnen studeren. Maar de beslissing is dan tenminste niet volstrekt willekeurig. (Overi-gens is het nu gehanteerde „gemengde" systeem met een algemene loting voor allen die een lager gemiddeld cijfer dan 7 1/2 hebben ook erg onbevredigend - een gedifferentieerd systeem met een inlotingskans gekoppeld aan het gemiddelde eindexamencijfer zou dan nog te prefereren zijn.) Op grond van deze overwegingen zou „loting" te allen tijde moeten worden afgewezen bij een zo fundamentele beslissing over iemand levens-loop als de toelating tot een bepaalde studierichting. Tot voor enkele jaren was het dan ook gelukkig mogelijk iedereen tot de studie toe te laten die hiertoe de wens te kennen gaf en er het recht toe had krachtens het bezit van een VWO-diploma. 3. Nu er echter plaatsgebrek bestaat bij bepaalde studierichtingen van het Hoger Onderwijs kán dit recht niet worden gehonoreerd, hoe graag men dit ook zou willen. Een numerus fixus is fundamenteel géén onderwijskundig probleem, maar in wezen een politieke keuze van prioriteiten, een keuze die langs democratische weg tot stand is gekomen en waarbij een vergroting van de onderwijscapaciteit van het wetenschappelijk onderwijs in een aantal studierichtingen minder opportuun werd geacht dan andere zaken. Dat kunnen we betreuren, en we kunnen ons inspannen om regering en volksvertegenwoordiging ervan te overtuigen dat een andere keuze zou moeten worden gemaakt, maar het ontslaat ons niet van de plicht er rekening mee te houden. Natuurlijk moet aan de onderwijskundige kant alles worden gedaan om de ongewenste gevolgen van deze keuze te minimaliseren, met name door een zodanige verandering in het curriculum aan te brengen dat de opname-capaciteit zo groot mogelijk wordt zonder dat de kwaliteit van het onderwijs eronder lijdt. Het is heel onwaarschijnlijk dat door dergelijke maatregelen - die immers grotendeels al genomen zijn - de numerus fixus in de huidige universitaire structuur kan worden opgeheven. 108 4. Het is onder dergelijke omstandigheden redelijk te trachten om een zodanige selectie van de adspirant-studenten toe te passen dat er zo min mogelijk studenten worden uitgesloten van de studie die in staat zullen zijn deze studie te volbrengen. Bij de selectie behoort men ook de mate van geschiktheid te betrekken: een student die een zes voor een tentamen of examen behaalt is niet „even geschikt" als een student die een acht behaalt. Helaas moet men constateren dat een feilloos selectiesysteem niet bestaat. Dit neemt niet weg dat er wel bruikbare selectiemethoden zijn. Men zou, bij een beperkt aantal plaatsen, in elk geval diegenen moeten toelaten die een grote kans hebben om de studie van hun keuze met succes te volbrengen. 5. Studiesucces hangt af van een groot aantal eigenschappen, zoals intelligentie, belangstelling, kritische zin, zelfstandigheid, creativiteit, ijver en doorzettingsvermogen. Tijdens de VWO-opleiding zullen ettelijke van deze eigenschappen zeker ook een belangrijke rol spelen voor het uitein-delijke resultaat: de vorming van de leerling, het einddiploma en de op het examen behaalde cijfers. Natuurlijk vormen de eindexamencijfers geen afspiegeling van ál deze eigenschappen: de leerlingen hebben zelden belangstelling voor alle vakken. Zij bevinden zich bovendien in een moeilijke periode van hun leven. Ook wordt bij het VWO op sommige eigenschappen minder een beroep gedaan dan op andere. Van belang is dus welke voorspellende waarde de eindexamencijfers hebben voor het studiesucces. Uit verscheidene onderzoekingen is gebleken dat er een duidelijke positieve correlatie bestaat tussen het gemiddeld eindexamencijfer en het studiesucces (zie b.v. de publicaties van het C.B.S.: Statistiek van het Wetenschappelijk Onderwijs, 1967. Studieloopbaan der generaties 1954-1957, Deel 2: Geneeskunde; Deel 3: Technische Wetenschappelijk en Wiskunde + Natuurwetenschappen). In het algemeen kan men constateren dat in de genoemde studierichtingen van studenten met lage gemiddelde eindexamencijfers een groter percentage de studie voortijdig staakt (of „omzwaait") of er langer over doet dan van studenten met hoge gemiddelde eindexamencijfers. Ter illustratie hiervan wordt in Tabel 2 een overzicht gegeven van het studierendement naar „prestatietype" van studenten in de geneeskunde (naar tabel 11 uit de C.B.S. gegevens). 109 Tabel 2. Studieresultaten na 6 jaar van 1570 mannelijke studenten in de geneeskunde, generaties 1954-1957 (in procenten van het aantal studenten bij de eerste inschrijving) afhankelijk van „prestatietypen" op het V.H.M.O. ------------------------------------------------------------------------------------ Prestatietypen P5 + P4 P3 + P2 P1 521 stud. 864 stud. 185 stud. geen examen afgelegd a. nog ingeschreven 1 7 10 b. studie gestaakt 5 10 13 c. „omgezwaaid" 4 7 18 wel examens afgelegd a. alleen kandidaatsex. 35 40 43 b. doctoraalexamen 54 36 16 —— —— —— 89 76 59 (De prestatietypen 4 en 5 zijn samengesteld uit studenten die op hun eindexamen een gemiddeld cijfer voor wiskunde, natuurkunde en scheikunde een 7 of meer behaalden; de prestatietypen 2 en 3 een gemiddeld cijfer voor deze vakken tussen 6 en 7; prestatietype 1 had voor deze vakken een 6 of minder.) In het licht van deze gegevens is het dan ook paradoxaal dat vanuit het Ministerie zeer sterk wordt aangedrongen op een verkorting van de inschrijvingsduur en een verhoging van het rendement van het w.o., en van-uit hetzelfde Ministerie nu een voorstel komt dat aan een verbetering van de huidige toestand niets bijdraagt. Immers, door loting blijft de kwalitatieve samenstelling van de studentenpopulatie gelijk. Naast het gemiddeld eindexamencijfer blijkt ook de leeftijd van de studenten bij de aanvang van de studie een duidelijke correlatie met het studiesucces te vertonen: de jongere studenten doen het aanmerkelijk beter. Wanneer men ervan uitgaat dat men in elk geval de evident begaafde adspirant-studenten wil toelaten, lijkt vooralsnog toelating op grond van de eindexamencijfers van deze groep een redelijke procedure. Men zou hierbij eventueel nog kunnen denken aan een differentiëring naar studierichting, en aan cijfers voor bepaalde vakken bij de beslissing méér 110 gewicht kunnen toekennen dan aan andere. Gezien echter het feit dat het „vakkenpakket" van de VWO-leerlingen toch al beperkt is en afgesteld zal zijn op het gekozen studievak, en bovendien een beoordeling door een zo groot mogelijk aantal docenten bepaald wel als wenselijk moet worden beschouwd, is zulk een differentiëring minder zinvol dan in de oude situatie. Bij het mede gebruiken van de eindexamencijfers voor de beslissing om-trent toelating wordt ook tegemoet gekomen aan het verwijt dat door de verschillende universitaire studierichtingen wel eisen zijn gesteld aan de samenstelling van het „vakkenpakket" van de VWO-leerlingen, maar dat de prestaties van de leerlingen in deze vakken, zolang deze maar boven het minimum uitkomen, geen rol meer spelen voor hun mogelijkheden tot verdere ontplooiing. 6. Tegen het gebruik van eindexamencijfers als selectiemiddel voor integrale toelating van evident-begaafde leerlingen wordt wel ingebracht dat door de toegenomen „autonomie" van de scholen voor VWO de cijfers niet of nauwelijks meer vergelijkbaar zijn en dat er waarschijnlijk cijfer-inflatie zal optreden. Het lijkt alleszins redelijk om, wanneer aan de verschillende scholen voor VWO zo veel eigen inbreng wordt toegekend bij de bepaling van de kwaliteit van de adspirant-studenten die zij afleveren, de Universiteiten en Hogescholen evenzeer voor een deel zelf te laten bepalen wie zij opnemen op grond van voor de studie relevante factoren. Deze redenering leidt tot het voorstel een universitair toelatingsexamen of een universitair „brugjaar" in te stellen, waartoe alle adspirant-studen-ten kunnen worden toegelaten * [* Dit fungeert dan als selectieve propaedeuse.]. Voor de studierichtingen waarvoor nu een numerus fixus geldt moet dan het eerstejaarscurriculum zodanig worden aangepast dat alle adspiranten kunnen worden opgenomen. Veelal zal dit al zijn gebeurd. Voor studierichtingen met veel practica die niet naar latere studiejaren zijn te verplaatsen is dit niet te verwezenlijken. Tegen een universitair toelatingsexamen kan terecht worden ingebracht dat het niet erg redelijk lijkt jonge mensen die net een jaar vol met school-toetsen en eindexamens hebben doorstaan, en die het einddiploma hebben gehaald nog eens weer te belasten met een eenmalig toelatingsexamen. Invoering van zulk een examen zal een gedegen voorbereiding vergen en daardoor zeker niet snel kunnen worden verwezenlijkt. 7. Algemene loting zal zeker de positie van het VWO ondermijnen. Im-mers, de resultaten die de docenten met hun leerlingen hebben behaald 111 worden hierdoor als irrelevant opzij gezet en van generlei waarde geacht voor het hoger onderwijs. Het enige wat overblijft is de twee-deling „geslaagd" of „gezakt". Men kan natuurlijk opmerken dat eindexamencijfers nooit een rol hebben gespeeld bij de toelating: het bezit van een einddiploma was voldoende. Echter, nu de opname-capaciteit van de Universiteit voor een aantal studierichtingen kleiner is dan het aantal adspirant-studenten is het redelijker om - hoe ongaarne ook - de grens voor toelating te verleggen dan om hele-maal geen rekening te houden met de eindexamencijfers. Men kan dit laatste alleen verdedigen door aan deze cijfers geen enkele andere waarde toe te kennen dan dat ze tesamen bepalen of iemand slaagt of niet. Principieel kan men moeilijk onderscheid maken tussen een grens bij de 6 en één bij 7, 7 1/2 of 8. Absolute grenzen hebben altijd absurde aspecten, maar loting is geheel en al absurd. Het is maar al te goed bekend dat prestaties en normen elkaar beïnvloeden (de „Wet van Posthumus"). Normen veranderen in de tijd, en wanneer nu aan de grens „geslaagd-gezakt" te-recht zwaar wordt getild, zou in de toekomst misschien op dezelfde wijze moeten worden gewikt en gewogen aan een nieuwe „grens". Het doet mij wat vreemd aan als Hofstee in het interview in de Haagse Post zo sterk de nadruk legt op het feit dat de 6 als „drempel" wordt beschouwd en dat we aan deze maatschappelijke conventie niet maar zo eventjes kunnen gaan tornen. Er wordt immers voortdurend en terecht aan allerlei conventies getornd. Belangrijk zou zijn te weten in hoeverre een verhoging van de normen stimulerend dan wei ontmoedigend op de leerlingen zou werken. Beide effecten zijn te verwachten, afhankelijk van de capaciteiten van de leerlin-gen. Wanneer selectie alleen maar in negatieve zin wordt gehanteerd door slechts „af te wijzen" en niet te „verwijzen" is een niet jaren tevoren aangekondigde normverhoging onaanvaardbaar. Bij de nu geldende re-geling is er voor degenen die onder de 7 1/2 grens zitten nog een kans op toelating tot de studierichting van hun eerste voorkeur. De „normverhoging" heeft (nog) niet het karakter van een absolute drempel, noch voor het vak van de eerste keus, noch voor de universitaire studies waarvoor geen numerus fixus geldt. We zullen moeten erkennen dat door de numerus fixus het VWO-diploma in feite is gedevalueerd. Het bezit ervan betekent in geval van loting biJ de toelating niets meer dan het recht om mee te mogen loten. Er bestaat voor de loteling verder geen verband tussen de resultaten die hij heeft behaald, en de kans die hij krijgt zich verder te kunnen bekwamen. Aangezien nu deze resultaten behalve aan aanleg toch zeker voor een groot deel 112 te danken zijn aan belangstelling en inspanning, zal uitloting door de betrokkenen als onredelijk en onrechtvaardig worden beschouwd. Hoe kunnen de leraren hun leerlingen op geloofwaardige wijze opleiden en vormen als hen de grond onder de voeten wordt weggeslagen door een volstrekt irrationele toelatingsprocedure? Dat veel leraren dit zo ervaren wordt gesteund door het grote aantal spontane adhaesiebetuigingen uit het VWO-Havo die ik bij mijn verzet tegen de loting ontvangen heb. 8. Door voorstanders van loting wordt nogal eens het argument gehanteerd dat iemand die uitloot géén etiket „ongeschikt" krijgt opgeplakt. Hij hoeft zichzelf niets te verwijten. Dit wordt dan als een gunstiger situatie beschouwd dan wanneer iemand door een selectiesysteem uitvalt die mis-schien wel zou slagen als hij was toegelaten. Ook dit is een kwestie van beoordeling. Volgens mij zal iemand eerder aanvaarden dat hij ergens niet toegelaten wordt wanneer hem duidelijk wordt gemaakt dat de beperkte beschikbare plaatsen toegekend zijn aan mensen met betere kansen, dan wanneer hij op volstrekt willekeurige wijze buiten de deur wordt gehou-den. Zolang de afgewezen kandidaat niet geheel in de kou komt te staan is selectie een veel redelijker procedure. Als er al van een etiket sprake is, luidt dit niet „ongeschikt", maar hoogstens „waarschijnlijk minder geschikt voor deze studie dan anderen". 9. Voorstanders van algemene loting wijzen erop dat het „numeriek rendement" van de studie maar weinig hoger wordt als men in plaats van een algemene loting een gemengd systeem toepast, waarbij men adspirant-studenten met een hoog gemiddeld eindexamencijfer direct toelaat, en de overgebleven plaatsen onder de rest van de gegadigden verloot. (De Bruyne, Onderzoek van Onderwijs 2, 1973; Wilbrink en Van der Vleugel, Onderzoek van Onderwijs 3, 1974). Ik heb dit zelf eens nagerekend. Als grens heb ik een gemiddeld eindexa-mencijfer 8 gekozen. Het voorbeeld berust op het gevonden verband tussen de studieresultaten van 1037 eerstejaars studenten uit de jaren 1968 tot 1972 in de scheikunde, geologie, biologie en farmacie aan de Rijksuniversiteit te Leiden, en het door hen behaalde gemiddelde eind-examencijfer voor de vakken wiskunde, natuurkunde, scheikunde en biologie. Voor het gemak zijn de cijfers omgerekend op 1000 gegadigden, en ik heb aangenomen dat er voor hen maar 500 plaatsen beschikbaar waren (Tabel 3). De eerste kolom geeft de gemiddelde eindexamencijfers, de tweede het aantal gegadigden met die cijfers. In de derde kolom staat het percentage studenten dat binnen één jaar de z.g. eerstejaarsverklaring heeft gehaald en in de vierde het percentage studiestakers. 113 Tabel 3. Verband tussen gemiddelde eindexamencijfers voor wiskunde natuurkunde, scheikunde en biologie en de studieresultaten na' 1 jaar van 1037 studenten in de scheikunde, geologie, biologie en farmacie aan de R.U. Leiden (omgerekend op 1000). Vergelijking tussen de samenstelling van de groep geslaagden bij algemene loting en bij een gemengd systeem. ------------------------------------------------------------------------------------ werkelijk gevonden algem. loting gemengd syst. 5-6 66 25.0 30.9 33 8 26 7 6-7 366 34.2 32.6 183 62 144 49 7-8 394 58.7 19.8 197 116 156 92 8-10 174 78.3 13.3 87 68 174 136 ———— ——— ——— ——— ——— 1000 500 254 500 284 kolom 1 gemiddeld eindexamencijfer kolom 2 aantal studenten kolom 3 % geslaagd kolom 4 % gestaakt kolom 5 aantal toegelaten kolom 6 aantal geslaagd kolom 7 aantal toegelaten kolom 8 aantal geslaagd Op grond van deze werkelijke gegevens is vervolgens berekend hoeveel studenten uit elke categorie zouden worden toegelaten, en hoeveel er zouden slagen bij een algemene loting, en bij een gemengd systeem zoals boven beschreven. Het verschil in „numeriek rendement" tussen beide systemen is 284 - 254 = 30. Dit is dus 6% méér geslaagden bij het ge-mengde systeem (30 van de 500), en een verbetering van ca. 12% ten opzichte van algemene loting (30 van de 254). Het belangrijkste punt is echter niet dat een bepaald percentage van de studenten het eerste jaar haalt, maar wat de kwaliteit is van de geslaagden. Wanneer we in de tabel de kolommen 6 en 8 vergelijken zien we duidelijk dat bij het „gemengde systeem" van de 284 na 1 jaar geslaagde studenten er 136 tot de „topgroep" behoren (eindexamencijfer > 8), en bij „algemene loting" van de 254 geslaagden maar 68. Dit betekent dus dat bij een gemengd systeem het numeriek rendement weliswaar „maar" met 30 geslaagden stijgt, maar dat dit nog relatief redelijk lijkende re-sultaat wordt bereikt door een verschuiving van de samenstelling van de groep geslaagden, ten gunste van studenten met lagere eindexamenresultaten. De „topgroep" wordt sterk gereduceerd. Bij algemene loting behoort 27% van de groep geslaagden tot de „topgroep", bij het gemengde systeem 48%. Men kan natuurlijk terecht opmerken dat 114 in een situatie zonder numerus fixus ook maar 27% tot de topgroep behoort - door loting wordt immers de samenstelling van de studen-tenpopulatie kwalitatief niet veranderd. Toch lijkt me dit een drogreden in de argumentatie voor loting: we hebben immers te maken met een absoluut verlies aan mensen met een hoog niveau aan onze universiteiten. De genoemde voorstanders van loting tillen hier niet zwaar aan: voor hen zijn alle „geslaagden" even „geschikt". Wanneer men de toelating geheel op de gemiddelde eindexamencijfers zou baseren zou ongeveer 67% na één jaar slagen voor de propaedeuse. De vermelding van deze resultaten is niet bedoeld als een pleidooi voor selectie terwille van het „rendement", maar alleen om te laten zien dat het beweerde geringe verschil tussen het gemengde systeem en algemene loting op een misvatting berust. 10. Voorstanders van algemene loting wijzen erop dat in Angelsaksisch onderzoek is vastgesteld dat de persoonlijkheids-eigenschappen die iemand een goede „examen-aflegger" maken niet dezelfde zijn als die welke iemand maken tot een onafhankelijke kritische denker. Deze vaststelling lijkt mij moeilijk te bestrijden, maar ook nauwelijks relevant. Belangrijk is, wat de aard is van de examens waarover hier wordt gesproken: toetsen die alleen kennis, of ook kritisch inzicht en inventiviteit, enz.? Voorstanders van algemene loting concluderen uit dit gegeven evenwel dat de categorie van scholieren met goede eindexamenresultaten derhalve wel eens (te) dociel zou kunnen zijn en tekort zou kunnen schieten in creatieve begaafdheden. Ook halen zij Amerikaans onderzoek aan waarin zelfs een significant negatief verband werd gevonden tussen „schoolprestaties" (undergraduate Grade Point Average) en „succes in studie en beroep". Ik vraag me af of juist bij de eindexamenvakken waarmee de studieresultaten in de wiskunde en natuurwetenschappen, de technische weten-schappen en de geneeskunde het best te voorspellen zijn (te weten wiskunde, natuurkunde en scheikunde!), „dociliteit" de leerlingen ook maar iets kan helpen bij het behalen van goede cijfers. 11. Voorstanders van algemene loting achten een verband tussen eindexamencijfers en studieresultaten in het eerste jaar van de studie van weinig belang - althans vanuit selectiestandpunt. Hiermee krijgt niet alleen de beoordeling van de adspirant-studenten door het VWO een veeg uit de pan, maar óók het team dat op Universiteit of Hogeschool de eerstejaars inwijdt in de studie. Hiermee wordt bovendien impliciet het „universitaire/propaedeutische brugjaar" veroordeeld, waarin met behulp van een consciëntieus opgezet studieprogramma studenten en docenten inzicht moeten 115 krijgen in de capaciteiten van de studenten, zodat selectie daarna slechts in uitzonderlijke gevallen zal optreden - met alle voordelen hiervan, zoals het voorkomen van mislukkingen na vier of vijf jaar, of nog later. Voorstanders van loting wijzen erop dat het voor de hand ligt dat studieresultaten in het eerste jaar sterker samenhangen met eindexamengegevens dan resultaten in de studie als geheel. Belangrijk is, aan te geven wat de oorzaak is van deze betere samenhang. Zij is zeker voor een deel terug te voeren op het feit dat juist uit de categorie van studenten met lage eindexamencijfers een groot aantal de studie staakt tijdens of na het eerste jaar. Wanneer men dus de studieresultaten bij het kandidaats- of doctoraalexamen vergelijkt met de eindexamenresultaten van die studenten, heeft men niet meer met dezelfde groep studenten te maken als bij de vergelijking na één jaar. Omdat juist uit de categorie met de laagste eindexamencijfers zoveel studenten verdwijnen zal de samenhang met de studieresultaten later in de studie natuurlijk minder duidelijk worden. Men mag immers aannemen dat veel van de studenten die uit deze groep verdwenen zijn minder geschikt waren voor de studie. Maar zelfs als men alleen kijkt naar de „overblijvers" - de studenten die de propaedeuse halen - dan blijkt toch nog dat de studenten met lage eindexamencijfers langer over hun studie voor het kandidaats- en doctoraalexamen doen en lagere cijfers behalen. 12. Er is op gewezen dat goede eindexamencijfers of studieresultaten geen waarborg zijn voor goede beroepsprestaties. Dit is natuurlijk waar, maar onder de huidige omstandigheden ook niet anders te verwachten. In de tegenwoordige universitaire structuur zijn de meeste universitaire studierichtingen geen specifieke beroepsopleidingen; afgestudeerden komen veelal in zeer verschillende beroepen terecht en moeten zich daar opnieuw bewijzen. Wanneer door de herstructurering van het hoger onder-wijs een duidelijke differentiatie naar beroepsgroepen zal zijn verwezenlijkt, zullen mensen met verschillende begaafdheid en motivatie voor bepaalde beroepen veel gemakkelijker kunnen worden opgevangen en begeleid. Nu kan de universiteit er alleen voor zorgen dat de afgestudeerden aan zekere normen van vakkennis voldoen. 13. Voorstanders van algemene loting stellen dat selectie op eindexamen-cijfers een ongewenste concentratie op de eindexamenvakken bij het VWO met zich mee zal brengen. Dit zou namelijk afbreuk doen aan belang-rijke (vormende) doelstellingen van het VWO. In de Memorie van Toe-lichting wordt gesproken over „leerlingen met een brede belangstelling 116 die zich niet alleen op de eindexamenvakken hebben geconcentreerd en daardoor wellicht wat lagere resultaten hebben bereikt... (en die)... „gestraft" worden voor hun bredere belangstelling." (Dit gaat niet op voor de kleine groep briljante leerlingen die naast hun schoolwerk nog veel aan sport, muziek, etc. doen en toch goede cijfers weten te behalen.) De „verschraling van de vorming" op het VWO, waarover de Memorie van Toelichting spreekt, is al begonnen met de invoering van de Mammoet. Het lijkt mij daarom onredelijk dit nu aan te voeren als argument. Vele leerlingen zullen inderdaad een tijd hard moeten werken om goede resultaten te bereiken, en in die periode niet veel tijd hebben voor allerlei andere zaken. De vraag is of dat nu zo erg is: om iets te bereiken moet men offers brengen. Als een leerling daar niet toe bereid is moet hij de consequenties aanvaarden. De offers die een leerling brengt in de vorm van een tijdelijk opgeven van waardevolle vrijetijdsbestedingen zeggen wel iets over de motivatie voor de studie. Een te „zachte" school maakt de overgang naar de „harde" maatschappij erg moeilijk. 14. Tenslotte: een werkelijke oplossing voor de besproken problematiek is eerst mogelijk bij een herziening van ons tertiair onderwijs, waarin een differentiatie van het onderwijs op verschillende niveaus wordt verwezenlijkt. Mensen moeten hierin na verschillende studieperioden en op verschillende niveaus kunnen afstuderen. De ideeën hierover, zoals die o.m. door De Bruyne en Mellenbergh zijn weergegeven in Universiteit en Hogeschool van december 1973 spreken mij erg aan. Ik vind het echter onverstandig om een pleidooi voor een toekomstige structuur van de universiteit te koppelen aan een pleidooi voor loting als toelatingsprocedure voor de huidige universiteit. Als een toelating van alle gegadigden tot een universitair brugjaar niet mogelijk blijkt, geef ik de voorkeur aan een selectie op eindexamencijfers. Welke bezwaren er ook aan dit meetinstrument kleven - en dat zijn er vele - het is beter dan niets. Wanneer men het enige instrument dat men heeft overboord gooit, is er ook geen enkele drang meer het te verbeteren of aan te vullen. Vooralsnog is niet aangetoond dat er een duidelijke positieve dan wel negatieve correlatie bestaat tussen de eigenschappen waardoor iemand hoge cijfers haalt voor vakken die goede voorspellers zijn voor het studiesucces en andere eigenschappen die belangrijk zijn voor de studie. Alleen wanneer er negatieve correlaties worden gevonden, is er aanleiding om het gebruik van eindexamencijfers nog eens kritisch te bezien. Positieve 117 correlaties kunnen worden gebruikt om de voorspelling te verbeteren. Selectie zal er altijd blijven: zowel op de school als op de universiteit en in de maatschappij. Iedere poging om de noodzaak van selectie te verhullen is een poging om te verhullen dat mensen niet gelijk zijn in begaafdheden. Naar mijn mening wordt hierdoor ons zicht op de werkelijkhed benomen, waardoor we onze taak nooit kúnnen herkennen. We moeten bevorderen dat ieder mens zijn eigen unieke waarde leert ontdekken en zo terechtkomt op een plaats die overeenkomt met zijn aanleg en belangstelling, en waar hij zich zo goed mogelijk kan ontplooien. De huidige universiteit blijkt ook voor de bezitters van een VWO-diploma hiervoor niet het ideale instituut. Moet de vraag „wat drijft die lui?" niet teruggespeeld worden naar de voorstanders van loting? Hofstee erkent dat het „natuurlijk volstrekt krankzinnig is om door middel van een dobbelsteen over iemands toekomst te beslissen". Nochtans is hij vóór loting, als een voortdurende pijnijke herinnering aan het feit dat we opgescheept zitten met een capaciteitsgebrek. Hij wijst erop dat in Amerika 60% van de leeftijdsgroep betrokken is bij het tertiair onderwijs, terwijl dat bij ons maar 20-25% is. De Universiteiten in Amerika zijn totaal verschillend van de onze, en verschillen bovendien onderling sterk. Op de vraag van de Haagse Post medewerkers aan Hofstee: ,,Wat maakt die mensen nou zo woest?" antwoordt deze: „Omdat het een stukje van de grondslagen waarop ze leven bedreigt: het rendements- of produktiviteits- of efficiencystreven." Ik hoop dat ik in het voorgaande heb duidelijk gemaakt dat de tweede hellft van dit antwoord onjuist is. Bakker, K. (28 juni 1974). artikel in NRC.

Bakker, K. (26-09-1974). Selectie of loting. Acta et Agenda jaargang 7 nr 7. [fotokopie; niet online gevonden]

Bakker, K. (11-10-1974) in NRC/Hbld Cultureel Suplement, 11-10-'74 delpher.

Wilbrink. Ik heb geen publieke dupliek geschreven, wel een reactie in 7 kantjes aan de heer Bakker persoonlijk, gedateerd 30-9-1974 (dat is geen foutje, ik reageer op zijn bijdrage van drie maanden eerder.). Ik heb er alleen een doorslag van, die laat zich niet met OCR transcriberen. Een aantal passages kan ik wel overnemen: "ad 2e alinea. Het persoonlijk levensgeluk van de adspirant studenten wordt door het feit van de numerus fixus in de waagschaal gesteld, niet door het hanteren van de ene of de andere selectiemethode." "ad 2e alinea (2). De kwaliteit van de afgestudeerden is niet in het geding. Niemand maakt er een fuss over dat er meer en minder 'geschikte' studenten zijn." Nou, ik hier niet mee door, het is een zee om leeg te drinken. Het is een behoorlijk geërriteerd stuk, en dat dus nog voordat de reacties vanLeppink, Veldkamp en Bakker van 11 oktober binnen waren.

Jan Blom / Mieke van Dijk (WSO bestuur) (4 november 1974). Toelating tot de universiteiten: Loting of een rechtvaardiger systeem? Resp. Loting of zwaardere ingangsselektie? Belhamel nr. 17 blz. 8 (LH Wageningen) transcriptie

Bochnik, Donike & Pittrich (1974). Numerus clausus in der Medizin. Entwicklung, Analyse, Prognose. Frankfurt/M: Akademische Verlagsgesellschaft. [niet gezien]

transcriptie en annotatie-->, ook als blog

I. A. Diepenhorst (23 maart 1974). Prof. Diepenhorst: Studentenloterij verlaagt het peil. Algemeen Dagblad Delpher, ook als transcriptie en als 'alle geslaagden zijn geschikt' blog

I. A. Diepenhorst (24 mei 1974). Vrouwe fortuna en de staatssecretaris. Elsevier, 24-5-1974. als transcriptie en als 'alle geslaagden zijn geschikt' blog

Dijk, M. van (1974) (WSO-bestuur). Loting of zwaardere ingangsselektie? Belhamel nr. 17 blz. 8 (LH Wageningen) 4-11-1974

Doornbos, R., & Maurice, M. A. (1974). Toelating eerstejaarsstudenten wiskunde door loting? Universiteit en Hogeschool, 21 (3, dec),, 136-139.

Greef, T. de (1974). Loting of selectie: de misverstanden tussen twee kampen. Folia Civitatis, 7 december 1974, 8-9. [origineel] transcriptie

de hoofdrolspelers de hoofdrolspelers Tom de Greef & Martin Schouten (5 oktober 1974). Psycholoog prof. Willem Hofstee over de selectie voor de universiteit: 'Loting houdt 't schandaal in leven.' Haagse Post transcriptie ook als blog

Tom de Greef (1974). Loting of selectie: de misverstanden tussen twee kampen. Folia Civitatis, 7 december 1974, 8-9. [niet online, origineel in mijn bezit] transcriptie (citaten), ook als blog de hoofdrolspelers Folia 7 december 1974

A. D. de Groot (december 1974). Integraal loten is onaanvaardbaar. Universiteit en Hogeschool, 21 (3, dec),, 125-131.

Aad Hazewinkel (1974). Selektie van studenten. In Jos de Mulder Red.) (1974). 'Selektie van studenten' p. 176-191. (met reactie van Begeer, p. 192-197). Dit is een uitgebreidere versie van het oorspronkelijke rapport hierboven, zie daar ook voor mijn annotaties bij Hazewinkel. volledige transcriptie (zonder de reactie van Begeer).

Hentig, Hartmut von Hentig (1974). Numerus Clausus, Abitur und Alternatieven Massnahmen zur rettung von Massnahmen statt Lösung der Probleme. Merkur, Heft 317, 318. Herdrukt in Hartmut von Hentig (1981). Aufwachsen in Vernunft. Kommentare zur Dialektik der Bildungsreform. (145-186) Klett-Cotta.

Willem Frederik Hermans (1974). Van Age Bijkaart, uit Parijs. Een nieuwe rechtvaardigheid. - Alleen het noodlot is rechtvaardig. - Klein. - Een nieuwe Hitler? 21 september 1974. PS? DelpherMijn aantekeningen en parafrase: aantekeningen en parafrase, ook als blog.

 

Hofstee, W. K. B. (1974). De keuze voor loting. Universiteit en Hogeschool, 21 (3, dec), 119-124. transcriptie, ook als blog

Kirp, D. L., & Yndof, M. G. (1974). Educational policy and the law. Cases and materials. Berkeley: McCutchan. p. 477 e.v. DeFunis v. Odegaard [82 Wash 2d 11, 507 P2d 1169 (1973)]

Klein, G. (1974). Loting met een voor 'herhalers' grotere kans om in te loten. Kamerstuk 12958, nr 6, Brief van de staatssecretaris 26 juni 1994.

Klein, G. (1975). Aanmeldings- en plaatsingsgegevens bij het h.b.o. Antwoord op kamervragen van K. Kolthoff, 8-11-1974. Herdrukt in Tertiair, maart 1975, 33-36.

Leppink, G. J., en F. D. Veldkamp. Reactie op mijn ‘Selectie is irrationeel’ (niet mijn titel) in NRC Handelsblad van 11-10-1974 delpher. Zie hier voor details en opmerkingen

'Loot, P. J. M. van der (1974). Nivellering of selectie? NRC Handelsblad 5-6-1974 (Brieven). auteur is onderwijsdekaan faculteit der geneeskunde Erasmus Universiteit Rotterdam.

Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen (23-9-1974). Literatuurlijst 665b (Aanvulling op literatuurlijst nr. 665a d.d. 1-10-1971, niet in mijn bezit). Enige literatuur betreffende selectie en numerus clausus/numerus fixus bij het wetenschappelijk onderwijs. [origineel, 26 blz.]

NRC (17 mei 1974) Futurum fixum. (hoofdredactioneel commentaar) Delpher

Jos de Mulder & Egbert Visscher (Red.) (1974). Selektie van studenten: achtergrond / effekten. OTO Hoger Onderwijs Cahiers, 3, nr 13. [van diverse bijdragen een transcriptie gemaakt]

NRC Handelsblad hoofdredactioneel. Loten. 22-10-1974

Onderzoek van Onderwijs, 1974, 3, september. Selecteren of loten. Themanummer. De heftige reacties op het CRWO-standpunt in het eerste nummer van deze jaargang, maakten het themanummer opportuun. De reacties verschenen vooral in NRC/Handelsblad, getriggered door hoogleraar biologie Bakker uit Leiden.

Ongedateerde stellingen (1974?). Hofstee, W. K. B. Selekteren of loten. De Groot, A. D. Integraal loten onverdedigbaar. [paper] [Mogelijk een seminar in Haren, waar ik bij aanwezig was] [Het zijn inderdaad alleen stellingen, best aardig, maar onderbouwing/verdediging/aanval ontbreken hier (behalve dat De Groot in zijn stellingen wel reageert op die van Hofstee)]

K. L. Poll (1974). Universiteit als slachtbank. NRC Handelsblad 17-5-1974. ('loting is een onding') Delpher

Poll, K.L. (Red.) (11 oktober 1974). Alle geslaagden zijn geschikt, maar sommige geslaagden zijn meer geschikt dan andere. NRC Handelsblad, Cultureel Supplement, 11-10-1974. Met bijdragen van 1). G.J. Leppink, hoogleraar mathematische statistiek, Utrecht en F. D. Veldkamp, hoogleraar zuivere wiskunde, Utrecht, en 2). K. Bakker, hoogleraar dierenoecologie, Leiden. Zie elders. Over Leppink en Veldkamp schreef ik een blog. Smolders, C. A. (1974). Selectie of loting? Er is een tussenoplossing. Universiteit en Hogeschool, 21 (3 dec), 132-135.

J. van Spaandonk (7 oktober 1974). Overproduktie onderwijs doorgedraaid. NRC Handelsblad. Delpher, als enkele belangrijke passages, ook als blog

Thelen, W. (1974). Numerus clausus und Ärtzeschaft. Zur Kritik der ärztlichen Interessenpolitik. Giessen: Verlag Andreas Achenbach.

Thung, P. J. (1974). Waarom 'Selectie versus loting' een loze discussie is, of hoe zelfs de Wet Herstructurering uitkomst kan brengen. Universiteit en Hogeschool, 21 (3, dec),, 140-152.

Timmers, S. (1974). Loting versus selectie. Medisch Contact, 29 (46), 1501-1502.

Ton Elias (24 april 1974). Meevaller. De tijd: dagblad voor Nederland Delpher en als transcriptieblog

J. S. Cramer 25-6-74 brief NRC/Handelsblad. 'Nivellering of selectie'. Delpher. Reageert op eerdere bijdragen 'Nivellering of selectie' van Van der Lugt. [mijn briefwisseling met Cramer, in archief_brieven]

Tromp, J. (22 november 1974). De studentenstop lost niets op. De Tijd. transcriptie, ook als blog.

Utrechts Universiteitsblad (1 november 1974). Loting / niet de stops / nu breed in discussie. + Meijler: loting dom en onmenselijk. transcriptie

Volkskrant 9 oktober 1974. Dr Wijnen over universiteiten: Loten redelijke oplossing.

NRC Handelsblad, hoofdredactioneel (22 oktober 1974).

Wetsontwerp Verlenging en wijziging van de machtigingswet inschrijving studenten, 15 mei 1974, kamerstuk 12929, met memorie van toelichting en bijlagen. Zie direct onder de kop ‘1974’ voor links naar de pdfs.

Onderzoek van Onderwijs september 1974, redactioneel

W. H. F. W. Wijnen (1974). En nu de zwarte Piet nog kwijt. Onderzoek van Onderwijs, 1974, 3, september, 3-5. [niet digitaal] ]

J. C. Leyte (18 januari 1974). Cijfers spreken tegen. Onderzoek van Onderwijs, 3, nr. 3, 6. Ingezonden brief n.a.v. Wilbrink en Van der Vleugel (1974) 'Bij beperkte toelating beslist het lot.'


Redactie (1974) Hooggeleerde duim in dijk. Onderzoek van Onderwijs


Wilbrink, B., & H. van der Vleugel (september 1974). Bij gebrek aan beter. Onderzoek van Onderwijs jaargang 3, nr. 3, 8-14 (inclusief Cijfers weersproken, en de Literatuurlijst). geheel online, ook met de twee redactionele pagina's.

W. H. F. W. Wijnen (september 1974). Dravers voor 7½-selektie zien hindernissen over 't hoofd. Onderzoek van Onderwijs, 1974, jaargang 3, 15-18. digitaal

Wilbrink, B., & H. van der Vleugel. Bij beperkte toelating beslist alleen het lot. Onderzoek van Onderwijs, 1974, 3, april, 3-5. geheel online htlm [een aantal reacties op dit artikel zijn in dit bestand te vinden. Een persoonlijke brief brief 20-7-74 van Willem Hofstee aan Hans en mij is van belang [archief_brieven]]

Wilbrink, B. (1974). Selectie is irrationeel. NRC/Handelsblad Cultureel Supplement, 27 september 1974 delpher en/of geheel online op mijn website

Van K.L/ Poll, 11-10-74, kreeg ik kopieën van een zestal reacties op mijn artikel. Ik moest zelf maar zien of ik rechtstreeks op brieven zou willen reageren. Ik heb geen reacties geschreven, als ik mij goed herinner.

Paul Witteman (22 juni 1974). Uitgelote studenten aan hun 'lot' overgelaten. De slachtoffers van de numerus fixus. Elsevier.

Paul Witteman (14 september 1974). Staatssecretaris Klein over uitgelote studenten: 'Jongens die in de fabriek moeten werken sturen mij nooit verdrietige brieven.' Elseviers Magazine. transcriptie en ook als blog

S. E. M. Everwijn, F. Koopmans & A. G. Vroon (december 1974). Rendement van een toelatingsselectie. Mededeling nr. 22, Onderzoek en Ontwikkeling van Onderwijs, Rijksuniversiteit Utrecht. [65 blz. rapport. Voor een aantal lichtingen en meerdere studierichtingen de samenhang tussen examenresultaat en studieresultaat in de propedeuse. Geeft concrete cijfers voor iets dat velen zo graag willen weten: hoe groot is die samenhang. Auteurs wijzen er gelukkig wel op dat dit materiaal op zich niets zegt over wat er gebeurt wanneer er wordt geselecteerd, dan hebben we immers een totaal andere situatie: het is allemaal a posteriori, achteraf kijken we de koe in de kont.] Verkort ook in Tertiair 14-15-16 maart 1975.




1975 De 'definitieve' machtigingswet - met gewogen loting


NB: de links naar http://resourcessgd.kb.nl/zijn dood als een pier. Helaas.


Historische kamerstukken zijn tegenwoordig online beschikbaar en te vinden op http://www.statengeneraaldigitaal.nl/ of ook op https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ .

pdf

jpg/12929-8.jpg Verlenging en wijziging van de machtigingswet inschrijving studenten. Tweede kamer der Staten-Generaal, zitting 1974-1975, 12929,

CBS (januari 1975). No. 76.18 Statistiek van onderwijs en wetenschappen. Factoren, die de studieresultaten bij het wetenschappelijk onderwijs beïnvloeden, studentencohorten 1961/'62 en 1962/'63. https://historisch.cbs.nl/detail.php?id=394806168

CBS (februari 1975). No. 7619 Statistiek van onderwijs en wetenschappen. Factoren, die de studieresultaten bij het wetenschappelijk onderwijs beïnvloeden, studentencohorten 1961/'62 en 1962/'63 (vervolg).

Uitleg (16april 1975). Criterium motivatie mag geen rol spelen bij toelating tot w.o. Staatssecretaris Veerman, 18 maart 1975, antwoord aan de tweede Kamer tijdens behandeling van het wetsontwerp Verlenging en wijziging Machtigingswet inschrijving studenten. [kopie via Afdeling Documentatie UvA] (ik vind geen stuk waaruit dit samengevat kan zijn. Mogelijk een algemeen overleg? Beentwoording van kamervragen? Ik vind op 12929 op 18 maart alleen moties en amendementen.) Lead: "Omdat er geen betrouwbare methode bestaat om motivatie te meten, kan en mag van de v.w.o.-scholen niet gevraagd worden een uitspraak te doen over het al dan niet aanwezig zijn van voldoende motivatie om het tertiair onderwijs te volgen." Veerman heeft dit gezegd "in zijn antwoord" Ministerie (13 mei 1975). Toelatingscriteria numerus fixus-studierichtingen voor het studiejaar 1975-1976. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. [fotokopie, ik vind geen online bestand; met uitvoerige getallenvoorbeelden] [dit stuk is ook aan alle colleges van bestuur gezonden]

Gewijzigd Ontwerp van Wet houdende verlenging en wijziging van de Machtigingswet inschrijving studenten. Eerste kamer der Staten-Generaal, Zitting 1074-1975, 12 929 Nr. 87. Nr. 87a: Voorlopig verslag van de vaste commissies, 7-5-1975. Nr. 87b: Eindverslag vaste commissies 11-6-1975.

Handelingen Tweede Kamer der Staten-Generaal, 66e Vergadering, behandeling van het wetsontwerp Verlenging en wijziging van de Machtigingswet inschrijving studenten (12929). 13, 18 en 19 maart 1975. Online, gevonden via https://zoek.officielebekendmakingen.nl/uitgebreidzoeken/historisch. Drie bestanden:

  1. pdf 13 maart start: p. 3486-3519.
  2. pdf 18 maart Start: p. 3523-3572.
  3. pdf 19 maart Start 3573-3588

Kemenade, J. A. van, Van der Stee, A. P. J. M. M., & Klein, G. (1997). Aanbod en vraag van academici in een aantal studierichtingen. herdrukt uit de memorie van antwoord Kamerstuk 12929, in Tertiair, maart 1975, 52-56.

Klein, G. (1975). Aanmeldings- en plaatsingsgegevens bij het h.b.o. Antwoord op kamervragen van K. Kolthoff, 8-11-1974. Herdrukt in Tertiair, maart 1975, 33-36.

Machtigingswet inschrijving studenten. Staatsblad 1975 407. (29 juli 1975). Tekst van de Machtigingswet inschrijving studenten, zoals deze is gewijzigd bij de wetten van 3 juli 1974 (Stb. 432) en 4 juli 1975 (Stb. 406). [Ik heb een kopie, ik vind geen online versie]

Toelating van studenten tot het wetenschappelijk onderwijs (13 675 nr 2). Brief van de staatssecretaris van onderwijs en wetenschappen, 10 november 1975. (Ingestelde Adviescommissie toelatingscriteria w.o.)




Trouw (7 februari 1975) en De Telegraaf (8 februari 1975) hoofdredactioneel commentaar en berichtgeving naar aanleding van de memorie van antwoord van Ger Klein. transcripties transcripties

Vermaat (18-3-1975). Amendement van het lid Vermaat. pdf




Cerych, L. (1975). Access and structure. OECD Committee for Higher Education and research (10-10-1975). Straatsburg.

Corsten, L. C. A. (1975). Verstandig of domweg loten. Belhamel nr. 4 blz. 5 (LH Wageningen). 6 maart 1975

Dijkstra, Edsger (1974). Verlos ons van de charlatans! Ingezonden brief NRC Handelsblad, niet geplaatst, in het Dijkstra-archief beschikbaar op internet pdf

Elias, T., Jr? (1975). Klein maakt numerus fixus structureel. NRC Handelsblad 7-2-1975.

Fischer, W., & Lundgreen, P. (1975). The recruitment of administrative personnel. In Tilly, C. (Ed.), The formation of national states in western Europe (p. 456-561). Princeton: Princeton University Press.

Haarlems Dagblad (8 februari 1975) Rectoren oordelen verschillend over loting voor universiteit. 8-2-1975. [Niet in Delpher gevonden] [Haarlems Dagblad redactioneel. Gelijke kansen. 8-2-1975, dit is een hoofdredactioneel commentaar.] transcriptie en ook als blog.

Hofstee, W. K. B. (1975). Loten of cijferen. Onderzoek naar mening scholieren over numerus fixus. Onderzoek van Onderwijs, 4 (1), 3-6. [hardcopy; niet online gevonden]

Hofstee, W. K. B. (januari 1975). Meningen van VWO-eindexaminandi over numerus fixus, selektie en loting. Heymans Bulletin Psychologische Instituten R.U. Groningen HB-75-172 EX. [fotokopie; niet online gevonden]

Kommandeur, J. (1975). Kort bewijs. Tertiair, maart 1975, 16. Tertiair citeert de Universiteitskrant Groningen 14-2-75.

Krüger, H. (1975). Die rechtliche Problematik der Verschärfung des Numerus clausus für Ausländer in zahlreichen europäischen Staaten. Die Deutsche Universitüats Zeitung, nr. 21, 786-788. Ook: Hochschulzugang - immer noch Problem Nr. 1. , 830-831. Karpen, U., Zulassungsbeschränkungen und Neuordnung des Hochschulzuganges. 823-826. [fotokopie]

NRC Handelsblad. Klein blijft bij studentenloting. 7-2-1975.

OECD Committee for Higher Education and research (31-7-1975). Admission to tertiary education "Alternative to numerus cluasus?" Economic theoretical experts suggest a marketing study model. Reproduction of an article in No. 1/1975 of 'Bildung und Wissenschaft', the Newsletter of the German Federal Ministry of Education and research. (model voorgestaan door Weizsäcker)

OECD Committee for Higher Education and research (14-8-1975). Admission to tertiary education. Reform of student selection in Finland. Report submitted by the Finnish Ministry of Education.

Opland. Nederland anno 1975. De Volkskrant 8-2-1995. Il;SG archief

Parool. Arbeidsmarkt zal rol spelen bij het aantal studenten. 6-2-1975.

Parool. Correctie. 6-2-1975.

Schooldekanen. De Volkskrant 21 februari 1975, herdrukt in Tertiair, maart 1975, 20. Direct toelaten met 7 of hoger, loten onder de 7, of bij zeer veel gegadigden gewogen loten onder de 7.

Sheldrake (1975). How should we select? - a sociologists view.British Journal of Medical Education, 9, 91-97. https://doi.org/10.1111/j.1365-2923.1975.tb01901.x

Michael A. Simpson (1975). Selection of medical students by lottery. Journal of Medical Education, 50, 417-418. free pdf


Spaandonk, J. van (1975). Wat ga je doen als je straks uitloot? NRC Handelsblad 8-2-1975. Delpher

Strien, H. M. van (maart 1975). Toeval of prestatie? Nota, ten behoeve van een standpuntbepaling van de Vrije Universiteit over de selektieprocedure bij hantering van een numerus fixus, uitgebracht op verzoek van het College van Bestuur. Afdeling Onderwijsresearch van de Vrije universiteit Amsterdam. [13 blz. stencil]

Telegraaf cartoon. "Uw eindexamencijfers interesseren de universiteit niets, mijnheer Einstein! Uitgeloot is uitgeloot! 8-2-1975.

Telegraaf hoofdredactie. Loten. 8-2-1975.

Tertiar 14-15-16 (1975). De toelating tot het hoger onderwijs; een heet hangijzer. Utr echt: Onderwijspers (OTO).

Toelatingscriteria numerus-fixus studierichtingen voor het studiejaar 1975-1976. Zitting 1974-1975, 13 402. Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen. Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal. 13 mei 1975

Trouw Commentaar. Studentenstop. 7-2-1975.

Uitleg (1975). Staatssecretaris Veerman: Criterium motivatie mag geen rol spelen bij toelating tot w.o. 16-4-1975.

Ven, F. W. M. van der (1974/75). Schooloordeel en loting, een nieuw voorstel. Universiteit en Hogeschool, 21, 215-224.

Ven, F. W. M. van der (1975). Schooloordeel en loting, een nieuw voorstel. Tertiair, maart 1975, 9-16.

Volkskrant (?) (1975?). Minister gekant tegen eenmalige loting studenten. 'Als de utrechtse suggestie wordt overgenomen wordt toelating tot de studie waarvoor de student is uitgeloot definitief onmogelijk gemaakt. Van Kemenade acht een dergelijke inbreuk op het wettelijk geregelde toelatingsrecht tot de universiteit 'niet geoorloofd."'

Volkskrant Ten geleide. Loting. 7-2-1975.

Volkskrant. ISO-studenten vóór loting. 10-2-1975.

Vries, H. de (1975). Universiteit nu voor scholieren lot uit loterij. Goed eindexamencijfer niet meer van belang. Ptof. Vreeken: "rampzalige nivellering." De Telegraaf 7-2-1975.

Wagemakers, J. (april 1975). Een niet slaat pechvogels niet uit het lood. Onderzoek van Onderwijs, 4, april, 7-9. [hardcopy; niet online gevonden]

Wagemakers, J. (1975). Uitgelote studenten: een samenvatting van een eerste onderzoeksmatige verkenning. Tertiair, maart 1975, 31-32.

Weekblad voor Leraren, 7 nr. 20, 9-1-1975. Loting versus selectie / commentaren, opinies, oplossingen. (Winkelman, Meyler, De Klerk, Hettema, Bakker)

G. van de Wetering (1975?). 'Studeren bij opbod' geen wondermiddel. NRC Handelsblad (?), 22 september 19??. Gesprek met Mr. M. J. Cohen. Delpher, en hier de transcriptie

75gif/75GewogenLotingCOWO.gif Wilbrink, Ben (1975). Gewogen loting. Amsterdam: COWO, 1975. html

C. J. G. Bakker (november 1975). Selectie voor het hoger onderwijs. Samenhang tussen studieprestaties in de exacte vakken op de middelbare school en aan de universiteit. Stichting F.O.M. FOM-37826/1. [41 blz. Toch wel bijzonder hoor: er was behoefte aan een literatuuroverzicht over seelektieprocedures bij toelating tot het WO, en over 'de korrelatie tussen prestaties on de vooropleiding en die tijdens de latere studie'. (uit het ten geleide van C. le Pair). Met financiële steun van SoZaWe werd voor dit doel een medewerker aangetrokken. Die kon evident weinig anders dan in het koker-frame meegaan, met als resultaat een overbodig overzicht want nieuwe kennis levert dit niet op, en dat er een samenhang is werd door niemand bestreden. Hoog oplopende emoties bij Natuurkunde, zal ik maar zeggen]




1976 Spijt van die gewogen loting?


Verlenging van de Machtigingswet inschrijving studenten alsmede wijziging van enkele bepalingen van die wet. 14 260




Adviescommissie Toelatingscriteria W.O. (voorz. E. Warries) (27-2-1976). Eerste advies. volledige transcriptie, ook als blog blog

Fishburn, P. C. (1976). Acceptable social choice lotteries. In Gottinger, H. W., & Leinfellner, W. (Eds.) (1976), Decision theory and social ethics. Issues in social choice (p. 133-152). Dordrecht: Reidel.

Hofstee, W. K. B., & Trommar, P. M. L. (1976). Selektie en loting: meningen van eindexaminandi. Groningen: Heymans Bulletins Psychologische Instituten HB-76-251-EX. Integraal opgenomen in het verslag van de Commissie Warries.

Hofstee, W.K.B., & Trommar, P.M.L. (1977) Selektie en loting: meningen van eindexaminandi. In E. Warries (Voorz.) Toelatingscriteria voor de numerus fixus-studierichtingen in het wetenschappelijk onderwijs. Advies van de Adviescommissie toelatingscriteria wetenschappelijk onderwijs. Zoetermeer: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.

Hofstee, Willem K.B., en Henk A.L. Kiers (3 oktober 1976). Een algemeen model voor loting en selectie bij numerus clausus. (Herziening van een notitie van augustus. Uit de aanbiedingsbrief: "Behalve weglatingen bevat de nieuwe versie een toevoeging: gesignaleerd wordt dat gewogen loting in meer gevallen kan neerkomen op rechtstreekse toelating.") [paper, gepubliceerd: Tijdschrift voor Onderwijsresearch, 22, 81-85. Zie hierbeneden.]

Johan Kortenray & Marien Abrahamse (10 april 1976). Selectiecommissie wil voor scholieren met acht of hoger rechtstreekse toelating. Commissielid prof. Hofstee pleit in minderheidsstandpunt voor handhaving loting. Folia 29 pagina 3 belangrijkste passages, ook als blog

Schouten, M. (1976). De socialisten zijn in aantocht. De Nederlandse arbeidersbeweging in de negentiende eeuw. Amsterdam: van gennep.

G. van de Wetering (18 augustus1976). Uitgeloten gaan bij honderden in beroep. NRC Handelsblad ['in beroep' is: een beroep doen op de hardheidsclausule.Decaan in de commissie: "Ik ben er van overtuigd dat hele gezinnen in de ellende worden gestort". Nou ja, met deze sentimentaliteit komen we niet veel verder. Zou er selectie via toetsen zijn, dan zijn er evenzeer ongelukkigendie afvallen. Zoals er voor het hoger beroepsonderwijs altijd zeer veel afgewezen zijn voor schaars beschikbare plaatsen. Wie er behoefte aan heeft, kan dit artikel op Delpher lezen.

Toelatingscriteria numerus-fixus-studierichtingen voor het studiejaar 1977/1978. Tweede Kamer der Staten-Generaal, Zitting 1976-1977, 14271 nr.1 Brief van de staatssecretaris van onderwijs en wetenschappen. 30 november 1976. pdf

Tweede Kamer der Staten-Generaal, zitting 1975-1976, 13600 VII, nr. 64. Verslag van een mondeling overleg, vastgesteld 24 augustus 1976. [https://zoek.officielebekendmakingen.nl/] ~~

Peter C. Fishburn (1976). Acceptable social choice lotteries. In Hans W. Gottinger, and Werner Leinfellner (Eds) (1976). Decision theory and social ethics. Issues in social choice. Dordrecht: D. Reidel.

Warries, E. (1976). De toelating tot het universitaire onderwijs. Rede VOR, Groningen.




1977 Tegenstanders van loten in cie Warries capituleren


Verlenging van de Machtigingswet inschrijving studenten alsmede wijziging van enkele bepalingen van die wet. 14 260 Eerste Kamer




Carnegie Council on Policy Studies in Higher Education (1977). Selective admissions in higher education. Public policy and academic policy. Manning, W. H.: The pursuit of fairness in admissions to higher education, p. 20-65. Breland, H. M., & associates: The status of selective admissions. p. 66-252.

CBS (1977). Factoren die de studieresultaten bij het wetenschappelijk onderwijs beïnvloeden. Cohorten 1961-1962. M3. 's-Gravenhage: Staatsuitgeverij.

Gegevens over examencijfers, gekozen studie, en rendement cohorten 1961 en 1962 waarover Klein ws kon beschikken, met dank aan het CBS voor de URLs: ‪https://historisch.cbs.nl/detail.php?id=394806168‬ en ‪https://historisch.cbs.nl/detail.php?id=394806177‬ Voor generaties 1948-50 vindt het CBS hopelijk ook nog online het rapport.

CBS (1983). Statistiek van het wetenschappelijk onderwijs. Studieresultaten van de studentencohorten 1961-1963 en 1970. https://historisch.cbs.nl/detail.php?nav_id=&index=&query=Factoren%20die%20de%20studieresultaten%20bij%20het%20wetenschappelijk%20onderwijs%20beïnvloeden.%20Cohorten%201961-1962&highlight=RmFjdG9yZW4gZGllIGRlIHN0dWRpZXJlc3VsdGF0ZW4gYmlqIGhldCB3ZXRlbnNjaGFwcGVsaWprIG9uZGVyd2lqcyBiZcOvbnZsb2VkZW4uIENvaG9ydGVuIDE5NjEtMTk2Mg==&id=394889705

Centrale Commissie Aanmelding en Plaatsing a.s. eerstejaarsstudenten studiejaar 1977-1978. Jaarverslag.

Coïni, L., J. Kamerbeek, en A. Will (1977). Selectie voor het hoger beroepsonderwijs. Culemborg: Schoolpers.

Dronkers (20-6-1977). Een wetenschappelijke legitimering van een maatschappelijk compromis. Beleid en Samenleving, 4, 176-179. pdf ophalen [Jaap stuurde mij op 20-6-1977 een overdruk] [Over het advies van de Cie-Warries, een commissie van de minister, niet een wetenschappelijke commissie. Afijn. En Jaap Dronkers is socioloog, geen selectiepsycholoog. Moet kunnen, toch? "het [advies] legitimeert ten onrechte de numerus fixus en de gewogen loting met behulp van zgn. wetenschappelijke kennis". Wat Dronkers wel duidelijk maakt is dat de grenzen tussen wetenschap en politiek niet eenvoudig zijn te trekken op een onderwerp als het onderhavige. En ik meen dat Hofstee een minderheidsstandpunt had laten vastleggen, klopt dat? Ja, op het tussenrapport

Hofstee, W. K. B. (1977). Methodologische notities naar aanleiding van een enquete-onderzoek naar meningen van vwo-eindexaminandi over selektie en loting. Tijdschrift voor Onderwijsresearch, 2, 88-92. open

Kortmann, c. a. j. m. (1977). Numerus fixus is juridisch niet te bestrijden. Folia, 23 april 1977. (n.a.v. een uitspraak van het West-Duitse Bundesverfassungsgericht, en de Nederlandse berichtgeving daarover.) [niet online, ik heb het origineel] [zie over zijn argumenten ook Job Cohen, 1981, 'Studierechten' par 2.2.2. Is een numerus fixus naar Nederlands recht geoorloofd?]

Barbara Lerner (1977). Equal protection and external screening: Davis, De Funis, and Bakke. In Nathaniel H. Hartshorne (Ed.). Educational measurement & the law. Proceedings of the 1977 ETS invitational conference (3-28). Educational Testing Service.

Der Spiegel (14-6-1976). Numerus Clausus: Ende des Unsinns? html

Warries, E. (Voorzitter) (1977). Toelatingscriteria voor de numerus fixus-studierichtingen in het wetenschappelijk onderwijs. Advies van de Adviescommissie toelatingscriteria wetenschappelijk onderwijs. Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen. januari 1977. volledige transcriptie, ook als blog




1978 Een nieuw jaar. Een nieuw advies van de werkgroep Wiegersma


15300 nr 10 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG Ontvangen 24 november 1978 Rijksbegroting voor het jaar 1979 Hoofdstuk VIII Departement van Onderwijs en Wetenschappen pdf

  • 175. Voor het studiejaar 1977-1978 bleken erbij het w.o. vijf effectieve numerus fixus-studierichtingen te bestaan. Deze studierichtingen waren geneeskunde, tandheelkunde, diergeneeskunde, farmacie en biologie. Bij een totaal van 75 studierichtingen, waarvoor aanmelding bij het CBAP mogelijk was, is dit 6,7%. Naar uit de thans beschikbare gegevens is gebleken, was er voor het studiejaar 1978-1979 van de 11 studierichtingen, waarvoor voor dat jaar een toelatingsbeperking gold, alleen voor de studierichtingen geneeskunde, tandheelkunde en diergeneeskunde een effectieve numerus fixus. Dit is een percentage van 4%. Voor het h.b.o. geldt geen numerus fixus, maar berust de feitelijke toelating bij het bevoegd gezag der h.b.o."instellingen. Betreffende capaciteit en toelichting in het h.b.o. kan worden verwezen naar het overzicht bij het antwoord op kamervraag 174.


    176. Aan het Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling (CITO) is verzocht om de mogelijkheid tot ontwikkeling van landelijk vergelijkende studietoetsen, zoals voorgesteld in het rapport van de Werkgroep selectie in verband met de Machtigingswet inschrijving, nader te onderzoeken en hierover voor 1 januari 1979 rapport uitte brengen. De Regering is voornemens een standpunt te bepalen inzake het rapport van de Werkgroep selectie in verband met de Machtigingswet inschrijving studenten, na kennisneming van de resultaten van het door het CITO ingestelde onderzoek.


    177. Zoals aangekondigd zal binnenkort de Tweede Kamer der Staten-Generaal een wetsontwerp, houdende verlenging van de Machtigingswet inschrijving studenten tot 1 september 1980 bereiken. De Regering zal de verlengingstermijn benutten voor het verder ontwerpen van een wetsontwerp, houdende verlenging en wijziging van de Machtigingswet inschrijving studenten. Er wordt naar gestreefd dit wetsontwerp uiterlijk 1 mei 1980 als wet in werking te doen treden.


    178. Het is de eerste ondergetekende bekend, dat de h.b.o.-raad zich over deze problematiek beraadt en zich voorstelt hieromtrent binnen afzienbare tijd een standpunt te bepalen. De inhoud hiervan zal voor de verdere voortgang van dit project van zeer groot belang zijn. De aandacht gaat in eerste instantie uit naar de opleidingen die onder het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen ressorteren. Of daarbij ook nog andere opleidingen zullen (kunnen) worden betrokken valt thans niet te overzien.

  • Access policy and procedures and the law in U.S. higher education. New York: The International Council for Educational Development. 1978.

    Commentaar van de Universiteit van Amsterdam op het rapport van de Werkgroep Selectie in verband met de machtigingswet inschrijving studenten dd. 31 mei 1978.

    Ben Wilbrink (16-6-1978). Concept reaktie op Rapport werkgroep Wiegersma. [Concept reaktie op Rapport werkgroep selectie ivm de machtigingswet inschrijving studenten.] Als webpagina html. Als blog: https://benwilbrink.wordpress.com/2021/06/15/alle-geslaagden-zijn-geschikt-maar-dus-niet-bij-wiegersma-de-groot-de-moor-1978/ (voorbereiding standpunt UvA, ook gebruikt als input voor de CRWO-notitie 'Loot om oud ijzer', 1979) [kopie, archief Loot om oud ijzer, inclusief bijlage met modelberekeningen concept-reaktie op Wiegersma] 20 blz. fotokopie

    Bartlema, R. (1978). Werkelijke argumenten. Folia 17 juni 1978.

    Piet Hagen (15 juli 1978). Wiegersma wil selectie veranderen 'Toelating universiteit alleen op grond van centraal schriftelijk examen' Trouw Delpher[NB:zoek in Delpher op 'oelating' en 'rond', niet op 'Toelating' en 'grond', dus: "oelating universiteit alleen op rond van centraal schriftelijk examen'" ]

    Centrale Commissie Aamelding en Plaatsing a.s. eerstejaarsstudenten studiejaar 1977-1978. Jaarverslag.

    Cohen-Schotanus J. (1978). Loting en rendement - studieresultaten van Groninger medische studenten sinds de numerus fixus. Groningen: Bureau Onderwijsontwikkeling Geneeskunde, RUG. [kopie]

    Teun van Dijk (1978). De numerus clausus problematiek bij de faculteit der letteren. Kort kritisch kommentaar op het 'Rapport Wiegersma.' Amsterdam: Instituut voor Algemene Taalwetenschap, september 1978.

    Cees van Dorp (29-6-1978). De voorstellen van de Werkgroep Selectie voor numerus clausus-studierichtingen. Tilburg: Onderwijs Research Centrum. [kopie] [Bijlagen: W. K. B. Hofstee 14-6-1978 Dagblad van het Zuiden, met repliek van R. A. de Moor]

    Dunning, A. J. (10 juni 1978). De medische bagage. Elseviers Magazine, 10 juni 1978. [fotokopie] [Bezondigt zich tenminste niet aan de bekende drogredenen, maar gaat ook niet inhoudelijk op het voorstel van de Werkgroep selectie in.] [niet online gevonden]

    Eerste kamer der Staten-Generaal. Algemene beschouwingen over de rijksbegroting 1978. Vraag van Van Someren-Downer over alternatieven voor de loting, antwoord van Van Agt.

    Elias, T. Jr., & Bartlema, R. (17 juni 1978). Selectieadvies aan Pais wenst studieprestatie vwo ferm te belonen. Folia 17 juni 1978. [knipsel; niet online]

    Rob Bartlema (17 jun1978). Werkelijke argumenten. Folia 39, p. 8. [knipsel; niet online; een nieuwsanalyse, maar bevat voor mij niets van belang/ ] Ton Elias, Jr. (17 juni 1978). Rapport van de werkgroep selectie zeer kritisch ontvangen. Folia 39, blz. 8-10. [knipsel; niet online]

    Folia (17 juni 1978). Wat doen ze met studentenstops in het buitenland? [niet online; knipsel]

    Ton Elias (Sr) (27 februari 1978). Cahier. NRC Handelsblad. (Over het 'minder aanvaardbaar' van het kabinet Van Agt (over gewogen loting)). https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000025807:mpeg21:p002

    Ton Elias (Sr) (26 juli 1978). Naar een universitair toelatingsexamen? De Groene Amsterdammer.

    Gruijter, D. N. M. de (juli 1978). Enkele notities met betrekking tot het 'Rapport Werkgroep Selectie' in verband met de machtigingswet inschrijving studenten. Leiden: Bureau Onderzoek van Onderwijs. Memorandum nr. 452-78. [hardcopy]

    Hofstee, W. K. B. (14-6-1978). Toelatingsprocedure voor universiteit geen verbetering. Het Nieuwsblad van het Zuiden. [fotokopie, inclusief 'Meningen in Brabant' 14-6-1978, in dezelfde krant, uitslag van een onderzoek van Hofstee onder eindexamenkandidaten; ook een typescript van dit artikel; niet online gevonden; ik haal er een paar belangrijke uitspraken uit]

    Hofstee, W. K. B. (1978). Prediction of academic achievement through tests and interviews: the Dutch situation. Heymans Bulletins HB-78-377-EX, september 1978. [fotokopie ]

    Hofstee, W. K. B. (1978). Selektie-problematiek. Wetenschap & Samenleving, nr 9/10 [fotokopie; niet online te vinden]

    Hofstee, W. K. B., J. M. F. ten Berge, W. Molenaar, & Ch. Lewis (1978). De rol van het schoolexamen bij de selectie voor gesloten studierichtingen: psychometrische en onderwijskundige overwegingen. Heymans Bulletin HB- 78-385-EX. Groningen: Psychol. Inst. RUG.

    Hofstee, W. K. B., J. M. F. ten Berge, W. Molenaar, & Ch. Lewis (1978). Ongevraagd advies aan de Werkgroep Selectie in verband met de Machtigingswet Inschrijving Studenten. Over mee laten tellen van schoolonderzoek. [Doorwrocht stuk. ]

    Hofstee, W. K. B., Knoers, A. M. P., Warries, E., & Wijnen, W. H. F. W. (1978). Toelating tot de universiteit: kritiek op een selectierapport. NRC Handelsblad 21-6-1978. Delpher

    Hoge Raad (13 januari 1978). Hoge Raad (13 januari 1978). In A. Postma (1995). Handboek van het Nederlandse onderwijsrecht (p. 368)

    Jaarverslag van de Centrale Commissie Aanmelding en Plaatsing eerstejaarsstudenten, studiejaar 1977-1978. Groningen: CDAP, 1978.

    NRC (27 juni 1978). Organisaties denken verschillend over selectie universiteit. Delpher

    NRC (29 juni 1978). Broddelwerk Wiegersma cs leent zich voor puinruimen. G. van de Wetering interviewt Ger Klein. Delpher

    Aad de Roo (18-2-1978). Loting of selectie, het debat staat weer open. Elseviers Magazine. [fotokopie] [niets van belang, maar wel in een afzonderlijk kader de uitslagen van een onderzoek uit 1975 onder leerlingen (2313 eindexamenkandidaten): waar gaat hun voorkeur naar uit? Integraal loten 49%, integraal selecteren 8%, gewogen loting 44%. Wie van plan waren een fixusrichting te kiezen hadden relatief meer voorkeurvoor gewogen loting]

    Moor, R. A. de (22-6-1978). Toelating tot wetenschappelijk onderwijs blijft moeilijke zaak. Het Nieuwsblad van het Zuiden.

    Nederlandse Staatscourant (25-10-1978). Commissie over toelatingsrecht wetenschappelijk onderwijs: Alleen ongewogen loting garandeert gelijke behandeling voor allen.

    Preadvies Commissie Aansluitingsvraagstukken v.h.o.-h.o. (brief nr. CAV165 d.d. 3 oktober 1978 aan de voorzitter van de Academische Raad).

    Reactie van de Landelijke Commissie voor de Academische Studievoorlichting op het rapport van de Commissie Warries, inzake de toelatingscriteria voor numerus fixus-studierichtingen in het w.o. januari (?) 1978(?).

    Regeringsverklaring kabinet Van-Agt. (januari).

    Toelatingscriteria numerus-fixus studierichtingen voor het studiejaar 1978-1979. Zitting 1977-1978, 14 982. Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen. Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal. 29 maart 1978.

    Trouw commentaar. Hordenloop. 9 juni 1978.

    Tweede kamer der Staten-Generaal, zitting 1977-1978, Aanhangsel van de handelingen. Vragen gesteld door leden van de kamer, met de daarop door de Regering gegeven antwoorden. Vragen van de leden Ginjaar-Maas en Dees (beiden V.V.D.) over een selectiesysteem voor de toelating tot het wetenschappelijk onderwijs. Antwoord van Minister Pais (ontvangen 3 februari 1978). Met bijlagen mbt commentaren op rapport cie. Warries.

    Volkskrant (10 juni 1978). Oude discussie laait op over selectie universiteit. Reacties op voorstellen verdeeld. Door Jet Bruinsma en Han van Gessel. Delpher

    Wat doen ze met studentenstops in het buitenland? Folia 17 juni 1978.

    Weekblad voor Leraren bij het Voortgezet Onderwijs, 10 (45), 29 juni 1978. Rapport Wiegersma: Cijfers. loten of toelatingsexamen. in knipselmap. [Integrale weergave van het rappor van de Werkgroep selectie]

    Rob Bartlema, Rob (17 juni 1978). Interview prof. dr. S. Wiegersma: 'De relatie tussen sociale herkomst en eindexamengemiddelde is nog nooit aangetoond. Folia [knipsel; niet online]

    Wiegersma, S. (4 juli 1978). Toelating tot de universiteiten: reactie op kritiek. NRC Handelsblad Delpher

    Wiegersma, S. (voorzitter) (1978). Werkgroep Selectie i.v.m. de machtigingswet inschrijving studenten. Rapport aan de minister van onderwijs en wetenschappen. 31 mei 1978.[Rapport Werkgroep selectie in verband met de Machtigingswet inschrijving studenten; archief, niet online beschikbaar]

    Volkskrant (9-6-1978). Advies tegen gewogen loting: Examen weer invoeren voor universiteit. Delpher [tekst ppk beschikbaar in blog]

    Trouw (9-6-1978). Commentaar. 'Hordenloop' Delpher [tekst ook beschikbaar in blog] [PM. 9-6-1978 'Te veel nadruk op louter prestatie. Verzet tegen toets voor universiteit. Delpher]

    Wijnen, W. (1978). Kanttekeningen bij het Rapport van de Werkgroep Selectie. juni 1978. [gepubliceerd?] [fotokopie, 7 blz.]

    Universiteit van Amsterdam. Ontwerp voor een conceptstandpuntbepaling terzake van het rapport van de Werkgroep Selectie in verband met de machtigingswet inschrijving studenten. CvB aan voorzitter UR, 7-11-1978.

    Veld, R. J. in 't (1978). Nationale planning wetenschappelijk onderwijs. Universiteit en Hogeschool, 24 (5), 301-309. [hardcopy][Roel J. in 't Veld is op dit moment hooglerar bestuurskunde in Nijmegen, tot voor kort beleidsfunctionaris te Leiden. In latere jaren de topambtenaar van de grote bezuinigingsoperaties TVC en SKG]




    1979 Het Cito neemt opdracht aan die ze niet wil: een toelatingstoets maken


    Toelatingscriteria numerus-fixus studierichtingen voor het studiejaar 1978-1979. Zitting 1979-1980, 15 561. Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen. Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal. 26 april 1979.

    Verlenging van de Machtigingswet inschrijving studenten. Tweede kamer der Staten-Generaal, Zitting 1978-1979, 15 451, nr. 1-3. Ontwerp van wet, Memorie van toelichting.

    Voorontwerp van een Wet houdende machtiging inschrijving studenten wtenschappelijk onderwijs. Memorie van toelichting. Brief van de minister aan de Academische Raad 15-7-1980. Brief voorzitter Begeleidingscommissie Studietoetsen W.O. (P. J. D. Drenth) aan de minister 31-1-1979.



    Academische raad (17-1-1979). Rapport Werkgroep selectie in verband met de machtigingswet inschrijving studenten. Publicatie van het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen. Staatsuitgeverij, juli 1978. isbn 9012021979 51 blz. [mijn archief; niet online; een gestencild exemplaar mag *weg] Academische Raad, Commissie aansluitingsvraagstukken v.h.o.-h.o. Brief aan de voorzitter van de Academische Raad, 3 oktober 1978,

    Ton Elias, Jr. (17 maart 1979). Cito: 'selectieplannen wiegersma toetstechnisch mogelijk'. pais krijgt eindelijk de 'meer inhoudelijke criteria' die hij in de regeringsverklaring al aankondigde als alternatief voor de 'minder aanvaardbare' loting. Folia 27, pagina 5. [niet online; knipsel]

    Broekman, P. K. H., Van Antwerpen, A. P., Meijering, P. H., & Reijnaert, R. J. M. (1979). Studietoetsen voor toelating tot studierichtingen met een numerus clausus. Arnhem: Cito 15 januari 1979. 's-Gravenhage: Staatsuitgeverij, 1979. annotatie hier

    Cohen, M. Job (1978-9). Toelating tot het hoger onderwijs: pleidooi voor een nieuw criterium. Beleid & maatschappij, 237-247. https://rjh.ub.rug.nl/beleidmaatschappij/article/viewFile/28200/25594

    Commentaar van de Universiteit van Amsterdam op het rapport van de Werkgroep Selectie in verband met de machtigingswet inschrijving studenten dd. 31 mei 1978. (1979??)

    CRWO (1979). Loot om oud ijzer. CRWO-commentaar op het rapport van de werkgroep selectie i.v.m. de machtigingswet inschrijving studenten. Holleman, J.W., B. Wilbrink, H. van der Vleugel, J. Cohen-Schotanus, & C. van Dorp. Voorburg: CRWO, december 1978. [rapport zelf bewaren als bewijsexemplaar: archief; zie voor de volledige tekst: html

    Graaf, Rob de (1979). Opnieuw kamervragen over universitair toelatingsexamen. Folia 26-5-1979.

    Hofstee, W. K. B. (1979). Drogredenen met betrekking tot individuele kansuitspraken. Kennis en Methode, 433-445.

    Holleman, J. W. (september 1978, februari 1979). Selectie bij studentenstops: drie vergeten hoofdstukken van een beleidsadvies; O&O-Intern nr. 9; Utrecht: R.U. afdeling Onderzoek en Ontwikkeling van Onderwijs, februari 1979.

    Holleman, J. W. (februari 1979). Selectie bij studentenstops: vier vergeten hoofdstukken van een beleidsadvies; O&O-Intern nr. 11; Utrecht: R.U. Utrecht, afdeling Onderzoek en Ontwikkeling van Onderwijs. [hardcopy; niet online gevonden][Dit is een bewerking van het eerdere 'drie vergeten hoofdstukken' en artikel in het Utrechts Universiteitsblad 29-9-1978] [Het extra hoofdstuk: 'Probleemdiagnose']

     Kickert, W. J. M. (1979). Organisation of decision-making; a systems-theoretical approach. Helmond: Wibro. Proefschrift Technische Hogeschool Eindhoven. (Hoofdstuk 8: Organisation of decision-making in practice: Decision-making on numerus fixus at Dutch universities; a case study. pdf of the dissertation. Maakt gebruik van documentanalyses en interviews. Wat ontbreekt is een onderzoek naar de invloed en/of lobby van beroepsorganisaties op het instellen van een numerus fixus, wat gezien het hoofdonderwerp van dit proefschrift wel begrijpelijk is, maar waardoor mogelijk toch teveel nadruk is komen te liggen op besluitvormingsprocessen die secundair van aard zijn (hoe precies gaan we dit doen/invullen?), terwijl de verborgen processen rond de besluitvorming over de hoofdzaak (moet er een numerus fixus komen?) verborgen processen blijven.

    Kutscher, J. (1979). Pädagogische Diagnostik. Zum Problem der Schülerbeurteilung. Königstein: Verlag Anton Hain Meisenheim GmbH, Forum Academicum.

    Ringer, F. (1979). Education and society in modern Europe. Bloomington: Indiana University Press.

    Sierenberg de Boer, L. van (maart 1979). Doorstroming naar het hoger onderwijs in Nederland. Literatuurrapport. Groningen: COWO VR 79-06, januari 1979. [21 blz., een examenopdracht. Kort overzicht, best aardig gedaan. De titel dekt niet de inhoud, die gaat over toelating bij nuerus fixusstudies. ]




    1980 Broddelwerk van een nieuwe minister: Pais


    DOSSIER AMBTELIJKE WERKGROEP AD HOC VOORONTWERP MACHTIGINGSWET (UVA, BEN WILBRINK)


    Commissie Aansluitingsvraagstukken v.h.o. - h.o. (3-10-1978) Aan de vz van de Academische Raad. Onderwerp: Rapport Werkgroep Selectie i.v.m. de Machtigingswet inschrijving studenten. [6 blz. fotokopie. Verstandige commentaar op het rapport van de Werkgroep Wiegersma]

    College van Bestuur (7-11-1978). Aanbieding van concept-standpunt over het rapport van de Werkgroep Wiegersma aan de vz van de Universiteitsraad. [2 + 13 + 6 blz, op de laatste bladzijden mijn kwantitatieve modellering 'Effekt van de toelatingstoets'.]

    1979? Commentaar van de Universiteit van Amsterdam op het rapport van de Werkgroep Selectie in verband met de Machtigingswet inschrijving studenten dd. 31 mei 1978. [kennelijk een conecept, mogelijk geheel van mijn hand] Paragrafen:

    Ben Wilbrink (27-8-1980). De stop en de toelating. (Voor de ambtelijke werkgroep) (20 blz. kopie) Paragrafen:

    Hofstee, W. K. B. (1980). Policies of educational selection and grading. The case for compromise models. Heymans Bulletins HB-80-475-EX. Later published (1983 The case for compromise in educational selection and grading. In Anderson, S. B., & Helmick, J. S.: On educational testing. San Francisco: Jossey-Bass. 109-127. html])

    =================================== De Waarheid 15 juli 1980. Selectie. Hoofdredactie. [niet in Delpher?, tekst dan maar overgenomen uit de knipselkrant van de UvA]

    NRC 15-7-1980. Pais wil 'studie-roulette' voor de besten afschaffen. Delpher

    Ton Elias [sr.] 15-7-1980. Studie-selectie volgens Pais wel zo pijnlijk. NRC Delpher

    Telegraaf (16 juli 1980). Hek van de dam. Hoofdredactioneel. Delpher

    Henk Spaan (16 juli 1980). Een 10 voor talent. Het Parool Delpher

    Maria Hendriks (17 juli 1980). Vrouw krijgt meer kans bij studie De Volkskrant Delpher

    Laurens Slot (augustus 1980). Dames en bolleboosjes eerst. Student p. 7-8. Slot interviewt Wilbrink en Van Dijk [knipsel] transcriptie hele artikel

    Academische Raad (1980). Advies van de Academische Raad met betrekking tot het Voorontwerp v99n Wet houdende machtiging inschrijving studenten w.o.

    Academische Raad aan de colleges van bestuur.

    Algemeen Dagblad 17--1980. Kritiek op meisjesplan Pais. Stichting schoolverlaters wil geen gewogen loting.

    Alings, W. (1980). De loting. De lijdensweg van student 0098. Vrij Nederland 8 november 1980.

    CAV: Commissie Aansluitingsvraagstukken van de Academische Raad (1980). Commentaar op het CITO-rapport “Studietoetsen voor toelating tot studierichtingen met een numerus clausus. CAV-80-17

    CVHWO (1980). Commentaar van Commissie Voorbereiding Herprogrammering Wetenschappelijk Onderwijs op Ministerieel Voorontwerp Algemeen Deel Academisch Statuut. augustus 1980

    DSW (1980). Aanvullend commentaar van de DSW op de nota's van Ben Wilbrink 'Kansberekeningen bij Pais' voorontwerp van toelating [sic] tot numerus fixus studies in het W.O.' en 'De problematiek van de studentenstops en de toelatingsprocedure.'

    Elias, Ton, Jr. (16-8-1980). Slechts kwart studenten mag blijven loten. In éénmalig selectiesysteem voorrang voor allerbesten. Folia Civitatis. [knipsel, niet online gevonden]

    Elias, Ton, Jr. (16-8-1980). Beinema: CDA zal tegen selectieplan stemmen. Geen parlementaire meerderheid te vinden voor universitair toelatingsexamen. Folia Civitatis.[knipsel, niet online gevonden]

    Graaf, Rob de (14 juni 1980). Hoge eindexamencijfers garantie voor succesvolle studie. 'Je kunt uit constateringen geen normen halen'. Folia Civitatis. [knipsel; niet online gevonden] [Over een artikel van Scherft en Van Hilten 1980 in Universiteit en Hogeschool, jaargang 26, nummer 6, 349-362 [hardcopy, niet online gevonden] dat nog weer eens laat zien dat kandidaten met hoge eindexamencijfers ook goede studieresultaten boeken.]

    Scherft, Prof. dr. J. P., en Dr. W. Van Hilten (april 1980). Gemiddeld eindexamencijfer en studieresultaten tot en met het kandidaatsexamen van Leidse medische studenten. Universiteit en Hogeschool, Scherft en Van Hilten 1980 in Universiteit en Hogeschool, jaargang 26, nummer 6, 349-362 [hardcopy, niet online gevonden] [Scherft is hoogleraar in de celbiologie te Leiden; van Hilten is hoofd van de Dienst Onderwijsontwikkeling van de medische faculteit in Leiden]

    Leventhal, G.S. (1980) What should be done with equity theory? New approaches to the study of fairness in social relationships. In K.J. Gergen, M.S. Greenberg & R.H. Willis (Eds) Social exchange. Advances in theory and research (p. 27-55). London: Plenum Press.

    Machtigingswet Inschrijving Studenten. Mededeling van DSW (UvA) in Folia d.d. 25 oktober 1980 over veranderen van universiteit en omzwaaien binnen de UvA van tandheelkunde naar geneeskunde.

    Nederlandse Staatscourant. Voorlopig standpunt Minister over numerus fixus. 9-5-1980.

    Sher, G. (1980). What makes a lottery fair? Nous, 14, 203-216. inst. 126: Filosofie (Doelenstraat). UBL open magazijn wijsbegeerte. Gezien, en dat volstaat wel. Geen praktische toepassing besproken.

    Spaandonk, J. W. M. van (9-8-1980). Pais maakt korte metten met menige doktersdroom. Elseviers Weekblad 9-8-1980.

    Telegraaf 16-7-1980. Hek van de dam (hoofdredactioneel commentaar).

    Toelatingscriteria numerus-fixus studierichtingen voor het studiejaar 1980-1981. Zitting 1979-1980, 14 982. Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen. Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal. 8 april 1980.

    Universiteit van Amsterdam. Reaktie van de Universiteit van Amsterdam op het Voorontwerp van Wet, houdende Machtiging Inschrijving Studenten Wetenschappelijk Onderwijs 1980. Vastgesteld in de vergadering van de Universiteitsraad van de universiteit van Amsterdam op 6 oktober 1980.

    Verlenging van de Machtigingswet inschrijving studenten. Tweede kamer der Staten-Generaal, Zitting 1978-1979, 15 451, nr. 1-3. Ontwerp van wet, Memorie van toelichting.

    Verlenging van de Machtigingswet inschrijving studenten (16 209). Handelingen Tweede Kamer der Staten-Generaal, 25 juni 1980, 5701-5708.

    Verlenging van de Machtigingswet inschrijving studenten. Tweede Kamer der Staten-Generaal, Zittingsjaar 1979-1980, 16 209, nr. 1-3. ('1980' vervangen door '1981') (In de Memorie van toelichting wordt het voorontwerp van wet aangekondigd.)

    Volkskrant 17-7-1980. Vrouw krijgt meer kans bij studie. Plan Pais maar kleine stap.

    Voorontwerp van een Wet houdende machtiging inschrijving studenten wetenschappelijk onderwijs. Brief van de minister aan de Academische Raad, 15 juli 1980. Met advies van de Academische Raad d.d. 10-1-1980. [Ik heb een kopie van deze brief; ik vind geen online bestand, NB: het is geen parlementair stuk]

    Voorontwerp van een Wet houdende machtiging inschrijving studenten wetenschappelijk onderwijs. Brief d.d. 4-8-1980 van de Academische raad met verzoek om verlenging van termijn voor advies van 1 september naar 1 november 1980.

    De Waarheid 15-7-1980. Selectie.

    Egbert Warries (1980) Redactioneel commentaar uit VOR Bulletin 1980, jaargang 4, nr. 7, van Egbert Warries n.a.v. Pais' voorontwerp van wet toelating tot numerus fixus studies in het w.o. en o.a. mijn rapportage over de werking daarvan*. (VOR: Vereniging voor OnderwijsResearch) Een en ander is 40 jaar na dato nog steeds actueel. Immers, bij TK-motie Paternotte en Van der Molen is het weer toegestaan om bij selectie voor studies met een numerus fixus ook vormen van loting te overwegen en te gebruiken.

    Wijziging van de wet op het wetenschappelijk onderwijs, de Wet universitaire bestuurshervorming 1970 en de Wet van 12 november 1975, Stb. 656 (Wet twee-fasenstructuur wetenschappelijk onderwijs). Tweede Kamer der Staten-Generaal Zitting 1980-1981, 16 106. nr. 13 Eindverslag (vastgesteld 16 oktober 1980). nr. 14 Nota naar aanleiding van het eindverslag (Ontvangen 24 oktober 1980). (toegevoegd aan pdf '1980 De problematiek . . .' www.euronet.nl/users/benwilbrink )

    Wilbrink, Ben, De problematiek van de studentenstops en de toelatingsprocedure. Amsterdam: COWO, 1980. html

    Wilbrink, Ben (1980). Kansberekeningen bij Pais' voorontwerp van wet toelating tot numerus fixus studies in het w.o. Amsterdam: COWO, 1980. html [Stukje 'Nieuwe toelatingscriteria fataal voor middelmatig begaafde dienstweigeraar. Folia 16-8-1980 tekst zie hier]

    Wilbrink, Ben (1980). Toelating tot numerus fixus studies opnieuw in discussie. Universiteit en Hogeschool, 1980, 27, 179-199. html

    Wilbrink, Ben (1980). Toelatingstoets voor het wetenschappelijk onderwijs? Tijdschrift voor Onderwijsresearch, 5 (1980), nr. 1, 39-40. html

    R. H. Coase and Merton H. Miller (Eds) (1980). Essays in applied price theory by Reuben A. Kessel University of Chicago Press. (ao.: price discrimination in medicine (1958) - The A.M.A. and the supply of physicians (1970) - Higher education and the nation's health: A review of the Carnegie Commission Report on medical education (1972) - Competition, monopoly, and the pursuit of money, with Armen A. Alchian (1962))




    1981 De tweede fase: selecteren of loten?


    Baar, P. P. de (1981). Het selectieplan gaat in de ijskast, maar de ontwerpers zijn niet onthutst. Folia 21 februari 1981.

    M. Job Cohen (1981). Studierechten in het wetenschappelijk onderwijs Proefschrift Rijksuniversiteit Leiden. Zwolle: Tjeenk Willink. deel 1 (t/m blz 100), deel 2 blz 102-149, deel 3 blz 150-197 en deel 4 bijlage, samenvatting, literatuur, index

    College van Bestuur Universiteit van Amsterdam (1981). Voorontwerp Commentaar van de Universiteit van Amsterdam inzake het ontwerp van een besluit betreffende het Algemeen Deel van het Academisch Statuut. (Afdeling IX, Toelating tot en inrichting van opleidingen van de tweede fase) 16-1-1981

    COWO (1981). Reactie van het COWO op voorl. concept-commentaar Voorontwerp Algemeen Deel van het Academich Statuut 23/5/'80, bij afdeling IX: 'Toelating tot en inrichting van de opleidingen van de tweede fase.' Aan College van Bestuur Universiteit van Amsterdam, 10 februari 1981.

    Drift, K. D. J. M. van der, (1981). Een dubbeltje op zijn kant. De toelating tot numerus fixus-studies. Intermediair, 17, 13-2-1981, 15-25. [met uitvoerige reacties van Van Kemenade (PvdA), Beinema (CDA), Hofstee, Warries, en enkele anderen] [hardcopy; niet online]

    Dworkin (1981a) What is equality? Part 1: Equality of welfare. Philosophy & Public Affairs, 10, 185-246.

    Dworkin (1981b) What is equality? Part 2: Equality of resources. Philosophy & Public Affairs, 10, 283-345.

    Heroverweging collectieve uitgaven. Tweede kamer der Staten-Generaal, Zitting 1980-1981, 16 625, nr. 35: Deelrapport 30; Heroverweging volksgezondheid. Hieruit Bijlage 1, Rapport van de subwerkgroep vrije beroepsbeoefenaren (p. 20-23) (Afstemming van de opleidingscapaciteit op de te verwachten vraag naar de betrokken beroepsgroepen; De mogelijkheid van een vestigingsbeleid) (datum onbekend)

    Hofstee, W. K. B. (1981). Loting voor tweede fase? Universiteitskrant, 9-12-1981. (n.a.v. brief van minsister van Kemenade van 20 november aan Academische Raad over 'een meer geobjectiveerd systeem' van toelating tot de tweede fase, lees: al dan niet gewogen loting?)

    Jochems, W. (1981). Het selecteren van aanstaande leraren in de twee-fasenstructuur. Universiteit en Hogeschool, 28 (2, okt,), 108-115.[hardcopy; niet online gevonden]

    Jos A. van Kemenade & V. Raa (5-6-1981). Positieve discriminatie bij de toelating tot het hoger onderwijs. Intermediair, 17, 43-49. [hardcopy na transcriptie niet bewaard; niet online gevonden] transcriptie, ook als blog.

    Samuel Messick & Ann Jungeblut (1981). Time and method in coaching for the SAT. Psychological Bulletin, 89, 191-216 ETS Research Report Series

    Toelatingscriteria numerus-fixus studierichtingen voor het studiejaar 1981-1981 [sic]. Zitting 1980-1981, 16 815 nr 1. Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen. Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal. 20 mei 1981. (Berekeningen, procedures, figuur met inlotingskansen) https://zoek.officielebekendmakingen.nl/uitgebreidzoeken/historisch

    Toelatingscriteria numerus-fixus studierichtingen voor het studiejaar 1981-1982. Zitting 1980-1981, 16 815 nr 2. Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen. Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal. 1 juni 1981. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/uitgebreidzoeken/historisch

    Trouw (9-1-1981). Selectieplan van Pais ontmoedigt scholieren. Delpher Het artikel vat vooral de regeling samen, en de bezwaren die Wilbrink noemt.Nieuwswaarde voor 'Alle geslaagden zjn geschikt' is nihil.

    Bernard Williams (1981). Moral luck. Philosophical papers 1973-1980. Cambridge University Press. [Zie ook Hannah-Suarez (2003) pdf)

    Peter Karstanje (1981). Selection for higher education in the Netherlands. European Journal of Education, 16, 197-208. preview




    1982 loten voor tweede fase?


    Ben Wilbrink, 3-2-82 Notitie voor Ruud Grondel (Maagdenhuis) over selektie voor de tweede fase; 50 aandachtspunten. 82aandachtspunten_selektie_2e_fase.pdf [in 1983 werd dat een concept voor een artikel in Universiteit en Hogeschool, waarvan de redactie ondertussen schoon genoeg had van de discussie over die toelating: werd niet geplaatst. Afijn, zie hier

    Berkel, H. J. M. (1982). Over de toelating tot de tweede fase, problemen en een oplossing. U & H, 29, 1-15. [waar heb ik die tekst?] [Van Berkel vertilt zich hier aan een selectieproblematiek die hij niet goed kan overzien]

    Wiegersma , S. (1982). Over de toelating tot de tweede fase. Reactie op de zienswijze van Van Berkel. U & H, 29, 89-93.

    Berkel, H. J. M. (1982). Vooralsnog loten om een plaats in de tweede fase. Een repliek op Wiegersma. Universiteit en Hogeschool, 29, 94-97.

    Berkel, H. J. M. van (1982). Landelijk gewogen loting bij toelating tot tweede fase. Onderzoek van Onderwijs, september. [hardcopy]

    Berkel, H. van (1982). Loten om een plaats is zeker geen zwaktebod. De Volkskrant 16-9-1982.

    Berkel, Henk van (1982). Loten voor de tweede fase. Persbericht nr. 43, 16 juni 1982. UvA .

    PM reactie van Hofstee in het Tijdschrift voor Onderwijsresearch, met dupliek van Van Berkel.

    Onderwijsraad (1982). Advies Onderwijsraad over wetsontwerpen wijziging Machtigingswet inschrijving studenten resp. beperking inschrijving h.b.o. Nederlandse Staatscourant. 12-10-1982, Nr. 196.

    Regeling van het hoger beroepsonderwijs (Wet op het hoger beroepsonderwijs). Tweede Kamer der Staten-Generaal, Zitting 1982-1983, 16 803 nr. 11. Eindverslag (vastgesteld 1 december 1982). Hierin par. 2.4 Toelating.

    Toelatingscriteria numerus-fixus studierichtingen voor het studiejaar 1982-1983. Zitting 1981-1982, 17 382. Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen. Aan de Voorzitter van de Tweede kamer der Staten-Generaal. 8 april 1982. (zonder de bijlagen waarin het lotingsstelsel is uitgewerkt)




    Drift, K. D. J. M., Van den heuvel, J. H., & De Frankrijker, J. J. G. B. (1982). Profijt, gelijke kansen en emancipatie. Over de toelating tot het hoger onderwijs. Intermediair, 18 (8), 26-2-1982, 41-45.

    Kuijpers, H. L. M. (1982). Gewikt en gewogen. Eindverslag van het Cito-project 'Studietoetsen voor studierichtingen met een numerus-clausus.' Arnhem: Cito. Algemene publikatie nr 26. annotatie hier

    Universiteit van Amsterdam Persbericht nr. 43 (1982). Loten voor de tweede fase. 16 juni 1982. H. J. M. van Berkel 'De toelating tot de tweede fase.' (COWO).

    Wiegersma, S. (1982). Over de toelating tot de tweede fase. Reactie op de zienswijze van van Berkel. Universiteit en Hogeschool, 29, 89-93.

    Winslow, G. R. (1982). Triage and justice. Berkeley: University of California Press.




    1983 Het jaar van Beiaard, en van reflectie op compromismethoden


    Beleidsnota Beiaard. Tweede Kamer der Staten-Generaal, Vergaderjaar 1983-1984, 18 320. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/0000139476

    Coïni, L., Kamerbeek, J., Melchior, F., & Will, A. (1983). Selectie, editie 1984. Culemborg: Educaboek.

    Concept beleidsnota Beiaard. 22 februari 1983.

    Es, J. C. van (22 april 1983). Selectie van studenten. Medisch Contact. [fotokopie] Ontboezeming van Van Es, ik kan er niets mee. Uitgangspunt is: als er dan toch geselecteerd moet worden, selecteer dan zo goed mogelijk. Kokervisie. Nou ja.

    Hofstee, W. K. B. (1983). The case for compromise in educational selection and grading. In Anderson, S. B., & Helmick, J. S.: On educational testing. San Francisco: Jossey-Bass. 109-127. Gaat vooral in op loten als selectiemiddel. [html]

    Köbben, A. J. F. (1983). Had de professor een goed rapport? NRC Handelsbladd 22-9-1983 Delpher. Repliek van H. 't Hart, en dupliek, 22-10-1983 Delpher. . Zie ook Köbben, A. J. F. (Red.) (1991). De weerbarstige waarheid. Opstellen over wetenschap (p. 134-144). Amsterdam: Prometheus. [hardcopy] [een concept, via Köbben] 'Een selectie-deskundige schreef mij': dat is in het concept; 'drs. Ben Wilbrink, verbonden aan het Centrum voor Onderzoek van het Wetenschappelijk Onderwijs, Universiteit van Amsterdam, schreef mij'. De tekst in deze alinea is stevig gewijzigd.

    Wilbrink, Ben. (1983). 'Rapport'. Reactie op Köbben, (1983), rubriek Brieven in NRC ‪Delpher en webpagina

    Verlenging en aanvulling van de machtigingswet inschrijving studenten alsmede wijziging van artikel 77 van de wet op het wetenschappelijk onderwijs. Tweede Kamer der Staten-Generaal, Zitting 1982-1983, 17 961, nr. 1-3, A. Oorspronkelijke tekst van het ontwerp van wet en van de memeorie van toelichting zoals voorgelegd aan de raad van State en voor zover nadien gewijzigd. B. Advies van de Raad van State.

    Wijnen, W. H.. F. W. (april 1983). Is selectie van mediche studenten wel mogelijk? Medisch Contact, nr. 16, 477-479. [fotokopie via Wijnen 22-8-1983] [niet online gevonden]

    Ben Wilbrink (1983). De selectie voor Tweede Fase Opleidingen is al wettelijk geregeld; de vraag is: hoe wordt dat verder ingevuld? [ongepubliceerd] http://benwilbrink.nl/publicaties/83Selectie2eFase.htm




    1984 betting


    John Broome (1984). Selecting people randomly. Ethics, 95, 38-55. jstor

    Willem K. B. Hofstee (1984). Methodological Decision Rules as Research Policies: A Betting Reconstruction of Empirical Research. Acta Psychologica. International Journal of Psychonomics, 56, 93-109.

    Nederlandse Staatscourant. Numeri fixi 1984-1985 definitief vastgesteld. 30-5-1984

    F. van Noord, J. Cohen-Schotanus & J. Starren (1983/84). De effekten van selektie op eindexamencijfers en afschaffing van het jaarklassensysteem op het studierendement in de Fakulteit Geneeskunde te Groningen. Universiteit en Hogeschool, jaargang 30, #5, 221-238. Wageningse Hogeschoolblad, 7 (7). 24-2-1984. Kamer akkoord met numerus fixus. (plaats arbeidsmarkt)




    1985 de lerarenopleiding


    Academische Raad (1985). Advies over toelating en selectie i.v.m. de tweede-fase lerarenopleiding. 's-Gravenhage: Academische Raad. Zie m.n. de standpuntbealing op p. 7-8.




    1986





    1987 desert


    Eijk, D. van -, Flexibiliteit is het handelsmerk in het Zweedse hoger onderwijs. HBO-Journaal 9/87 38- . ged. abstract onder: marktoriëntatie

    Folia. Universiteiten houden vast aan gewogen loting. Deetman wil nog verwijzende propedeuse. 13 november 1987.

    Sher, G. (1987). Desert. Studies in moral, political, and legal philosophy. Princeton: Princeton University Press.

    Wasserman, D. (1996). Let them eat chances: probability and distributive justice. Economics and Philosophy, 12, 29-49. researchgate.net




    1988 a gold lottery


    Cate, Th. J. ten (1988). Lange reeks maatregelen schaadt opleiding tot arts. De Volkskrant 17-2-1988.

    Dronkers, J. (1988). Hoger onderwijs voor velen. Is de externe democratisering geslaagd? Intermediair, 24 (27),15-17. 8-7-1988.




    1989 Solomonic judgements


    Elster, J. (1989). Solomonic judgements. Studies in the limitations of rationality. Cambridge: Cambridge University Press.

    Gerritsma, J. G. M. (1989). Verbetert selectie het lage rendement? Medisch Contact 1083-1086. pdf hele nummer

    M.A.J. Eijkman (27 juni 1989). Onverwacht dreigt een tekort aan tandartsen. De Volkskrant. Delpher




    1990 De machtigingswet wordt telkens maar verlengd


    Verlenging van de Machtigingswet inschrijving studenten en de Machtigingswet beperking inschrijving h.b.o. Kamerstuk 21600






    Hofstee, W. K. B. (1990). Allocation by lot: a conceptual and empirical analysis. Social Science Information, 29, 745-763. 10.1177/053901890029004004 preview & researchgate pdf

    Kits van Waveren, E. (1990). Maatschappij heeft ook lager intellect nodig. NRC Handelsblad 3-2-1990. Over selectieprocedures in Engeland bij toelating tot de medische studie. nogal rhetorisch.

    Verlenging machtigingswet 19 juni 1990, TK 89-90 21600 nrs 1-2.

    Young, I. M. (1990). Justice and the politics of difference. Princeton: Princeton UP.




    1991 Stilte voor de storm


    ERIC 1982-1991Ravelo-Hurtado,-Nestor-E.Nitko,-Anthony-J. Selection Bias According to a New Model and Four Previous Models Using Admission Data from a Latin American University. 10.1207/s15324818ame0202_2 abstract

    de Lotery Huisman, A., & Koppenol, J. (1991). Daer compt de Lotery met trommels en trompetten!. Loterijen in de Nederlanden tot 1726. Hilversum: Verloren.

    Rosenfeld, M. (1991). Affirmative action and justice. A philosophical and constitutional inquiry. New Haven: Yale University Press. '96 Lottery system for allocating scarce goods, 25, 72-73, 121, 125, 127-28; compared to use of affirmative action as a 'tiebreaker,' 100; compared to quota, 126.

    Volkskrant (13-11-1991). De loting ontlopen. Kiezen na school. Door Henk Strabbing. Ook over wachtijsten voor de huisartsopleiding. Delpher [knipsel, niet bewaard]

    Wiggers, J. H. (1991). Recht doen aan gelijkheid. Een beschouwing over voorkeursbehandeling en de betekenis van het gelijkheidsbeginsel in het grensgebied van recht en sociaal-politieke ethiek. Nijmegen: Ars Aequi Libri.




    1992 Goodwin: justice by lottery


    Eckstein, M. A., & Noah, H. J. (eds) (1992). Examinations: comparative and international studies. Oxford: Pergamon Press.

    Elster, J. (1992). Local justice. How institutions allocate scarce goods and necessary burdens. Cambridge University Press.

    Willem Frijhoff (1992). The Netherlands. In Clark, B.R., & Neave, G.R. (Eds.)(1992). The encyclopedia of higher education. Oxford: Pergamon Press. I, 491-504).

    Barbara Goodwin (1992). Justice by lottery. London: Harvester Wheatsheaf. isbn 0745012744 info

    Kolthoff, K. (17-4-1992) Gezondheidszorg is nog lang niet toe aan vrije prijsvorming. de Volkskrant Delpher

    David Miller (1992). Distributive Justice: What the People Think. Ethics, 102, 555-593. jstor

    Sen, A. (1992) Inequality reexamined. Oxford: Oxford University Press.




    1993 Einde van de Machtigingswet: nu gewoon wet


    Contactgroep Academisch Onderwijs (CAO) (1993). Van secundair onderwijs naar universiteit. TvHO, 11, 140-152.

    Hoger onderwijs onderzoek en wetenschapsbeleid - Voorlichting : Numerus fixus tandheelkunde 1993-1994, 10 februari 1993, W0/M-93006114 : Uitleg : weekblad van het Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen, 9(7), 1993, p. 31

    Kavanagh, T. M. (1993). Enlightenment and the shadows of chance. The novel and the culture of gambling in eighteenth-century France. Baltimore: Johns Hopkins University Press.

    Numerus Fixus 1993. Uitleg23 juni 1993 p. 36, en het Gele Katern 15 1993. Bedrijfskunde: 1520, Bouwkunde 770, Geneeskunde 1485, Diergeneeskunde 175, Medische Biologie Utrecht 80, Biomedische wet. Leiden 80, Gezondheidswetenschappen 80, Japankunde 60, Tandheelkunde 180.

    Sen, A. (1993) Capability and well-being.In M.C. Nussbaum & A. Sen (Eds) The quality of life (p. 30-53). Oxford: Clarendon Press. In vertaling: Capaciteit en welzijn. In J. de Beus (Red.) (1995) Amartya Sen. Welzijn, vrijheid en maatschappelike keuze. Opstellen over de politieke economie van het pluralisme (p. 149-173). Amsterdam: Van Gennep.

    Statman, D. (Ed.) (1993). Moral luck. State University of New York Press. info

    1. Introduction: Daniel Statman
    2. Moral Luck: Bernard Williams
    3. Moral Luck: Thomas Nagel
    4. Luck and Ethics: Martha C. Nussbaum
    5. What's Luck Got to Do With It?: Don S. Levi
    6. Nagel, Williams, and Moral Luck: Judith Andre
    7. Morality and Luck: Henning Jensen
    8. Moral Luck: Nicholas Rescher
    9. Luck and Desert: Norvin Richards
    10. Crime and Moral Luck: Steven Sverdlik
    11. Morality and Bad Luck: Judith Jarvis Thomson
    12. Luck and Moral Responsibility: Michael J. Zimmerman
    13. Moral Luck and the Virtues of Impure Agency: Margaret Urban Walker
    14. Postscript:Bernard Williams




    1994


    Pieter J.D. Drenth (29 september 1994). Studiesucces is afhankelijk van meer factoren dan intelligentie en kennis. Selectie van goede student is lastig. NRC pagina.

    Jaap Stam (24 juni 1994). 'Waarom makkelijk als het ook moeilijk kan, dat heb ik in Den Haag toch wel erg geproefd'. Ger Klein interview. Folia Civitatis transcriptie en ook als blog.




    Bruno Bernard et al. (1994). Loterijen in Europa. Vijf eeuwen geschiedenis. Brussel: Nationale Loterij.

    Jaap Doets (1994) Arts en praktijk. Het gelijk van de markt. Afstemming numerus fixus arbeidsmarkt. Medisch contact, 49(44), 1994, p. 1405-1406 pdf hele nummer

    John R. Boyce (1994). Allocation of goods by lottery. Economic Enquiry, 457-476. 10.1111/j.1465-7295.1994.tb01343.x abstract

    Jon Elster & N. Herpin (Eds.) (1994). The ethics of medical choice. London: Pinter. isbn 9781855672116

    1. The ethics of medical choices: Jon Elster
    2. Centralisation and discretionary power: kidney transplantation in France: Nicolas Herpin and Florence Paterson
    3. Obstacles to sperm donation in France: Nicolas Herpin
    4. Surgeons under surveillance: dialysis and transplantation in the USA: J. Michael Dennis
    5. The colour of genes in the USA: J. Michael Dennis
    6. Donations from the living: are the French and Norwegians altruistic? Hilde: and Florence Paterson
    7. Three countries, three systems: J. Michael Dennis

    H. W. A. Sanders (1994) Numerus fixus bij Geneeskunde. Strijdig met realistische prognoses, wettelijke bepalingen en gevraagde adviezen. Medisch contact : officieel orgaan van de Nederlandsche Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst, 49(12), p. 383-384. pdf van hele nummer




    1995 Drenth's Duijkerlezing


    Pieter J. D. Drenth (30 maart 1995). Selectie aan de ingang van het universitair onderwijs. In Nederland is selectie onmogelijk. Duijker-lezing uitgesproken op 30 maart 1995 in de Aula van de Universiteit van Amsterdam, Gepubliceerd in NRC-Handelsblad Wetenschapsbijlage, 30 maart 1995 pagina Ook afgedrukt in Pieter J. D. Drenth (1996). Tuinieren in de wetenschap. Gardening in science (71-85). KNAW/Noord-Hollandsche. isbn 0444858083

    Frits Bolkestein (30 maart 1995). Selectie is elitair en rechtvaardig. Selectie bij toegang tot de universiteit is noodzakelijk. NRC Handelsblad pagina Repliek op Duykerlezing van Drenth.

    P. Eykhoff (30 maart 1995). Wat elders kan, kan hier ook. NRC pagina

    Pieter Drenth: 'Een repliek'

    Rob Knoppert 6 april 1995 Selectie aan de poort. NRC pagina

    NRC 6 april 1995 Selectie (brieven). (reacties op de Duijkerlezing en de replieken) brief1 + brief2 + brief3 + brief4 + brief5 + brief6 + brief7

    H. Adriaansens (1995). 'Kwaliteiten in fasen'. Een repliek. Socialisme & Democratie, 52(9), 412-418. p. 415: "Daarmee zou bovendien een einde komen aan de onwaardige lotingsprocedure voor de opleidingen geneeskunde en diergeneeskunde."

    Conall Boyle (1995). Is random fair? (paper presented at the Royal Statistical Society Conference 1995, Telford, Shropshire) pdf

    Cascio, W. F., Zedeck, S., Goldstein, I. L., & Outtz, J. (1995). Selective science or selective interpretation? American Psychologist, 50, 881-882. doi.org/10.1037/0003-066X.50.10.881 abstract

    Job Cohen (1995). Onderwijs past in geen enkel keurslijf. De Volkskrant, 6-3-1995 html

    M. J. Cohen & J. M. A. M.Gerards (1995). Rechten van leerlingen en studenten. Nederlands Tijdschrift voor onderwijsrecht: Jaarboek onderwijsrecht en onderwijsbeleid 1993/1994, 79-88.

    Dronkers, J., & Ultee, W. C. (red.) (1995). Verschuivende ongelijkheid in Nederland. Sociale gelaagdheid en mobiliteit. Assen: Van Gorcum.

    Jon Elster (1995), The idea of equality revisited, Chapter I in J. Altham and R. Harrison, eds., World, Mind, and Ethics: a Festschrift for Bernard Williams, Cambridge University Press, pp. 4-18. html

    Opland. Nederland anno 1975. De Volkskrant 8-2-1995. Il;SG archief

    Rick van der Ploeg (1995). Met vrijgezellen en meesters wordt het hoger onderwijs aantrekkelijker. De Volkskrant, 23-2-1995. html

    Patricia Conley (1995). The allocation of college admissions. in Jon Elster: Local justice in America (p. 25-80). New York: Russell Sage. abstract excerpt: https://muse.jhu.edu/chapter/1545142/pdf#info_wrap

    Patricia Conley (1996). Local Justice in the Allocation of College Admissions: A Statistical Study of Beliefs Versus Practice NCJ Number 170726 Journal Social Justice Research Volume: 9 Issue: 3 Pages: 239-258 abstract pdf: https://sci-hub.se/10.1007/bf02197250

    Stuart Romm (1995) Layoffs: principles and practices. in Jon Elster: Local justice in America (p. 153-226). New York: Russell Sage. abstract

    F.F. Schut (1995). Competition in the Dutch health care sector. dissertatie. pdf

    J. A. Smal (1995). Selectie met gewogen loting. Bulletin Medisch Onderwijs, 14, 97-101. [fotokopie; niet online gevonden] [J.A. Smal is hoofd Stafafdeling Onderwijs en Onderzoek van de faculteit Geneeskunde Universiteit Utrecht.]




    1996 Briljante kandidaat loot uit: alsof een vulkaan uitbarst


    K. Mössenlechner (6 juni 1996). Het grimmige lot. NRC pagina . (De actiegroep 'Lot'-genoten: S. van Wijk, L. M. van Kammen, en H. Stomps)

    A. van Rossum (19 juni 1996). Een vergelijkend examen is eerlijker dan loting. NRC. pagina

    Folia 21 juni 1996. Bètastudies verliezen talent aan geneeskunde. 'Schaf loting voor medicijnenstudie af.' [niet digitaal beschikbaar, daarom in zijn geheel hierbeneden]

    NRC 28 juni 1996 Universiteit omzeilt loting pagina

    Robert Sikkes (29 juni 1996). Geste Erasmus Universiteit lijkt stap terug in de tijd. Gewogen loting verdeelt de pijn enigszins redelijk. Volkskrant. Ik kan hier geen digitale versie van vinden. [knipsel]

    Volkskrant 29 juni 1996. Loten? Gijs Zandbergen spreekt Frank Munnichs van de Erasmus Universiteit, Martin van 't Klooster van Pharos, de Landelijke Vereniging van hoogbegaafde kinderen, Monique Valentij, uitgelote medicijnstudent, Frank Wassenaar van het minsiterie van onderwjs, Jan van Pelt van de Informatie Beheer Groep, en Ger Klein, oud-staatssecretaris van Onderwijs. pagina

    KRO 2 juli 1996 9:00 uur. Dingen die gebeuren, Gerrie Neijman. Besteedt aandacht aan het lotingssysteem op universiteiten, n.a.v. het standpunt van het CvB van de EUR. bandopname. 2-7-1996. Hierin o.a. Wilbrink, Bakker.

    Esther Hageman (2 juli 1996). Loten is oneerlijk en beschadigend. Trouw pagina

    Willem K. B. Hofstee (4 juli 1996). Loting, een goed gesprek - of een paars alternatief. Trouw pagina

    Kemenade, J. A. van (4 juli 1996). Voor loting bestaat geen beter alternatief. De Volkskrant pagina

    Warries, E. (4 juli 1996). Loting om een studieplaats is verreweg het beste systeem. NRC Handelsblad pagina

    Job Cohen (5 juli 1996). Gesprek bepaalt toelating student: het lijkt wel loten. Trouw pagina.

    Volkskrant 6 juli 1996 Ook met hoge cijfers kun je slechte arts worden. (Geachte redactie. brieven) pagina

    NRC 8 juli 1996. Bingo. Hoofdredactioneel commentaar. pagina

    Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen 11-7-1996 persbericht 112 Commissie zal adviseren over selectie bij studies met studentenstop.

    Edith Schoots 13 juli 1996. Kritiek op 'rigide' lotingssysteem. NRC. pagina

    Wim J. van der Linden (13 juli 1996). Dobbelsteen is de slechtste voorspeller van studiesucces. NRC pagina

    Job Cohen (13 juli 1996). Waarom ik voor loting ben. De Limburger, blz. 21 [niet digitaal beschikbaar? Ik ben dan maar zo brutaal om het in zijn geheel over te schrijven. Hoe kom ik er zelf aan? Uit de interne knipselkrant van SVO, waar ik even was gedetacheerd.]

    Conley, P. (1996) Local justice in the allocation of college admissions: a statistical study of beliefs versus practice. Social Justice Research, 9, 239-258.

    Drenth, P. J. D. (1995). In Nederland is selectie onmogelijk. Duykerlezing. NRC Handelsblad 30-3-1995.

    Voor de volledige repliek van Drenth op de kritische commentaren van resp. Bolkestein en Eykhof, zie decentraleselectie.htm#Drenth95

    Folger, R. (1996) Distributive and procedural justice: multifaceted meanings and interrelations. Social Science Research, 9, 395-416.

    Gelder, X. van (1996). Er was eens ... een héél knap meisje. De Volkskrant 11-7-1996.

    Gilliland, S. W. (1996). Effects of procedural and distributive justice on reactions to a selection system. Journal of Applied Psychology, 79, 691-701.

    Bomhoff, E. J. (26 augustus 1996). Goede studenten slechte minister. NRC. pagina

    Jan 't Hart (6 juli 1996). Een verliefde student is zó gesjeesd. De Volkskrant. pagina

    NRC 9 juli 1996. Scholiere moet toch loten voor studie pagina

    NRC 9 juli 1996. Ieder zijn lotnummer bij gebrek aan beter pagina

    NRC 9 juli 1996. Vader: Meike wil snel weer anoniem worden pagina

    NRC 9 juli 1996 Brieven. Loting pagina - pagina - pagina

    Pauline van de Ven (10 juli 1996). Loting in onderwijs is rampzalig systeem. NRC pagina

    Grimbergen, C. (29 juli 1996). Universiteit moet meer studentgericht zijn. NRC pagina

    Esther Hageman (28 augustus 1996). De hoofdstroom blijft: au, selectie. Interview met A. D. De Groot. Trouw. pagina

    NRC 31 augustus 1996 Ritzen sluit afschaffen van loting niet uit. pagina

    Monique de Vries (2 september 1996). Voor afschaffen loting is geen advies nodig. De Volkskrant. pagina

    Ben Wilbrink (12 september 1996). Voor loten aan universiteit bestaat geen redelijk alternatief. NRC Handelsblad, 12 september. html of archief NRC hier

    Onderwijsraad (1996). Toegankelijkheid van het Nederlandse onderwijs. Notitie externe deskundigen. 's-Gravenhage: Onderwijsraad (niet gepubliceerd).

    Roemer, J.E. (1996) Theories of distributive justice. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.

    Rossum, M. van (1996). Excellente windhandel. De Volkskrant 15-10-1996

    Spamer, A. (1996). Aspecten van het selectieprobleem. OMOlogie 3-95/96, 85-89. Leuk stuk over het betoog van Drenth, reacties daarop etc.

    Steketee, H. (1996). Exclusief voor excellenten. Universiteiten verlaten het egalitaire systeem. NRC Handelsblad 28-9-1996.

    Berg, M. M. van den, & Hoen, A. R. (1996). Op naar een nieuw lotingssysteem. Tijdschrift voor Hoger Onderwijs, 14, 231-235. open access https://www.tvho.nl/edition.php?id=60

    Brockner, J., & Wiesenfeld, B. M. (1996). An integrative framework for explaining reactions to decisions: interactive effects of outcomes and procedures. Psychological Bulletin, 120, 189-208.

    Deleu, S., Academische zitting 175 jaar DON; 'Numerus fixus omhoog en aparte studierichtingen!' Tijdschrift voor Diergeneeskunde, 121(14-15), 1996, p. 420-421

    Volkskrant 6 december 1996. Ritzen stelt strengere eisen aan toelating tot studies. . Meedoen met loten alleen met het juiste vakkenpakket, de juiste opleiding, en voldoende kennis van de Nederlandse taal.

    Winch, C. (1996). Quality and education. Special issue of the Journal of Philosophy of Education, 30, 1-155.

    Hofstee, W. K. B. (1996). Het judicium abeundi: enkele kanttekeningen. Academia, 02, 16-19. [fc, niet online te vinden] [BSA Bindend StudieAdvies]

    Jong, Uulkje de (1996). Ierse kortsluiting. HBO-Journaal, 19 (1), 13.




    1997 Een nieuwe commissie: Drenth. Maar buigt naar de politiek

    omslag rapport Drenth


    Drenth (voorz.) (1997). Gewogen loting gewogen. Advies van de Commissie Toelating Numerus Fixusopleidingen. Sdu. isbn 9034634108 (100 blz) [Dit rapport is het enige dat online beschikbaar lijkt. De volledige bijlagen zijn niet online beschikbaar, maar samenvattingen ervan zijn in het hoofdrapport opgenomen] https://t.co/KJrv5nNz2W?amp=1 of pdf advies . [zoeken op https://www.archiefweb.eu/]

    Rapport van de Commissie Toelating Numerus Fixus Opleidingen. Gewogen loting gewogen. Bijlage. Bijlage bij het rapport toelating numerus fixusopleidingen. Sdu. isbn 9034634116 (244 blz.) [Ik vind geen online bestand]

    TK 25600-VëI-5. Vaststelling van de begroting van de uitgaven en inkomsten van het Ministerie van OCenW (VIII) voor het jaar 1998; Verslag algemeen overleg. vastgesteld 10 september 1997. pdf

    TK 25000-VIII, nr. 99 Beleidsnotitie 'Toelating tot opleidingen met een numerus fixus' (TK 25000-VIII, nr. 99) pagina Minister: Jo Ritzen.

    Volledige dossier 25947 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/dossier/25947

    TK 25000 VIII Nr. 99. Beleidsnotitie (12 mei 1997). Toelating tot opleidingen met een numerus fixus. Reactie op het rapport 'Gewogen loting gewogen' van de commissie Toelating numerus fixusopleidingen o.l.v. prof. dr P.J.D. Drenth https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25000-VëI-99.html

      Lex Borghans & Andries de Grip (5 februari 1997). Numerus fixus en arbeidsmarkt. Economisch Statistische Berichten, researchgate.net

    Trouw 25 februari 1997. 'Gewogen loting het minst slechte systeem' pagina

    NRC 25 februari 1997. Advies na kwestie met gymnasiaste: Geen loting meer voor goede student. pagina

    NRC 26 februari 1997. Scholier krijgt meer greep op eigen lot. (Redactie onderwijs).

    Volkskrant 26 februari 1997. Commissie wil af van loting voor goede leerlingen. pagina

    Volkskrant 27 februari 1997. Loten voor studie. Redactioneel. pagina

    Trouw27 februari 1997. Alleen imbeciel verandert nooit van mening. Voor de zesjes is de nieuwe loting sneu. Esther Hageman en Edwin Kreulen. pagina

    NRC 27 februari 1997. Het lot van de student. Redactioneel. pagina "Naar deze keuze [gewogen loting 1975, bw] heeft van meet af aan un het teken gestaan van de minst slechte oplossing." En zo is het.

    Boukje van Casteren , Daniël Witte (1 maart 1997). Loting voor iedereen blijft beste methode. De Volkskrant pagina [Beide auteurs zijn lid van het SOG: Studentbestuursleden Overleg Geneeskunde]

    Ger Klein (4 maart 1997). Gewogen loting. Volkskrant Geachte redactie. pagina

    NRC Handelsblad 26-3-1997. Meeste artsen verlangen naar werken in deeltijd.

    NRC Handelsblad 26-3-1997. Studentstop voor medicijnen in Vlaanderen.

    Wesseling, H. L. (27 maart 1997). Gewogen en te licht bevonden. NRC. pagina Column. Koketteren met eigen amateurisme, en dat tegelijk serieus nemen.

    Henk van Berkel (2 april1997). Alternatief voor loting deugt evenmin. De Volkskrant. paywall

    Ten Cate, Van Rossum, Van der Vleuten (12 april 1997). Huidige lotingsysteem is het beste. NRC. pagina

    Campbell, C. (1997). A diagnosis that demands more doctors. THES, 12 december 1997. (Chairman of the Medical Workforce Standing Advisory Committee)

    Drenth, P. J. D. (1997). Klassieke denkfout in debat selectie studenten. Trouw, 21 mei 1997.

    Ebach, J., & G. Trost (1997). Admission to medical schools in Europe. Lengerich: Pabst Science Publishers. (Genoemd in vd Broek e.a. 1999, zelf niet gezien)

    Mulders, Angelique, & Hanne Obbink (1997) Ritzen zoekt naar nog beter rotsysteem. Het halve einde van de gewogen loting. Folia, 7 maart.

    Hofstee, W. K. B., & Kiers, H. A. L. (1997). Een algemeen model voor loting en selectie bij numerus clausus. Tijdschrift voor Onderwijsresearch, 22, 81-85. pdf

    Hooft, G. 't (1997). Loterijspelletje. NRC-Handelsblad 26 april 1997. http://www.phys.uu.nl/~thooft/lot.html

    Kiers, H. A. L., & W. K. B. Hofstee (1997). Gewogen loting in combinatie met rechtstreekse toelating vanaf examencijfer 8. Tijdschrift voor Onderwijsresearch, 22, 298-301. [ook: concept via Hofstee] (hele jaargang)

    Nieuwenhuijzen Kruseman, A. C. (1997). 'Gewogen loting gewogen' - en te licht bevonden? Docent UM, mei 1997, pagina 20-23. [fotokopie]

    NRC Handelsblad. Kamer verdeeld over loting. NRC Handelsblad, 26 juni 1997.

    Prick, L. (1997). In eigen hand. Trouw 21 mei 1997 (column Leo Prick).

    Raad van State (1997) Advies van de Raad van State van 5 december 1997, opgenomen met de reactie van Ritzen in vergaderstuk 25947 A van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 1997-1998.

    Rossem, Maarten van Rossem (4 maart 1997). Intelligentie is verdacht. De Volkskrant Forum, 4 maart 1997. Het is me niet gelukt de digitale versie te vinden. Jammer, want de intelligentie van Maarten is verdacht, als dit artikel er de maatstaf voor mag ziijn. [knipsel bewaard]

    Jan C. C. Rupp (1997). De dynamiek van het massahogeronderwijs in Nederland, 1945-1995. Hoofdstuk 12 in: J. C. C. Rupp (1997). Van oude en nieuwe universiteiten. De verdringing van Duitse door Amerikaanse invloeden op de wetenschapsbeoefening en het hoger onderwijs in Nederland, 1945-1995 (315-333). Sdu. isbn 9012085063


    Bruyne, Henk de-: Selectie op grond van examencijfers: een fictie. 1973, Onderzoek van Onderwijs jaargang 2, no. 1.

    H. C. D. de Bruyne en Don Mellenbergh (1973). Selectie of aanpassing. Kritische kanttekeningen bij het rapport ‘’ van Prof. Dr. A.D. de Groot. Universiteit en Hogeschool, 20, 111-132 volledige transcriptie . [hardcopy, ook: Jan C. C. Rupp (1973). Enige politieke implicaties van het rapport van prof. dr. A. D. de Groot over de selectieproblematiek voor en in het hoger onderwijs. U & H , 133-153]

    H. C. D. de Bruyne, & G. J. (Don) Mellenbergh (1974). Selektie geen 'barre noodzaak': adaptief onderwijs biedt meer mogelijkheden. datum en medium onbekend. In Jos de Mulder (Red.) (1974) Selektie van studenten achtergrond / effekten. 96-112. [Dit is in een voorpublicatie in U&H 1973, zie hierboven, in gewijzigde vorm verschenen] [Dat 'in gewijzigde vorm' slaat misschien op een paar punten en komma's, zo te zien is het vrijwel identiek aan de publicatie in U & H 1973, waarvan ik een volledige transcriptie beschikbaar heb gemaakt]

    Sen, A. (1973/1997). On economic inequality. Oxford: Clarendon Press.

    Trouw 9 april 1997. Duitsland: naar rechter voor een studieplaats.

    Trouw 9 april 1997. Ouders van tieners jagen op cijfers.

    Trouw. Commentaar (op de voorpagina) Loten. 14 mei 1997.

    Trouw. Lotende student kan kans peilen op internet. Trouw, 25 juni 1997.

    Tyler, T .R., R. J. Boeckmann, H .J. Smith & Y .J. Huo (1997) Social justice in a diverse society. Boulder, Colorado: Westview Press.

    Pauline van de Ven (1997). Drijvend paviljoen. Balans.

    Volkskrant. 8? 14 mei 1997.

    Esther Hageman 7 mei 1997. Mams klimt in de pen en wil 'intake-gesprekken' Trouw. NB: de archief-versie heeft de eenvoudige titel 'Loting', anders dan 'Mams klimt in de pen" zoals het artikel in de papieren krant heet. pagina

    Toine Heijmans Volkskrant 14 mei 1997. 8? pagina Esther Hageman, Trouw 14 mei 1997. Ritzen houdt vast aan gewogen loting bij gebrek aan beter. pagina

    Trouw commentaar 14 mei 1997. Loten. pagina Volkskrant 25 juni 1997. Kamerlid De Vries vindt een 7,5 mooi genoeg. pagina Volkskrant 26 juni 1997. VVD tegenover PvdA over loting hoger onderwijs. De Volkskrant .

    NRC 12 juli 1997. Instelling mag zelf studenten gaan selecteren. pagina NB: in de online vesie is de eerste zin weggevallen: "Het kabinet heeft nog niet besloten hoeveel plaatsen op deze manier kunnen worden toegewezen. Ritzen laat zich .... " Wezenberg, W. A. J. (augustus 1997). "Gewogen loting gewogen." Een balans. Nederlands Tijdschrift voor Onderwijsrecht 2, 79-100. [fotokopie]

    Wilbrink, B. (1997). Terugblik op toegankelijkheid: meritocratie in perspectief. In Van Dyck, M. (Red.) (1997). Toegankelijkheid van het Nederlandse onderwijs. Studies (p. 341-384). Den Haag: Onderwijsraad. html

    Wilbrink, B. (1997). Opsomming van de discussie over toelating bij numerus fixusstudies. In: Gewogen loting gewogen. Advies van de Commissie Toelating Numerus Fixusopleidingen pdf hoofdrapport, Bijlage, 121-203. De afzonderlijke bijlagen bij het rapport zijn niet meer online beschikbaar bij OCW. webpagina met deze bijlage

    Wilbrink, B. (1997). Samenvatting van de opsomming van de discussie over toelating bij numerus fixusstudies. In: Gewogen loting gewogen. Advies van de Commissie Toelating Numerus Fixusopleidingen, 82-89 pdf hoofdrapport. html (alleen samenvatting)




    1998 Wijziging van de Wet brengt raden in beweging


    Volledige dossier 25947 Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, houdende aanpassingen in het systeem van selectie voor opleidingen waarvoor een toelatingsbeperking is vastgesteld. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/dossier/25947

    TK 25947 Nr. 3. 1 april 1998 Memorie van toelichting pdfp class='lit'> TK 25947 (9-12-1998). Nota van wijziging. pdf

    TK 25947 A (24-3-1998). Advies Raad van State. pdf [gezien 2-2021] Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 5 december 1997 en het nader rapport d.d. 18 maart 1998

    TK 25 947 (25-11-1998). Advies Raad van State. pdf

    Conall Boyle (1998). Organizations selecting people: how the process could be made fairer by the appropriate use of lotteries. The Statistician, 47, 291-321. pdf

    Klerk, L. F. W. de (voorzitter) (1998) Decentrale toelating gewogen. Rapport van de Commissie Decentrale Toelating van de Onderwijsraad. pdf

    Onderwijsraad (1998) Decentrale toelating. Den Haag: Onderwijsraad. html plus stukken rapport horen internationaal standpunten studenten bestemming schoolverlaters

    M. van Dijck (16 januari 1998). Gewogen loting blijft hoe dan ook een loterij. De Volkskrant html

    Raad van State ziet niets in nieuwe lotingsregels. Folia 17 april 1998.

    volkskrant 3 juni 1998. Utrecht begint medische opleiding zonder loting. pagina [University College Utrecht] 'Onze verslaggever' slaat wild om zich heen: "Om een eind te maken aan de volstrekte willekeur bij de toelating bij fixusopleidingen ...

    Volkskrant 18 juli 1998. Nogmaals loten. Redactioneel.

    Volkskrant 18-7-98. Meike V[...] weer uitgeloot voor geneeskunde.

    Elsbeth Etty (8-8-1998). Bamzaaien. (Column) NRC-Handelsblad. html

    NRC 6 november 1998 'Studieplannen onhaalbaar en onverantwoord' Voorzitter Drenth van de commissie die vorig jaar adviseerde over een nieuwe toelatingsprocedure voor numerus fixus-studies, is het niet eens met de plannen van minister Hermans. pagina

    Volkskrant 5 november 1998. Meike mag toch zonder loting gaan studeren. pagina "Zij heeft met succes een beroep gedaan op de hardheidsclausule"

    Elaine de Boer, Volkskrant 5 november 1998. Van Kemenade: door cijferrace neemt druk op docentenkorps toe. pagina Volkskrant 18 november 1998. PvdA wil minder ruimte voor selectie studenten. pagina

    Jaap Stam (18 december 1998). Ger Klein 1925-1998. Een pesthekel aan regenten. Foloa 17, pagina 8. [informatief, knipsel, gaat niet over loten]

    Drenth, P. J. D. (1998). Selectie voor en in de studie geneeskunde. Openingstoespraak. In A.M.J.J. Verweij E.A. Abersnagel, Th.J. ten Cate, J. Denekens, J.H. Dikkers, R. Remmers, J.A. Smal & G.W.G. Spaai (Red.) Gezond onderwijs. Bohn Stafleu Van Lochhum. p. 1-12. [fotokopie van Cees van Dorp gekregen] [Ik vind het stuk niet online] [Ook in aangepaste vorm in Bulletin Medisch Onderwijs, 17, 97-107].




    1999 De deur voor selectie staat nu op een kier


    Volledige dossier 25947 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/dossier/25947

    TK 19 januari 1999 25947 Nr. 8. Amendement Lambregts. Etcetera

    x EK 26 januari Handelingen Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, houdende aanpassingen in het systeem van selectie voor opleidingen waarvoor een toelatingsbeperking is vastgesteld 25947 nr 176 1-8; 176a Brief van de minister 176b voorlopig verslag vaste commissie 176c Memorie van antwoord

    TK 25 947 (27-1-1999). Brief minister over spoedige behandeling van dit wetsvoorstel i.v.m. verwachtingen bij schoolverlaters voor studiejaar 1999-2000. pdf

    "> TK 25 947 (12-3-1999). Memorie van antwoord. pdf

    TK 25 947 (24-3-1999). Memorie van toelichting. pdf

    TK 25 947 (14-1-1999). Nota n.a.v. het verslag. pdf

    P. J. D. Drenth (1999). The selection of medical students in the Netherlands — Reconciling the incompatibles. Commission on the Points System Research Paper No 3 Department of Education, Dublin: Irish Government. [no longer online. An incomplete version available, mail me]

    John White (1996). The points system. In P. Hogan (Ed.). Issues in Education. Dublin. [fotokopie, waarschijnlijk va Drenth gekregen, ik vind geen verdere informatie]

    Neil Duxbury (1999). Random justice: on lotteries and legal decision making. Clarendon Press. questia Zie ook on Scholar

    1. The spectre of chance
    2. Contextualizing the lottery
    3. Relying on luck
    4. Dicing with justice
    5. Lotteries within legal frameworks

    Flora Goudappel (1999). The Dutch system of lottery for studies. European Journal for Education Law and Policy, 3, 23-27. pdf

    NRC 21 januari 1999. Universiteit mag zelf studenten kiezen. pagina

    Ad Valvas 28 januari 1999. Nieuwe studenten met acht of hoger direct toegelaten.

    Volkskrant 3 februari 1999. Nieuwe selectiemethode brengt universiteiten in problemen. (van onze verslaggever) https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nieuwe-selectiemethode-brengt-universiteiten-in-problemen~bcb33517/

    Folia 18 juni 1999. 'Medische faculteiten geven te weinig studenten een kans'.

    John Broome (Ed.) (1999). Ethics out of Economics. Cambridge University Press. questia

    Lemann, Nicholas (1999) The big test. The secret history of the American meritocracy. New York: Farrar, Strauss and Giroux.

    Wilbrink, B. (1999). Rechtvaardigheid en selectie voor numerus-fixusstudies. Tijdschrift voor Hoger Onderwijs, 17, 136-152. open access https://www.tvho.nl/edition.php?id=60 html




    2000 Astronoom richt zijn blik op loterijmachine


    Theodore P. Hill (2000). Mathematical devices for getting a fair share. American Scientist, July-August, 325-331. pdf

    Vincent Icke (5 februari 2000). Amerikaanse toestanden. NRC Handelsblad. [niet online te vinden; ik heb het knipsel] "De lakmoesproef voor het onoverbrugbare verschil tussen de VS en Nederland is het loten voor academische opleidingen. Als ik aan gene zijde om een sappig verhaal verlegen zit, vertel ik wat er hier gebeurde met een meisje dat voornamelijk tienen haalde op haar vwo-examen en medicijnen wilde gaan studeren. Hilariteit en ongeloof als ik het vertel: loten! Dat is een afkorting voor malloten, een verwijzing naar de politici die vinden dat sufferds evenveel waard zijn als bollebozen." Het taalgebruik past de column-schrijver, al spreekt er, hopelijk onbedoeld, ook minachting voor ons belangrijkste grondwetsartikel uit, maar overigens geeft het een sterk sentiment weer dat door meer mensen wordt gedeeld. Politici zoals destijds Jo Ritzen voelen zich dan uitgedaagd om met een plan te komen dat op meer draagvlak bij deze intellectuele elite mag rekenen.

    Michael Stöltzner (2000). An Auxiliary Motive for Buridan's ASS. Otto Neurath On Choice Without Preference in science and Society. doc of draft

    Martin Wainwright (Thursday September 21, 2000). The lottery of life. Allocating university places, charity grants, even council housing by lottery is as rational a method as any. It is time we give it a try. The Guardian

    The 2000 Laura Spence case. This case is not about the use of a lottery in admissions, but on the supposed value of the use grades in admission. The admission of Laura Spence was turned down by Oxford, and happily granted by Harvard. An open invitation to politicians like Gordon Brown to comment on what he sees as proper and improper in admissions procedures. Use Google, Cuil, or whatever, search Laura Spence case.




    2001 Minder toetredingsbelemmeringen


    Monique de Heer (2001). De loterij van de schoolkeuze. Trouw deVerdieping 21-6-2001.

    MDW werkgroep Toetredingsbelemmeringen Medische Beroepen (2001). Nooit meer wachten. Minder toetredingsbelemmeringen voor medische beroepen. html (cache Google; het pdf-document is niet meer aanwezig op de plaats waar het moet zijn)

    Minister van Onderwijs, Loek Hermans, aan Tweede kamer, over motie Melkert en De Hoop Scheffer om numerus fixus voor afschaffing van de numerus fixus voor artsen. pdf

    In Vlaanderen vervang een toelatingsselectie de vergelijkende selectie in het eerste jaar van de opleidingen tot arts en tandarts html




    2002 Loten bij capaciteitsproblemen van scholen (gymnasia)


    Justin Blum (December 19, 2002). D.C. to create lottery for school transfers. Washington Post, page B01 pdf.

    Commissie Marktprikkels Medische Opleidingen (april 2002). Advies: capaciteit en bekostiging . pdf

    Robyn M. Dawes (2002). The Ethics of Using or Not Using Statistical Prediction Rules in Psychological Practice and Related Consulting Activities. Philosophy of Science, 69, 178-184. free pdf request




    2003 Loten op termijn overbodig. Werkelijk?


    Leo Prick (mei 2003). Het belang van passie. NRC [ook geannoteerd toegevoegd aan 03DecentraleToelatingTvHO]

    Maarten Hpgenstijn (23-7-2003). 'Loten voor medicijnen blijft nodig' de Volkskrant pagina

    Hannah-Suarez (2003) Moral Luck in Canadian Law: Socio-economic Deprivation, Retributive Punishment and the Judicial Interpretation of Section 718.2(e) of the Criminal Code. Journal of Law & Equality, 2, 255-286 pdf

    Pauline T. Kim (2003). The colorblind lottery. Washington U. School of Law Working Paper No. 03-09-01 Fordham Law Review, Vol. 2, No. 1, 2003. abstract

    Karin Höppner und Johannes A. M. Maarse (2003). Planung und Sicherung der hausärztlichen Versorgung in den Niederlanden. GGW 3/2003 (Juli), 3. Jg. pdf

    Serena Olsaretti (Ed.) (2003). Desert and justice. Oxford University Press.

    Anja van den Broek Joyce Kerstens Mirjam Woutersen (januari 2003). Lot in eigen hand. Evaluatie van de experimenten met decentrale toelating in het hoger onderwijs. Onderzoek in opdracht van de Begeleidingscommissie Decentrale Toelating pdf




    2004 Een Amerikaanse loting


    Charles R. Lawrence ëI (2004). Forbidden Conversations: On Race, Privacy and Community (A Continuing Conversation with John Ely on Racism and Democracy). Yale Law Journal pdf or pdf.

    W. J. van der Linden (2004). Het centraal examen: het beste selectieinstrument voor de universiteit. Testen? Liever: examineren. Examens, 1, 19-20. artikel €




    2005 We slaan een jaartje over





    2006 Loten voor het gymnasium


    RAPPORT PERIODIEK KWALITéTSONDERZOEK school voor Voortgezet Onderwijs Barlaeus Gymnasium (vaststelling inspectierapport: 2-2-2006). "Het Barlaeus Gymnasium is de afgelopen twee jaren volledig vernieuwd en uitgebreid, zonder dat dit ten koste is gegaan van de traditionele sfeer. Het aantal leerlingen is fors gestegen van 720 in 2003 naar 800 in 2004. Als gevolg van de grote belangstelling voor het gymnasium heeft het Barlaeus, evenals andere scholen, moeten loten met in achtneming van de zgn. kernprocedure met betrekking tot toelating van leerlingen vanuit het basisonderwijs binnen de gemeente Amsterdam. Tegen de achtergrond van een grootstedelijke en multiculturele omgeving streeft de school ernaar een afspiegeling te zijn van de Amsterdamse bevolkingssamenstelling. Dit is echter nog niet zichtbaar. Het aantal leerlingen dat in aanmerking komt voor faciliteiten op basis van de regeling culturele minderheden is zeer gering."

    Cohen-Schotanus, J., et al. (2006). The predictive validity of grade point average scores in a partial lottery medical school admission system. Medical Education, 40, 1012-1019. [ik heb dit artikel nog niet kunnen inzien]




    2007 School admissions


    Klaus-D. Hänsgen (2007). Numerus clausus in der Medizin — werden die Richtigen ausgewählt für Studium und Beruf? Schweizerische ärztezeitung | Bulletin des médecins suisses | Bollettino dei medici svizzeri | 2007;88: 46, 1953-1957. pdf

    Don A. Moore and Steven L. Blader (2007). Revisiting the Instrumentality of Voice: Having Voice in the Process Makes People Think They Will Get What They Want. paper. pdf

    Peter Stone (2007). Why lotteries are just. The Journal of Political Philosophy, 15, 276-295.

    Sutton Trust (2007). Ballots in School Admissions pdf

    Cathleen Stasz and Christian van Stolk (2007). The Use of Lottery Systems in School Admissions. RAND Europe Working Paper Series, January 2007. pdf

    The Use of Lottery Systems in School Admissions. B.W. (Nov 5, 2007) The lottery might be used to mitigate undesirable effects of meritocratic procedures. In a way, the Dutch admissions procedure in the case of numerus fixus studies is an example. Any suggestions of publications on this theme? Mail me.

    Jannetje Koelewijn (25-4-2007_. Bij gelijke geschiktheid liever een jongen. Hoogleraar Gerda Croiset vindt het onwenselijk dat veel meer meisjes dan jongens geneeskunde studeren. NRC-Handelsblad pdf

    Plasterk (2007). Antwoord op de vragen van het Kamerlid Joldersma inzake Saudi-Arabische studenten die in Nederland geneeskunde komen studeren. pdf




    - wegnemen van toetredingsbelemmeringen medische beroepen
    Te denken valt hierbij aan de afschaffing van de numerus fixus, het doorbreken van de dominante rol van specialisten bij de opleidingscapaciteit van vervolgopleidingen) en de verandering van aanbod- naar vraagfinanciering bij AWBZ.

    Het CPB over belangrijke uitdagingen voor het nieuwe kabinet. pdf

    Pieter Johan Diederik Drenth (07-07-07). Een wetenschaps-autobiografie. openPassage over 'Gewogen loting gewogen':

    Rebecca Zwick (2007). College admissions in twenty-first-century America: the role of grades, tests, and games of chance. Harvard Educational Review, 119- scihub [NB: Zwick heeft geen flauw idee van de specifieke situatie van de Nederlandse numerus fixus. Ook in haar latere boek (2017, 'Who gets in?') verspreidt ze misverstand op misverstand over de gewogen loting in Nederland. Ik begrijp dat wel: het is verdraaid lastig om onderwijsstelsels in andere landen/culturen goed in beeld te krijgen.]




    2008 Het kabinet: numerus fixus geneeskunde moet lager


    A. Klink (10 maart 2008). Numerus fixus studie geneeskunde. Kamerstuk

    NRC (hoofdredactioneel commentaar) (29-4-2008). De dokter op de markt. http://weblogs.nrc.nl/weblog/commentaar/2008/04/29/de-dokter-op-de-markt/

    Tweede Kamer 29282 nr. 68 (17-7-2008). Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector; Verslag schriftelijk overleg over Capaciteitsplan 2008 (zie kamerstuk 29289, nr. 57). pdf

    Aurélie Sobocinsky (avril 2008). Médecine: vers la fin de l'hécatombe. La sélection des études de médecine est redoutable: sur plus de 50 000 inscrits, seuls 7 100 pourront poursuivre le cursus. Valérie Pécresse, ministre de l'enseignement supérieur et de la recherche, entend réformer ce mode de sélection dès la rentrée prochaine. Le Monde de l'Éducation, 44-46.

    Jon Elster Jon Elster over loten: Florent Guénard et Hélène Landemore (2-7-2008). Le tirage au sort, plus juste que le choix rationnel. Entretien avec Jon Elster. http://www.laviedesidees.fr/Le-tirage-au-sort-plus-juste-que.html

    J. A. Dekker (2008). Een review van decentrale selectie en numerus fixus bij geneeskunde. Tijdschrift voor Hoger Onderwijs, 26. pdf

    Deanna Kuhn and Maria Pease (2008). What needs to develop in the development of inquiry skills? Cognition and instruction, 26, 512-559. abstract, pdf's publicaties van Kuhn

    Hubertus Buchstein (2009). Demokratie und Lotterie: Das Los als politisches Entscheidungsinstrument seit der Antike: Das Los als politisches Entscheidungsinstrument von der Antike bis zur EU. Campus Verlag GmbH. ISBN-10: 3593387298 [Ik heb dit boek niet gezien, maar wil het graag vermelden. Buchstein is politicoloog.]




    2009 De schaamte voorbij


    ‘De schaamte voorbij:’ dit jaar laat toch wel onthutsend onprofessionele praktijken zien van onderzoek naar effecten van selectie-aan-de-poort bij geneeskundige opleidingen, met even onthutsende meningsvorming bij belangrijke spelers in dat facultaire veld. Expertise op het onderwerp selectie is in de ogen van veel direct betrokkenen iets dat iedereen van nature heeft, daar hoef je geen moeite voor te doen, die expertise hoef je dus ook elders niet te zoeken, als je al het idee zou hebben er zelf misschien net iets te weinig van te hebben. Hoera voor deze vooruitgang. Als we maar competent communiceren dan komt de rest ook wel goed. Toch?


    Gerard Reijn (25 mei 2009). De Volkskrant, p. 2.

    David Poulin-Litvak (2009). Citizens' Democracy. Setting the paste for a democratic revolution through the use of random selection of citizens in political institutions. pdf

    Linda Welther (2009). Loten voor het gymnasium? Didaktief, 39 nr. 1-2, p. 19.

    J. A. Dekker, Merel M. C. Lambregts, M. W. Heeren, J. I. Hanemaayer (2009). Toelating tot de medische opleiding in beweging. Capaciteit en legitimiteit. [Admission to medical school in movement. Capacity and legitimacy] August 2009 Tijdschrift voor Medisch Onderwijs 28(4):159-166 DOI: 10.1007/BF03081784 researchgate.net

     

    Louise C. Urlings-Strop, Theo Stijnen, Axel P. N. Themmen & Ted A. W. Splinter (2009). Selection of medical students: a controlled experiment. Medical Education, 43, 175-183.

     

    Peter Stone (draft). Three arguments for lotteries. abstract

    Peter Stone (2009). The logic of random selection. Political Theory, 37, 375-397. abstract

    Peter Stone (2009). Lotteries, justice and probability. Journal of Theoretical Politics, 21, 395-409. abstract

      J. A. Dekker, M. M. C Lambregts, M. W. Heeren, J. I. Hanemaayer (2009). Toelating tot de medische opleiding in beweging. Capaciteit en legitimiteit. Tijdschrift voor Medisch Onderwijs, 28, 159-166.

    Ronald Berger adviesbureau (29-9-2009).

    Plasterk wil loting verruimen (NRC Handelsblad 29 september 2009, p. 6).

    Trouw (2 november 2009). ‘Loting medicijnenstudie moet op de schop.’ html

    Gerard J. A. Baars (2009). Factors related to student achievement in medical school. Factoren gerelateerd aan studieprestaties van studenten Geneeskunde. Lemma. Proefschrift Erasmus Universiteit. pdf [de data in de tabellen staan in een lettertype dat mijn browser niet kan weergeven, zoek dan dit proefschrift op Google, dat de keuze biedt om een HTML-transcriptie te downloaden.]

    Ianthe Sahadat (11 november 2009). ‘Selecteren is beter dan loten.’ De Volkskrant, 3.

    Mare (3 december 2009). Selectie aan de poort. Interview? met prof. dr Jan Anthonie Bruijn, voorzitter van het opleidingsbestuur van het LUMC (Academisch Ziekenhuis Leiden), en voormalig lid van de Onderwijsraad.

    Jan Borleffs (vrijdag 11 december, 10:20 uur Radio 1). (Prof. Borleffs is in Groningen bij geneeskunde prodecaan onderwijs en onderzoek)

    Ik heb meer aandacht gegeven aan het onderzoek van Baars, en aan de opvattingen van Bruijn en Borleffs, omdat deze de aard van het denken bij de faculteiten geneeskunde waarschijnlijk goed representeren. En geneeskunde is de speerpunt van meer selectie-aan-de-poort voor universitair onderwijs. Alsof het (eindexamen) VO die poort niet is.

    Raad van Advies voor de Volksgezondheid & Zorg (2009). Numerus fixus geneeskunde: Twaalf mensen, twaalf meningen. pdf




    2010 Einde numerus fixus in zicht? Ja, als het aan het kabinet-Rutte ligt.


    Het regeeraccoord van het kabinet Rutte stelt dat de numerus fixus over vijf jaar wordt afgeschaft. Het regeeraccoord stelt daarnaast dat het de aanbevelingen van de commissie-Veerman zal uitvoeren: dus selectie-aan-de-poort door opleidingen in het Hoger Onderwijs zal toestaan. Het is uit de tekst van het regeeraccoord geenszins duidelijk wat een en ander concreet gaat betekenen, maar ik durf wel te voorspellen dat 'afschaffen van de numerus fixus' een bedrieglijk voorstel zal blijken te zijn: te verwachten vakt dat de plaatsbeperking gewoon zal blijven bestaan, maar dat de manier waarop de beschikbare plaatsen worden verdeeld onder de gegadigden volledig in handen van de betreffende individuele opleiding komt te liggen. Dat zou een schanddaad zijn, om het woord van Bernard Haitink te gebruiken (over de voorgenomen afschaffing van het orkestencentrum).

    Sander van Walsum (28 oktober 2010). Toen. De Volkskrant, p. 8, kader in artikel van Gijs Herderscheê.

    Gijs Herderscheê Schrappen numerus fixus bij geneeskunde is niet haalbaar. (28 oktober 2010). De Volkskrant, p. 8

    Veerman (2010). Differentiëren in drievoud omwille van kwaliteit en verscheidenheid in het hoger onderwijs. Advies van de Commissie Toekomstbestendig Hoger Onderwijs Stelsel. pdf

    Commentaar NRC Handelsblad (29 oktober 2010). Niet meer artsen. Studie geneeskunde blijft beperkt, ondanks afschaffing numerus fixus. NRC p. 20

    Raad van Advies voor de Volksgezondheid & Zorg (2010). Numerus fixus geneeskunde: Loslaten of vasthouden. Advies. pdf

    KNMG Studentenplatform, Tom Brouwer (3 februari 2010) Decentrale selectie: de rechter bepaalt. Arts in Spe https://www.medischcontact.nl/arts-in-spe/nieuws/ais-artikel/decentrale-selectie-de-rechter-bepaalt.htm

    Olle ten Cate, Marijke van Dijk, Cees van der Vleuten, Albert Scherpbier en Lambert Schuwirth (13 februari 2010). Loting eerlijker dan selectie. De Volkskrant, Forum-pagina. "Het is veel eerlijker om de schaarse plaatsen voor de artsenopleiding toe te wijzen door gewogen loting, zoals nu gebeurt, dan door selectie, wat de minister wil, betogen Olle ten Cate e.a." paywalled

    Jan Borleffs, Janke Cohen en Rob Hiemstra (2 maart 2010). Selectie is beter dan loting. De Volkskrant, Forum-pagina. artikel

    Robert Crommentuyn (4 maart 2010). De centrale selectie ter discussie. Tegenstanders van screenen aan de poort in het nauw. Medisch Contact, 65 #9.

    Conall Boyle (2010). Lotteries for education. Origins, Experiences, Lessons. Imprint Academic. isbn 9781845402105

    Janke Cohen Schotanus (2 november 2010). Tegenintuïtief. Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar onderzoek van onderwijs in de medische wetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen. [Voor annotatie zie hier

    Het geheim van de blauwe broer Eindrapport van de Verkenningscommissie Klassieke Talen onder voorzitterschap van: Caroline Kroon en Ineke Sluiter pdf

    Welt Online (21-2-2010). FDP stellt Numerus clausus für Ärtzte infrage. html




    2011 Ruim baan voor talent?


    Zoekresultaten op rijksoverheid.nl voor ‘Ruim baan voor talent’. html


    Zoekresultaten op rijksoverheid.nl voor: wet “Ruim baan voor talent”. html


    Annette D. S. M. Nijs (14-10-2003). Beleidsnotitie ‘Ruim baan voor talent’.

    pdf aanbiedingsbrief


    In tijden waarin academici nog ruimschoots hun maatschappelijke verantwoordelijk namen, zou tegen al deze onzinnigheid heftig zijn geprotesteerd. Zo niet vandaag de dag. Zelfs psychologen gaan mee met de selectie-gekte. Zo moet de kandidaat die in Groningen psychologie wil gaan studeren, een motivatiebrief schrijven. Maar niet getreurd, jongelui: in de Universiteitskrant van 24 november 2011 heeft Wim Hofstee een keurige voorbeeldbrief gepubliceerd zie hier. Ik ben zo vrij om hem in zijn geheel te citeren, zeg maar om de teloorgang van de psychologie zelf te onderstrepen.


    Model Motivatiebrief


    Naar aanleiding van de decentrale selectieprocedure voor psychologie RUG heb ik me afgevraagd wat voor motivatiebrief ik destijds zou hebben geschreven (met de kennis van nu). Van harte aanbevolen als voorbeeldbrief voor aspirant-psychologiestudenten.


    Geacht Bestuur Psychologie

    Ik heb nog geen seconde nagedacht over wat ik wil gaan studeren; ik heb wel wat anders aan mijn hoofd. Maar nu moet ik wel een ‘motivatiebrief’ schrijven, want ik wil psychologie nog niet uitsluiten. Hoewel, het circus dat u op kosten van de belastingbetaler hebt opgezet, maakt uw opleiding er niet aantrekkelijker op. Dat schijnt ook de bedoeling te zijn, maar zoiets werkt bij mij eerder averechts.

    Neemt niet weg dat u ons voor een onmogelijke opgave stelt. ‘Motivatie’ is: wat anderen aan iemand toeschrijven. Zelf ga je daar niet over. Als psychologen zouden jullie dat moeten weten. ‘Ik ben wel/niet gemotiveerd’ is een krom soort lekentaal. Uit elementair wetenschappelijk zelfrespect zouden jullie dat vandaag nog uit je vocabulaire moeten schrappen. U bent waarschijnlijk op zoek naar een motivering: waarom wil ik eventueel psychologie studeren.

    Maar dat is pas een echte valkuil. Als iemand naar genoegen de psychologiestudie als een rationele keuze weet te argumenteren, dan zoudt u haar of hem terstond naar economie moeten doorverwijzen, want daar werken ze met dat soort dingen. Voor de psychologie is zo iemand bij voorbaat totaal ongeschikt.

    Dus daar trap ik allemaal niet in. Maar van de weeromstuit krijg ik wel steeds meer zin in psychologie. Misschien ben ik op mijn manier wel geïnteresseerd in mensen, meer dan in dingen. Of zo. Niet speciaal in hun gezondheid, welvaart, rechten, of zelfs sociale verbanden; meer in hunzelf, wat dat ook mag wezen. Als ik psychologie ga doen, is dat eerder bij wijze van default option.

    Nou, dat is het wel zo’n beetje, veel meer kan ik er niet over zeggen. Ik hoop maar dat u te weinig aanmeldingen krijgt, zodat u dit soort brieven niet eens hoeft te lezen.


    Wim Hofstee

    (in een vorig leven onderwijsdecaan/-huishoudster psychologie)



    Annemarie de Knecht - Van Eeekelen (2011). Een strijd tussen praktijk en theorie, tussen kliniek en wetenschap. Het universitaire onderwijs in de geneeskunde in Nederland rond 1900. In L. J. Dorsman & P. J. Kegtmans: Van lectio to powerpoint. Over de geschiedenis van het onderwijs aan de Nederlandse universiteiten (43-68). Verloren.  




    2012 Staatsgreep Halbe Zijlstra: niet meer loten voor geneeskunde


    Zevenendertig jaar na het kamerbrede compromis van de gewogen loting voor numerus-fixustudies, grijpt de VVD de gelegenheid die de meerderheid van 76 zetels dit gedoogkabinet geeft om althans voor geneeskunde de loting de deur uit te doen, en de toelating tot geneeskunde over te laten aan het vrije spel van de markt. Nou ja: ‘vrij’ dus alleen voor de opleidingen geneeskunde, niet voor de gezamenlijke kandidaten voor die opleidingen.


    Rijksoverheid (17 februari 2012). Ruim baan voor honderden extra medische studenten. persbericht


    Schippers & Zijlstra (17 februari 2012). Kamerbrief over de capaciteit en selectie van opleidingen in de gezondheidszorg. Brief van minister Schippers (VWS) en staatssecretaris Zijlstra (OCW) aan de Tweede Kamer over de capaciteit en selectie van opleidingen in de gezondheidszorg. Dit om te voldoen aan de toekomstige vraag om voldoende en gekwalificeerd personeel. pdf

    “ In het Regeerakkoord ‘Vrijheid en verantwoordelijkheid’ van september 2010 is de volgende passage opgenomen, ‘om aan de vraag van een kwart meer artsen2 in 2025 tegemoet te komen wordt de numerus fixus in lijn met het rapport van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg in 5 jaar afgeschaft. ”

    Is hier sprake van een spraakverwarring? Moet niet eerst de numerus-fixus afgeschaft worden, zodat vanzelf ook de loting is verdwenen (althans voor geneeskunde, voor al die andere numerus-fixusstudies blijft de situatie zoals die was???)? Nee hoor, ik heb vorig jaar de wet ‘Ruim Baan voor Talent’ gemist. En waarom die decentrale selectie ruim baan gegeven? Is het de bedoeling om die numerus fixus af te schaffen omdat via de achterdeur is geregeld dat opleidingen geneeskunde zelf hun instroom getalsmatig mogen beperken?

    Afschaffen verplichte loting

    Voor de fixus-opleidingen4 in het hoger onderwijs is de verplichting tot loting afgeschaft. De loting kan daarmee worden vervangen door decentrale selectie. Dit is mogelijk gemaakt met de op 5 juli 2011 aangenomen wet ‘Ruim Baan voor Talent’.5 Uitzondering hierop zijn de 8+ studenten6, die het directe recht op toelating tot een opleiding met een capaciteitsbeperking behouden.

    Wij zijn van mening dat loting niet past in een hoger onderwijs stelsel waarin de afstemming tussen student en opleiding versterkt moet worden en daarom zal de loting op termijn helemaal worden afgeschaft. Dit zal meelopen in het wetsvoorstel ter uitwerking van de strategische agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap. Bij decentrale selectie beoordeelt een instelling de studenten op bijvoorbeeld kwaliteiten en motivatie. Dit stelt instellingen in staat om de meest geschikte en gemotiveerde studenten voor de opleiding te selecteren en aspirant studenten hebben hun selectie voor de opleiding grotendeels zelf in de hand. De kans dat zeer gemotiveerde en geschikte studenten de gekozen opleiding kunnen volgen neemt hiermee sterk toe. Hiermee nemen wij de aanbeveling van de Raad voor Volksgezondheid & Zorg (RVZ) in het advies ‘Numerus Fixus Geneeskunde over: Loslaten of vasthouden’ om de loting te vervangen door 100% decentrale selectie door de universiteiten.


    4 Dit betreft niet alleen de opleiding geneeskunde, maar alle opleidingen in het hoger onderwijsstelsel.

    5 Staatsblad nr. 369, 26 juli 2011

    6 Studenten met een gemiddeld eindexamencijfer van 8 of hoger voor het vwo met vereist profiel die rechtstreeks worden toegelaten tot de opleiding en de instelling van eerste voorkeur. ”


    Martin Sommer (20 februari 2012). Zwanenzang voor loting. Volkskrant column Sommer slaat door: "De volstrekt willekeurige loting bestond al een aantal jaren niet meer. De officiële afschaffing markeert nu dat motivatie, hard werken en vooral geschiktheid terecht mogen worden beoordeeld en beloond, ook bij de toelating tot een studie."

    Rutger Bregman (2 oktober 2012). Inkomen van specialist hoog door schaarste. De Volkskrant, p. 4.

    Annette Posthumus (10 oktober 2012). 'Loten voelt oneerlijk' De Volkskrant, 5artikel


    Nadine Ketel, Edwin Leuven, Hessel Oosterbeek & Bas van der Klaauw (2012). The returns to medical school in a regulated labor market: Evidence from admission lotteries. pdf (een eenvoudiger artikeltje in Folia)

    abstract We estimate the returns to medical school by exploiting that admittance to med- ical school in the Netherlands is determined by a lottery. Using data from up to 21 years after the lottery, we find that doctors earn at least 20 percent more than people who end up in their next-best occupation. Estimated earnings profiles sug- gest that the life-time difference is even much larger: 21 years after the lottery the earnings difference exceeds 60 percent. Only a small fraction of this difference can be attributed to differences in working hours and human capital investments. The returns do not vary with gender or ability, but are higher for the less motivated.


    Het regeeraccoord van VVD en PvdA, november 2012, staat geen selectie aan de poort toe (zoals de commissie-Veerman bepleitte), tenzij:

    “Toelating tot het hoger onderwijs vindt plaats op basis van een daarvoor kwalificerend diploma. Selectie aan de poort blijft toegestaan voor University colleges, studies waar het aantal aanmeldingen het aantal opleidingsplaatsen overstijgt en voor opleidingen met bijzondere toelatingseisen, zoals in de kunsten.”

    Ellen de Visser (20 maart 2012). De traumachirurg heeft altijd haast. De Volkskrant digitaal




    2013 Wet Kwaliteit in verscheidenheid hoger onderwijs


    Voor stukken betreffende de Wet Kwaliteit in verscheidenheid hoger onderwijs zie bijvoorbeeld hier. Dat de centrale loting op termijn wordt afgeschaft is al wel bekend, maar dat dat ook betekent dat kandidaten met hoge eindexamencijfers niet meer vanzelfsprekend worden toegelaten mag wel een verrassing heten. Immers: bij decentrale selectie mogen eindexamencijfers geen rol spelen; of is dat nu genuanceerd? En hoe zit het met loten: mag dat straks niet meer, of mag dat in combinatie met tenminste twee kwalitatieve criteria? Onderstaande teksten geven geen antwoord op deze vragen. Dat wordt weer studeren op de WHW en de parlementaire behandeling. Het zal mij niet verbazen wanneer dan blijkt dat in deze complexe materie de wetegever een paar cruciale fouten en missers heeft geboekt. Voor deze Wet Kwaliteit in verscheidenheid is mijns inziens het hele concept al een kunstfout: verscheidenheid benadrukken staat gelijk aan het verliezen van doeltreffendheid en doelmatigheid van het onderwijs, dus juist kwaliteitsverlies. Maar ja, heel die discussie over meer selectie-aan-de-poort is voor ons selectiepsychologen een op voorhand verloren discussie. Er is niemand meer die nog interesse heeft in de juiste argumenten, of deze kan herkennen als ze ergens opduiken.


    Peter Stone (2013). Access to Higher Education by the Luck of the Draw Article  in  Comparative Education Review researchgate.net .


    DUB nieuws (2 september 2013). KNAW: loten soms zo slecht nog niet. webpagina


    KNAW Seminar (16 september 2013): Is loting onrechtvaardig? html




    2014 Bussemaker: loten moet weg


    Bussemaker gaat loting als instrument voor verdelen van schaarse plaatsen in HO verbieden. En dan ligt er ineens (30 augustus 2014) een kamerbrief waarin doodleuk staat dat loten wordt afgeschaft, wat ik dan toch maar lees als een verbod op loten als instrument om toelatingsproblemen op te lossen. Direct de kamerbrief ophalen: pdf.

    Hier gaat iedereen dus bij verliezen. Hoe is het mogelijk. Lees nog eens Pieter Drenth (2013) erop na: webpagina KNAW.

    Kennelijk is er in bestuurlijke kringen geen besef dat loten altijd al als mogelijkheid in lastige situaties is gehanteerd. Zo ook in de zestiger jaren en later bij vele hogere beroepsopleidingen in Nederland. Van de zotte, met alle respect. Ik zal deze anti-intellectuele ontwikkeling op de voet blijven volgen, en hier rapporteren. En op Twitter natuurlijk @benwilbrink. Eenn goede hashtag zou handig zijn: #loteniszogeknogniet is iets aan de lang kant ;-)

    Al in 1888 beschreef grondlegger van de mathematische statistiek Edgeworth dat selectie in feite een gewogen loting is: zie hierboven.

    Paul van Meenen twijfelt aan de zuiverheid van de alternatieven tweet.

    omslag rapport Drenth

    Rapport Cie-Drenth ‘Gewogen loting gewogen’ 1997 staat nog gewoon online zie hier. Dat is evenwel alleen het hoofdrapport, zonder de volledige bijlagen. Deze bijlage bij het cie-rapport is meer gedetailleerd over criteria voor selectieinstrumenten: html.

    NRC 30 augustus 2014: Loting populaire studies maakt in 2017 plaats voor selectie html

    Lees nog eens Drenth 1995 Duijkerlezing; In Nederland is selectie onmogelijk html paywalled, kosten zijn 29 cent meen ik. Doen. De repliek van Bolkestein is ook online te lezen betaalmuur.


    DUO (oktober 2014). Aanmelden studie. Alles over opleidingen met een loting. pdf Aleid Truijens, Volkskrant (21 september 12014). 'Loting voor studie is een rotsysteem, maar misschien is er geen beter' column




    2015 Stille berusting?


    Wet Kwaliteit in verscheidenheid hoger onderwijs Eerste Kamer

    Het wetsvoorstel is erop gericht de juiste student op de juiste plaats te krijgen. Er worden nieuwe regels voorgesteld voor aanmelding en studiekeuze. De bestaande mogelijkheden tot het stellen van specifieke aanvullende eisen, als die nodig zijn voor de opleiding, worden beter benut. Op middellange termijn komt de centrale loting als middel om de toelating van studenten te reguleren te vervallen.


    Nadine Ketel, Edqin Leuven, Hessel Oosterbeek & Bas van der Klauw (accepted, 2015). The returns to medical school: Evidence from admission lotteries. AEJ:Applied pdf.

    VSNU-conferentie

    Maarten Derksen (OCW) leidt in. Keynotes: Janke Cohen, Theo Wubbels, 12 workshops, borrel



    “Sommige mbo-opleidingen voeren een numerus fixus in omdat het aantal stageplekken in bepaalde grote sectoren te laag is.” html




    2016


    (29 september 2016). Hbo-opleidingen schrappen numerus fixus. De Telegraaf


    De titel is niet correct: het gaat niet om alle opleidengen. Maar goed, toch is het opvallend dat loten voor het komende studiejaar niet meer mag, alsof het in omstandigheden niet een geschite nethode zou zijn, zoals voor sommige opleidingen op dit niveau in de zestiger jaren en daarna het geval was. Beetje blinde regelzucht.

    Bussemaker verdedigt internationalisering Scienceguide 14 november 2016 pagina

    Arie Pais (2016). Omkijken. Een logboek. Prometheus.




    2017


    Beantwoording kamervragen over numeri fixi bij technische universiteiten. ophalen


    Han van der Maas en Klaas Visser (8 juni 2017). Wet selectie studenten is niet uitvoerbaar. pagina


    Selectie meer dan cijfers alleen. Decentrale selectie bij bachelo- en masteropleidingen in het bekostigd hoger onderwijs. maart 2017 Inspectie van het Onderwijs. pdf




    2018


    Elisabeth Artmann Nadine Ketel Hessel Oosterbeek Bas van der Klaauw (2018). Field of Study and Family Outcomes. IZA DP No. 11658 pdf


    Elisabeth Artmann, Nadine Ketel, Hessel Oosterbeek, Bas van der Klaauw (2018). Field of Study and Family Outcomes. IZA DP No. 11658 pdf





    2019


    Aleid Truijens slaat de spijker weer eens op de kop. Gewogen loting bij numerus fixus was zo gek nog niet. "Het blinde lot is eerlijker dan de mens die oordeelt op basis van 'motivatie' en ‘persoonlijkheidskenmerken'" Column Volkskrant. column Zie ook deze Twitter draad Jasper Been, Koen Marée en Bart Hekkema (14 april 2019). Loting op universiteiten werd afgeschaft omdat het oneerlijk voelde. Maar de selectie die ervoor in de plaats kwam, is pas echt oneerlijk De Correspondent tweet of blog


    Paul van Meenen (14 april 2019). Mondelinge vragen en debat aangemeld. #kansengelijkheid #nietklotenmaarloten #ikblijfhettochzeggen naar aanleiding van artikel van De Correspondent hier Mijn commentaar: draadje






    2020


    Motie van de leden Paternotte en Van der Molen over toevoegen van loting aan het selectie-instrumentarium (11 februari 2020) download


    Marieke van Twillert (11 februari 2020). Loting voor geneeskundestudie is weer een kwestie. Medisch Contact pagina


    Cleo Freriks (12 februari 2020). 'Manier van selecteren in Maastricht werkt wèl' Voorstel D66: weer loting in plaats van decentrale selectie. artikel


    Sanne Schreurs (2020). Selection for medical school. The quest for validity. Dissertation Universiteit van Maastricht. open access


    Ben Wilbrink (12 februari en verder). Draadje op Twitter hier


    Ben Wilbrink (21 november). Draadje op Twitter hier


    Jan Paternotte (19 februari 2020). AANGENOMEN! Verbod op loten wordt opgeheven. tweet

    Mijn commentaar: Dit was absoluut noodzakelijk. Bedankt Jan, ongetwijfeld mede namens de psychologen (Wijnen, Hofstee, Mellenbergh, Kolthoff, Drenth, mijzelf, Cohen ook) die sinds begin jaren '70 loten in deze bijzondere context bepleitten en verdedigden. Bv http://benwilbrink.nl/publicaties/74HetLotCRWO_OvO.htm


    Janke Cohen-Schotanus (interview, 20 februari 2020). "Al die motivatiebrieven en referenties, daar heb je dus niks aan" ScienceGuide pagina




    2021


    In het kader van opruimen van mijn archief over o.a. de numerus fixus, maak ik een groot aantal lastig of geheel niet toegankelijke bronnen uit de maatscha[ppelijke discussie publiek in de vorm va transcripties, met enige voorafgaande aantekeningen, op mijn blog site 'Fair schooling' https://benwilbrink.wordpress.com/ Zie de reeks, gestart in maart 2021, 'Alle geslaagden zijn geschikt'. Het gaat om stukken die hierboven ook zijn vermeld, inclusief link naar de transcriptie. Voorlopig is het 'werk in uitvoering', er komen dagelijks items bij. Ik stel mij voor dat een en ander uiteindelijk de basis vormt voor een handboek over slectie aan de poort van de universiteit (het hoger onderwijs).

    Maarten van der Smagt & Nouchka Tick & Linda van Ooijen - Van der Linde. (6 juli 2021). Eerlijke toelatingsprocedure combineert decentrale selectie en loting. artikel





    2022


    Ben Wilbrink (8 maart 2022) Selecteren bij de NF: verlies verlies voor iedereen, houd er toch mee op. blog

    Ben Wilbrink (9 maart 2022) Numerus Fixus, snoeihard debat aflevering 2. Discriminatie. blog

    ‘Het is tijd om het taboe te doorbreken’ de Jonge Speciaist' https://dejongespecialist.nl/het-is-tijd-om-het-taboe-te-doorbreken/ via https://twitter.com/benwilbrink/status/1371913920093507584







    Zie ook


    Afzonderlijke pagina: Toelating tot scholen (voortgezet onderwijs) htm


    Links


    Numerus Clausus Wiki

    Capaciteitsorgaan: Stichting Capaciteitsorgaan voor medische en tandheelkundige vervolgopleidingen website

    Sortition: http://en.wikipedia.org/wiki/Sortition

    Sortition: http://www.imprint-academic.com/sortition

    Deutschland: online suchen auf 'der Numerus-clausus" , nicht 'Der numerus-fixus"

    Deutschland: online suchen auf 'der Numerus-clausus" und Uni - FU Berlin, usw - um die spezifische daten zu bekommen

    Deutschland: WikiPedia

    Deutschland: Zentralstelle für die Vergabe von Studienplätzen ZVS

    Die Schweiz, Medizin-studium site

    Information on Democracy by Lotteries and Elections http://globalpublic.org/id1.html

    The Sortition Option http://www.constitution.org/elec/sortition.htm


    dode links


    Er zijn weinig dingen zo veranderlijk als adressen op het wereldwijdeweb. Regelmatig ga ik met de vlooienkam door mijn website om dode links te identificeren (met de link checker van het W3Consortium). Mocht je een artikel graag willen hebben, maar de link is dood: mail mij. Meestal heb ik voor de veiligheid een download bewaard.


    Zoeken in NRC, maak gebruik van (per maand, vanaf 1990-1): https://www.nrc.nl/sitemap/1990-1.xml




    maart 2022 \ contact ben apenstaartje benwilbrink.nl

    Valid HTML 4.01!   http://www.benwilbrink.nl/projecten/loten_nf.htm#Edgeworth http://goo.gl/fZZFq


    "Loten is onbetrouwbaar testen." Susan Niessen & Rob Meijer zetten de zaak op de kop. Testen is over de band van een test: zie grondlegger van de mathematische statistiek Edgeworth 1888 http://www.jstor.org/stable/2339898 Afijn, ik had het voor de Cie-Drenth allemaal nog eens op rij gezet http://www.benwilbrink.nl/projecten/loten_nf.htm#1997 en http://benwilbrink.nl/publicaties/97OpsommingDrenth.htm